राष्ट्रिय सभा (भुटान)
राष्ट्रिय सभा རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་འདུ་ Gyelyong Tshogdu | |
|---|---|
| चौथो व्यवस्थापिका | |
 | |
| प्रकार | |
| नेतृत्वकर्ता | |
सभामुख | |
उपसभामुख | |
विपक्षी दलको नेता | |
| संरचना | |
| सिट | ४७ |
 | |
| सरकार (३०)
प्रमुख प्रतिपक्ष (१७) | |
कार्यकाल अवधि | ५ वर्ष |
| निर्वाचन | |
| दुई चरण प्रणाली | |
अघिल्लो निर्वाचन | २४ मार्च २००८ |
| ३० नोभेम्बर २०२३ र ९ जनवरी २०२४ | |
| बैठक स्थल | |
 | |
| ग्याल्योङ सोखाङ, थिम्पु (यहाँ देखाइएको, भारतको प्रधानमन्त्री मनमोहन सिंह सन् २००८ मा संसदको संयुक्त सत्रलाई सम्बोधन गर्दै।) | |
| वेबसाइट | |
| http://www.nab.gov.bt/ | |
| संविधान | |
| भुटानको संविधान | |
 |
| यो लेख भुटानको सरकार र राजनीतिको एक शृङ्खला हो |
राष्ट्रिय सभा भुटानको द्विसदनात्मक संसदको तल्लो सदन हो जसले कानुन बनाउने, जनताको प्रतिनिधित्व गर्ने र सरकारको निरीक्षण गर्ने जिम्मेवारी बोकेको छ। यसमा देशभरका ४७ निर्वाचन क्षेत्रहरूबाट निर्वाचित ४७ सदस्यहरू हुन्छन्।
सन् २००८ को संविधान, धारा १२, उपधारा १ अन्तर्गत, राष्ट्रिय सभामा प्रत्येक जोङ्खाग (जिल्ला) भित्रका निर्वाचन क्षेत्रका नागरिकहरूद्वारा प्रत्यक्ष रूपमा निर्वाचित अधिकतम ५५ सदस्यहरू हुन्छन्। यस एकल-विजेता मतदान प्रणाली अन्तर्गत, प्रत्येक निर्वाचन क्षेत्रको प्रतिनिधित्व एकल राष्ट्रिय सभा सदस्यले गर्दछ; २० जोङ्खागहरू मध्ये प्रत्येकको प्रतिनिधित्व २-७ सदस्यहरू बीच हुनुपर्छ।[१] निर्वाचन क्षेत्रहरू प्रत्येक १० वर्षमा पुन: विभाजन गरिन्छ।राष्ट्रिय सभा वर्षमा कम्तिमा दुई पटक बैठक बस्छ, र यसका सदस्यहरू मध्येबाट सभामुख र उपसभामुखको निर्वाचित गर्दछ।[१] सदस्यहरू र उम्मेदवारहरूलाई राजनीतिक दलसँग सम्बद्धता राख्न अनुमति छ।
२०१३ को राष्ट्रिय सभाको निर्वाचनले नयाँ सभा बोलाउँदा ड्रुक फुएन्सम त्सोग्पाको १५ सिट थियो र जन प्रजातान्त्रिक पार्टीको ३२ सिट थियो।[२]
२०१८ को राष्ट्रिय सभाको निर्वाचनमा, जन प्रजातान्त्रिक पार्टी चुनावको लागि योग्य भएन। ड्रुक न्यामरुप त्सोग्पाले ३० सिट सहित पहिलो हुँदै राष्ट्रिय सभामा बहुमत प्राप्त दल बनेको थियो। १७ सिट जितेको ड्रुक फुएन्सम त्सोग्पा विपक्षी बनेको थियो।
२०२३-२४ को राष्ट्रिय सभाको निर्वाचनमा, दुवै वर्तमान संसदीय दलहरूले सिट जित्न सकेनन्। जन प्रजातान्त्रिक पार्टी बहुमत प्राप्त दलको रूपमा फर्किएको थियो भने नयाँ दल भुटान टेन्ड्रेल पार्टी विपक्षी बनेको थियो।
इतिहास
[सम्पादन गर्नुहोस्]राष्ट्रिय सभा मूल रूपमा सन् १९५३ मा राजा जिग्मे दोर्जी वाङचुकले स्थापना गरेका थिए। राष्ट्रिय सभा लोकतन्त्रीकरणको लागि राजाको ढाँचा भित्र एक सदनात्मक संसदको रूपमा सुरु भएको थियो। सन् १९७१ मा, राजा जिग्मे दोर्जीले राष्ट्रिय सभालाई दुई-तिहाइ बहुमतले उनलाई वा उनका कुनै पनि उत्तराधिकारीलाई हटाउन अधिकार दिएका थिए। त्यागको प्रक्रिया सन् २००८ को भुटानको संविधानको एक भाग बनेको छ, जसमा संसदको संयुक्त बैठकमा (अर्थात्, राष्ट्रिय परिषद् सहित) तीन-चौथाई बहुमत थपेर अनैच्छिक त्यागको पुष्टि गर्न सकिन्छ र साथै यसलाई अन्तिम रूप दिन राष्ट्रिय जनमत सङ्ग्रह पनि गर्न सकिन्छ।[१]
निर्वाचन प्रणाली
[सम्पादन गर्नुहोस्]राष्ट्रिय सभाका ४७ सदस्यहरू एकल-सदस्यीय निर्वाचन क्षेत्रहरूबाट निर्वाचित हुन्छन्। प्राथमिक चुनावहरू हुन्छन् जसमा मतदाताहरूले दलहरूलाई मतदान गर्छन्। त्यसपछि शीर्ष दुई दलहरूले मतदानको मुख्य चरणमा उम्मेदवारहरू खडा गर्न सक्षम हुन्छन्, जसमा सदस्यहरू पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन प्रणाली पद मतदान प्रयोग गरेर निर्वाचित हुन्छन्।[३]
निर्वाचन क्षेत्रहरू
[सम्पादन गर्नुहोस्],_administrative_divisions_-_en_-_monochrome.svg)
भुटानको संसदको तल्लो सदन राष्ट्रिय सभामा संसद सदस्यहरू (सांसदहरू) हुन्छन्। प्रत्येक सांसदले एउटा भौगोलिक निर्वाचन क्षेत्रको प्रतिनिधित्व गर्दछ। हाल, ४७ राष्ट्रिय सभा निर्वाचन क्षेत्रहरू छन्।[४] भुटानको २० झोङ्खाग (जिल्ला)हरू मध्ये, पाँच निर्वाचन क्षेत्रहरू भएको ट्रसिगाङमा सबैभन्दा धेरै राष्ट्रिय सभा निर्वाचन क्षेत्रहरू छन्।[५][६] चार निर्वाचन क्षेत्रहरू भएको साम्चीमा दोस्रो सबैभन्दा धेरै राष्ट्रिय सभा निर्वाचन क्षेत्रहरू छन्। मोङ्गर र पेमागत्सेल, प्रत्येक तीन निर्वाचन क्षेत्रहरू भएको, तेस्रो-उच्च स्थान साझा गर्छन्। अन्य १६ झोङ्खागहरूमा दुई-दुई निर्वाचन क्षेत्रहरू छन्।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
[सम्पादन गर्नुहोस्]- 1 2 3 "Constitution of the Kingdom of Bhutan (English)", Government of Bhutan, २००८-०७-१८, मूलबाट २०११-०७-०६-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २०१०-१०-१३। अभिलेखिकरण २०११-०७-०६ वेब्याक मेसिन
- ↑ "Bhutan's Election Commission completes polls process, hands over MP list to King", DNA India, २०१३-०७-१४, अन्तिम पहुँच १४ जुलाई २०१३।
- ↑ Electoral system IPU
- ↑ "Election Act of the Kingdom of Bhutan 2008", Government of Bhutan, २००८, मूलबाट २०१८-०९-२१-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २०१९-०५-२५।
- ↑ "Final Delimitation Order For The National Assembly Constituencies Of The Kingdom Of Bhutan, 2017", Election Commission of Bhutan, २०१७-१२-२६, मूलबाट २०१९-०६-१५-मा सङ्ग्रहित।
- ↑ "Constituency List", National Assembly of Bhutan, मूलबाट २०१९-०४-०२-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २०१९-०५-३१। अभिलेखिकरण २०१९-०४-०२ वेब्याक मेसिन
बाह्य कडीहरू
[सम्पादन गर्नुहोस्]- "भुटानको राष्ट्रिय सभाको आधिकारिक वेबसाइट", अन्तिम पहुँच २००८-०४-१६। अभिलेखिकरण २००८-०४-१३ वेब्याक मेसिन