रेडियो
रेडियो भनेको रेडियो तरंगको प्रयोग गर्ने दूर सञ्चार प्रविधि हो।[१][२][३] रेडियो तरंगहरू ३ हर्ट्ज (Hz) र ३०० गिगा हर्ज (GHz) बीचको आवृत्तिको विद्युत चुम्बकीय तरंगहरू हुन्। तिनीहरू एक इलेक्ट्रोनिक उपकरणद्वारा उत्पन्न हुन्छन् जसलाई एन्टेनामा जडान गरिएको ट्रान्समिटर भनिन्छ जसले वेवहरू प्रसारित गर्छ, र रेडियो रिसीभरमा जडान गरिएको अर्को एन्टेनाद्वारा प्राप्त गरिन्छ। रेडियो आधुनिक प्रविधि, रेडियो संचार, राडार, रेडियो नेभिगेसन, रिमोट कन्ट्रोल, रिमोट सेन्सिङ र अन्य अनुप्रयोगहरूमा व्यापक रूपमा प्रयोग गरिन्छ।
सिद्धान्त
[सम्पादन]रेडियो तरंगहरू त्वरणमा रहेको विद्युतीय चार्जद्वारा उत्सर्जित हुन्छ।[४][५] रेडियो तरंगहरू समयानुसार परिवर्तनीय विद्युतीय धाराहरूद्वारा कृत्रिम रूपमा उत्पन्न गरिन्छ । समय परिवर्तनीय करेन्टमा धातु कन्डक्टरमा अगाडी र पछाडी बग्ने इलेक्ट्रोन हुन्छ। धातुको कन्डक्टरलाई एन्टिना भनिन्छ । [६][७]
जब रेडियो तरंग ट्रान्समिटिङ एन्टेनाबाट निस्कन्छ, रेडियो तरंग फैलन्छ जिसबाट यसको सिग्नल शक्ति कम हुन्छ, त्यसैले रेडियो ट्रान्समिसन केवल ट्रान्समिटरको एक सीमित सीमा भित्र मात्र प्राप्त गर्न सकिन्छ । यो ट्रान्समिटर शक्ति, एन्टिना विकिरण प्याटर्न, रिसीभर संवेदनशीलता, र ट्रान्समिटर- रिसीभर बीच अवरोधको उपस्थितिमा पनि निर्भर हुन्छ। ओम्निडिरेक्सनल ऐन्टेना सबै दिशामा रेडियो तरंग प्रसारित वा प्राप्त गर्न सक्छ, जबकि डिरेक्सनल ऐन्टेना रेडियो तरंग एक विशेष दिशामा मात्र प्रसारित गर्छ, वा केवल एक दिशाबाट मात्र तरंग प्राप्त गर्न सक्छ। [८][९][१०][११]
रेडियो तरंग शून्यमा प्रकाशको गतिमा [१२] र हावामा थोरै कम गतिमा यात्रा गर्छ ।[१३]
सञ्चार प्रणाली
[सम्पादन]- एम्प्लिट्युड मोडुलेसन (ए एम्)
- फ्रिक्वेन्सी मोडुलेसन (एफएम)
- फ्रिक्वेन्सी-सिफ्ट किइङ
इतिहास
[सम्पादन]सन् १८९५ मा इटालियन वैज्ञानिक जि. मार्कोनीले विद्दुतीय तारबिना आवाज सम्प्रेषण गर्न सफल भएपछि विश्वमा रेडियोको अविष्कार भएको हो । यस रेडियो प्रविधीलाई वायरलेस अथात् बेतार भन्ने गरिन्थ्यो । सन् १९०१ मा माकोर्नीले रेडियो सङ्केतलाई आन्ध्र महासागर वारपार २१०० माइल टाढासम्म सुन्ने बनाएपछि रेडियो प्रविधि विश्वमा फैलिएको हो। विश्वमा औपचारिक रूपमा रेडियो प्रसारण अमेरिकाको पेन्सलभेनिया सहरबाट सन् १९२० मा भएको थियो।
रेडियो प्रसारणसम्बन्धि विद्युत-चुम्बकीय तरङ्गको सिद्धान्त सन् १८६० मा प्रतिपादन भएतापनि सन् १९१९ मा मात्र रेडियो प्रसारण सुरु भएको हो। अक्टोबर सन् १९१९ मा अमेरिकाको पिट्सवर्ग शहरमा वेस्टिङहाउस कम्पनीले पहिलो व्यावारिक रेडियो खोलेको हो। सन् १९२०को दशकमा अमेरिका र बेलायतमा रेडियो प्रसारणले गति लियो।
यसैक्रममा सन् १९२२ मा ब्रिटिस ब्रोडकास्टिङ कम्पनीको स्थापना भयो जुन सन् १९२७ मा आएर ब्रिटिस ब्रोडकास्टिङ कर्पोरेसनमा परिणत भयो।
यी पनि हेर्नुहोस्
[सम्पादन]सन्दर्भ सामग्रीहरू
[सम्पादन]- ↑ "Radio", Oxford Living Dictionaries, Oxford University Press, २०१९, मूलबाट मार्च २४, २०१९-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २६ फेब्रुअरी २०१९। अभिलेखिकरण २४ मार्च २०१९ वेब्याक मेसिन
- ↑ "Definition of radio", Encyclopedia, PCMagazine website, Ziff-Davis, २०१८, अन्तिम पहुँच २६ फेब्रुअरी २०१९।
- ↑ Ellingson, Steven W. (२०१६), Radio Systems Engineering, Cambridge University Press, पृ: 1–4, आइएसबिएन 978-1316785164।
- ↑ Kraus, John D. (१९८८), Antennas (2nd संस्करण), Tata-McGraw Hill, पृ: ५०, आइएसबिएन 0074632191।
- ↑ Serway, Raymond; Faughn, Jerry; Vuille, Chris (२००८), College Physics, 8th Ed., Cengage Learning, पृ: ७१४, आइएसबिएन 978-0495386933।
- ↑ Balanis, Constantine A. (२००५), Antenna theory: Analysis and Design, 3rd Ed., John Wiley and Sons, पृ: १०, आइएसबिएन 978-1118585733।
- ↑ Ellingson, Steven W. (२०१६), Radio Systems Engineering, Cambridge University Press, पृ: 16–17, आइएसबिएन 978-1316785164।
- ↑ Visser, Hubregt J. (२०१२), Antenna Theory and Applications, John Wiley & Sons, आइएसबिएन 978-1119990253, अन्तिम पहुँच २९ अगस्ट २०२२।
- ↑ Zainah Md Zain; Hamzah Ahmad; Dwi Pebrianti; Mahfuzah Mustafa; Nor Rul Hasma Abdullah; Rosdiyana Samad; Maziyah Mat Noh (२०२०), Proceedings of the 11th National Technical Seminar on Unmanned System Technology 2019: NUSYS'19, Springer Nature, पृ: ५३५, आइएसबिएन 978-9811552816, मूलबाट २०२४-१०-०३-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २०२२-०८-२७। Extract of pp. 535–536 अभिलेखिकरण २०२४-१०-०३ वेब्याक मेसिन
- ↑ Hurley, Chris; Rogers, Russ; Thornton, Frank; Connelly, Daniel; Baker, Brian (२००७), "Understanding Antennas and Antenna Theory", WarDriving and Wireless Penetration Testing, पृ: 31–61, आइएसबिएन 978-1-59749-111-2, डिओआई:10.1016/B978-159749111-2/50027-1।
- ↑ Neely, Matthew; Hamerstone, Alex; Sanyk, Chris (२०१३), "Basic Radio Theory and Introduction to Radio Systems", Wireless Reconnaissance in Penetration Testing, पृ: 7–43, आइएसबिएन 978-1-59749-731-2, डिओआई:10.1016/B978-1-59-749731-2.00002-8।
- ↑ "Electromagnetic Radiation" (en-USमा), NASA, मूलबाट २३ मे २०१६-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच १८ अगस्ट २०२२।
- ↑ de Podesta, M. (२००२), Understanding the Properties of Matter, CRC Press, पृ: १३१, आइएसबिएन 978-0-415-25788-6, मूलबाट २०२४-१०-०३-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २०२४-०९-२३।
