रोहिणी (वसुदेवकी पत्नी)
| रोहिणी | |
|---|---|
 बलरामका साथमा रोहिणी (पहेँलो पहिरनमा) | |
| सम्मानित | वैष्णव धर्म |
| धर्मग्रन्थहरू | महाभारत |
| वंशावली | |
| अभिभावकहरू |
|
| भाइबहिनीहरू | सोमदत्त र पौरवी |
| जीवनसाथी | वसुदेव |
| सन्तानहरू | बलराम सारण शठ शरु सुभ्र पिण्डारक उशीनर शिशिरायण महाभाग मानुष सुभद्रा (छोरी) |
| वंश | चन्द्रवंश (जन्मद्वारा) यदुवंश (विवाहद्वारा) |
हिन्दु पौराणिक कथाहरू अनुसार, रोहिणी (संस्कृत: रोहिणी, शाअ 'आरोहण गर्ने',[१] वसुदेवकी पहिलो पत्नी,[२] तथा हिन्दु देवताहरू बलराम र सुभद्राकी माता थिइन्। उनले कृष्णको पालनपोषणमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेकी थिइन्।[३][४]
पौराणिक कथा
[सम्पादन गर्नुहोस्]रोहिणीलाई वाहलिक राजाकी छोरीको रूपमा वर्णन गरिएको छ, जसले गर्दा उनी भीष्मकी फुपूकी छोरी (बहिनी) हुन आउँछिन्। उनको विवाह यदुका वंशज, चन्द्रवंशका राजा वसुदेवसँग भएको थियो। उनकी बहिनी पौरवीको विवाह पनि वसुदेवसँगै भएको थियो।[५]
वसुदेवले मथुराकी राजकुमारी देवकीसँग पनि विवाह गरेका थिए। देवकीको आठौँ पुत्रद्वारा कंसको मृत्यु हुने दैवी भविष्यवाणी भएपछि, विवाहलगत्तै यो जोडीलाई देवकीका भाइ कंसले कैद गर्छन्।
वसुदेव कैदमा रहेकै समयमा रोहिणी आफ्ना पतिका भाइ (काकाका छोरा)[६][७] नन्दको घर व्रजमा बस्छिन्। देवकीका अघिल्ला सबै पुत्रहरू मारिए तापनि, सातौँ गर्भलाई रोहिणीको गर्भमा स्थानान्तरण गरिन्छ। यसरी रोहिणीले बलरामलाई जन्म दिन्छिन्।[५]
देवकीका आठौँ सन्तान कृष्णलाई नन्द र यशोदाकी छोरीसँग गोप्य रूपमा साटिएको थियो। यशोदा (कृष्णकी पाल्ने आमा) र रोहिणीले कृष्ण र बलरामको बाल्यकालको पालनपोषणमा महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेका थिए।[५]
कृष्ण र बलरामद्वारा वसुदेव मुक्त भएपछि, रोहिणीले एउटी छोरी सुभद्रालाई जन्म दिन्छिन्।[८]
महाकाव्य महाभारतका अनुसार, यादव संहारपछि वसुदेवको मृत्यु भएपछि, रोहिणीले वसुदेवका अन्य पत्नीहरू देवकी, भद्रा र मदिरासँगै चितामा सती गएर आत्मदाह गरेकी थिइन्।[९]
सन्दर्भ सामग्रीहरू
[सम्पादन गर्नुहोस्]- ↑ www.wisdomlib.org (२००९-०४-१२), "Rohini, Rohiṇi, Rohiṇī, Rohinī: 44 definitions", www.wisdomlib.org (अङ्ग्रेजीमा), अन्तिम पहुँच २०२२-०८-०३।
- ↑ Subramaniam, Kamala (१९७९), Srimad Bhagavatam, Bharatiya Vidya Bhavan, 1979, पृ: ३२०।
- ↑ Flueckiger, Joyce Burkhalter (२०१३), When the World Becomes Female: Guises of a South Indian Goddess (अङ्ग्रेजीमा), Indiana University Press, आइएसबिएन 978-0-253-00960-9।
- ↑ Patel, Vijay (२०११), Corrupt Practice (अङ्ग्रेजीमा), AuthorHouse, आइएसबिएन 978-1-4567-9304-3।
- 1 2 3 Vemsani, Lavanya (२०१६), "Rohini", Krishna in History, Thought, and Culture: An Encyclopedia of the Hindu Lord of Many Names, ABC-CLIO, पृ: 233–4, आइएसबिएन 978-1-61069-211-3।
- ↑ Sanghi, Ashwin (२०१२), The Krishna key (अङ्ग्रेजीमा), Chennai: Westland, पृ: Key७, आइएसबिएन 9789381626689, अन्तिम पहुँच ९ जुन २०१६।[स्थायी मृत कडी]
- ↑ Lok Nath Soni (२०००), The Cattle and the Stick: An Ethnographic Profile of the Raut of Chhattisgarh, Anthropological Survey of India, Government of India, Ministry of Tourism and Culture, Department of Culture, Delhi: Anthropological Survey of India, Government of India, Ministry of Tourism and Culture, Department of Culture, 2000 Original from the University of Michigan, पृ: 16, आइएसबिएन 978-8185579573।
- ↑ Vemsani, Lavanya (२०१६), "Nidra", Krishna in History, Thought, and Culture: An Encyclopedia of the Hindu Lord of Many Names, ABC-CLIO, पृ: १९५, आइएसबिएन 978-1-61069-211-3।
- ↑ "The Mahabharata, Book 16: Mausala Parva: Section 7", Sacred-texts.com, अन्तिम पहुँच २०१८-०७-१८।
