लिस्बन
लिस्बन (/ˈlɪzbən/ (
) LIZ-bən; पोर्तगाली: Lisboa [liʒˈβoɐ] ⓘ)[१] पोर्चुगल राजधानी र सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको सहर हो। २०२४ को अनुसार यसको प्रशासनिक सीमा भित्र ५७५,७३९[२][३] र २०२५ सम्ममा महानगर भित्र ३,०२८,००० जनसंख्या रहेको अनुमान गरिएको छ।[४] यो सहर इबेरियन प्रायद्वीप पश्चिमी भागमा, टागस नदीको उत्तरी किनारमा अवस्थित छ। यसको मेट्रो क्षेत्रको पश्चिमी भाग, पोर्चुगिज रिभिएरा, महाद्वीपीय युरोपको सबैभन्दा पश्चिमी बिन्दु हो, जुन काबो दा रोकामा टुङ्गिन्छ।
लिस्बन विश्वको सबैभन्दा पुरानो शहरहरू मध्ये एक हो[५] र एथेन्स पछि दोस्रो सबैभन्दा पुरानो युरोपेली राजधानी शहर हो। यो शहर अन्य आधुनिक युरोपेली राजधानीहरू भन्दा शताब्दीयौं पुरानो हो।।[६] सेल्टिक-पूर्व जनजातिहरू यस शहरमा बसोबास गर्थे र पछि फोनिशियनहरूले यसको स्थापना गरे। जुलियस सीजरले यसलाई फेलिसिटास जुलिया[७] नामक नगरपालिका बनाए, नाममा ओलिसिपो शब्द थपियो। रोमन साम्राज्यको पतन पछि, यो ५ औं शताब्दीदेखि जर्मन जनजातिहरू, विशेष गरी भिसिगोथहरूद्वारा शासन गरिएको थियो। पछि यसलाई ८ औं शताब्दीमा मुर्सहरूले कब्जा गरे। ११४७ मा, अफोन्सो हेनरिक्सले शहर जिते र १२५५ मा, यो कोइम्ब्रालाई प्रतिस्थापन गर्दै पोर्चुगलको राजधानी बन्यो।[८] त्यसबेलादेखि यो देशको राजनीतिक, आर्थिक र सांस्कृतिक केन्द्र रहेको छ।
देशको राजनीतिक केन्द्रको रूपमा, लिस्बनमा सरकार, गणतन्त्रको सभा, सर्वोच्च अदालत, सशस्त्र बल र राष्ट्र प्रमुखको निवास रहेको छ। यो पोर्चुगिज कूटनीतिको केन्द्र पनि हो, जहाँ ८६ देशका राजदूतहरू बसोबास गर्छन्, साथै ताइवान र प्यालेस्टाइनका प्रतिनिधिहरू पनि यहाँ बस्छन्।[९] लिस्बन महानगरीय क्षेत्रमा लगभग ३० लाख १० हजार मानिसहरू बसोबास गर्छन्, जुन शहरको प्रशासनिक क्षेत्रभन्दा बाहिर फैलिएको छ। यो इबेरियन प्रायद्वीपमा (म्याड्रिड र बार्सिलोना पछि) मा तेस्रो ठूलो महानगरीय क्षेत्र हो र युरोपेली संघका १० सबैभन्दा बढी जनसंख्या भएका शहरी क्षेत्रहरू मध्ये एक हो।[१०][११] यसले देशको जनसंख्याको लगभग २८% प्रतिनिधित्व गर्दछ।
लिस्बनलाई वित्त, वाणिज्य, फेसन, मिडिया, मनोरञ्जन, कला, अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार, शिक्षा र पर्यटनमा यसको महत्त्वका कारण अल्फा-स्तर विश्वव्यापी शहरको रूपमा मान्यता दिइएको छ।
- लिस्बन - Lisboa
- Fado
सन्दर्भ सामग्रीहरू
[सम्पादन गर्नुहोस्]- ↑ Wells, John C. (२१ जुलाई २०१०), "Portuguese", मूलबाट ८ अप्रिल २०१२-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच १७ जुन २०१२।
- ↑ "Statistics Portugal - Web Portal", www.ine.pt।
- ↑ "Áreas das freguesias, concelhos, distritos e país", मूलबाट ५ नोभेम्बर २०१८-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच ५ नोभेम्बर २०१८। अभिलेखिकरण २९ जुलाई २०१८ वेब्याक मेसिन
- ↑ "Lisbon, Portugal Population (2025) - Population Stat", populationstat.com, अन्तिम पहुँच २०२५-०४-१४।
- ↑ Rudlin, David; Thompson, Rob; Jarvis, Sarah (२०१६), Urbanism, Taylor & Francis, पृ: ४५, आइएसबिएन 978-1-317-21390-1, मूलबाट १४ जनवरी २०२३-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच १४ जनवरी २०२३।
- ↑ Central Intelligence Agency (२०२१), The CIA World Factbook 2021–2022, Simon and Schuster, पृ: ३३१९, आइएसबिएन 978-1-5107-6382-1, मूलबाट १४ जनवरी २०२३-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच १४ जनवरी २०२३।
- ↑ H. V. Livermore (१९७३), Portugal: A Short History, Edinburgh University Press, पृ: ४, आइएसबिएन 978-0-85224-207-0, मूलबाट ७ फेब्रुअरी २०२३-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच ५ सेप्टेम्बर २०१९।
- ↑ Ferreira, Marta Leite, "Lisboa não é a capital de Portugal e outros 9 factos que não aprendeu nas aulas de História" [Lisbon is not the capital of Portugal — and 9 other facts you didn’t learn in history class], Observador (pt-PTमा), अन्तिम पहुँच २३ अगस्ट २०२३।
- ↑ "Corpo Diplomático em Portugal", Portal Diplomático (pt-ptमा), अन्तिम पहुँच २३ अगस्ट २०२३।
- ↑ "Statistics Portugal - Web Portal", www.ine.pt, अन्तिम पहुँच २३ अगस्ट २०२३।
- ↑ Demographia: World Urban Areas अभिलेखिकरण १७ मे २०१७ वेब्याक मेसिन - demographia.com, 06.2021