वार्तालाप:दशैं

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search

Untitled[सम्पादन गर्ने]

दसैं नामक लेख हटाइएको छ। त्यसमा भएको निम्न लिखित जानकारि यहाँ राखिएको छ।

दशैँ (पर्यायवाची शब्द: विजया दशमी, ठूलो दशैँ; नेपाल भाषा: मोहनी; हिन्दी: नवरात्री) हिन्दूहरूको एक महान चाड हो। नेपाल अधिराज्यमा सबै भन्दा धेरै मानिसले मनाउने चाड हरूमध्ये यो एक प्रमुख चाड हो।

दशैँ: दशैँ नेपालीहरू र विशेषत: नेपाली हिन्दूहरूको सबैभन्दा ठूलो पर्व हो। नेपाली हिन्दू पात्रो अनुसार आश्विन शुक्ल प्रतिपदादेखि दशमीसम्म १० दिन पूजापाठ, व्रत र उत्सवकासाथ मनाइने चाड भएका हुनाले यसलाई 'दशैँ'वा 'विजया दशमी' का नामले पनि चिनिन्छ। हिन्दू चान्द्रमासिक पञ्चाङ्ग गणनाको तिथि अनुसार पर्ने भएकाले नेपाली चाडहरू एउटै गते र तारिखमा नपर्ने हुनाले 'दशैँ' पनि अङ्ग्रेजी वा ग्रेगरियन क्यालेण्डर अनुसार सेप्टेम्बर महिनाको अन्त्यदेखि अक्टोबर महिनाको मध्य बीचमा पर्न सक्छ। 'दशैँ' आश्विन शुक्ल प्रतिपदाका दिनदेखि शुरू हुन्छ र यो पहिलो दिनलाई 'घटस्थापना' भनिन्छ। दसैं प्रतिपदा(घटस्थापना) देखि पूर्णिमा(कोजाग्रत)सम्म १५ दिनको हुने भएता पनि पहिलो ९ दिन लाई नवरात्रि र दसौ दिन लाई दशमी वा दसैं भनिन्छ|यो तिथिमा माता दुर्गाले महिषासुर नामक दैत्यलाई तथा भगवान श्री रामचन्द्रले रावणलाई वध गरेर मानवजातिको कल्याण गरेको भन्ने किंवदन्ती छ। प्रतिपदा(घटस्थापना), सप्तमी(फूलपाती),महाअष्टमी(कालरात्री), महानवमी,विजयादशमी,र पूर्णिमा(कोजाग्रत) दसैको प्रमुख तिथि हरू हुन|

नेपाली समाजमा महत्व[सम्पादन गर्ने]

नेपाली समाजमा दसैंको निकै ठूलो महत्व छ। यस चाडका विशेषताहरू तल वर्णन गरिएका छन्:

  • टिका थाप्ने

दसैंको टिकाको दिन ठूलाबडाहरूबाट टिका ग्रहण गर्ने चलन छ। सो चलन अनुसार घरभन्दा पर तथा विदेशमा गएका नेपालीहरू पनि घर फर्किन्छन्।

  • टिकाको आशिष

आयु द्रोणसुते, श्रीयं दशरथे, शत्रुक्षयं राघवे

ऐश्वयं नहुषे,गतिश्च पवने, मानं च दुर्योधने।।

शौर्यं शान्तनवे, बलं हलधरे सत्यं च कुन्तिसुते

विज्ञानं विदुरे भवतु भवतां, कीर्तिश्च नारायणे।।

  • देवी बन्दना:

जयन्ती मंगला काली भद्रकाली कपालिनी

दुर्गा, क्षमा शिवधात्री स्वाहा स्वधा नमोस्तुते।

  • काठमाडौंमा पचली भैरबनाथको जात्रा

Ramro chha.... Bhimraul (कुरा गर्ने) १६:४५, २ अक्टोबर २०१५ (युटिसी(UTC))