श्रावणी मेला
स्वरूप
| श्रावणी मेला | |
|---|---|
देवघरको श्रावणी मेलामा भक्तजन | |
| शैली | तीर्थयात्रा |
| आवृत्ति | वार्षिक रूपमा |
| स्थान | बैद्यनाथ मन्दिर |
| स्थान(हरू) | देवघर, झारखण्ड, भारत |
| निर्देशाङ्क | २४°२९′३३″ उत्तर ८६°४२′००″ पूर्व / २४.४९२५०° उत्तर ८६.७००००° पूर्व |
| सहभागीहरू | ५० लाख+ (२०२५)[१] |
| संरक्षक |
|
| अन्तर्गत एक शृङ्खलाको भाग |
| हिन्दु धर्म |
|---|
श्रावणी मेला भारतको झारखण्ड देवघर रहेको बाबा बैद्यनाथ धाम मन्दिरमा श्रावण (जुलाई-अगस्ट) महिनामा मनाइने एक महिना लामो हिन्दू चाड हो।[२] यो पर्व भारतको सबैभन्दा ठुलो धार्मिक जमघटहरू मध्ये एक हो, जसले लाखौं भक्तहरू आकर्षित गर्दछ, मुख्यतया काँवरीयाहरू, जसले गङ्गा भगवान शिव पवित्र जल चढाउन तीर्थयात्रा गर्छन।[३][४]
महत्व
[सम्पादन]श्रावणी मेला भगवान शिव मा समर्पित छ र यसलाई अत्यन्त शुभ मानिन्छ।[५]काँवर यात्रा भनेर पनि चिनिने यस तीर्थयात्रा भक्तहरूले सुल्तानगञ्ज अजगाइबिनाथ धाममा गङ्गा पानी सङ्कलन गरेर लगभग १०५ किलोमिटर पैदल हिँडेर देवघर बाबा बैद्यनाथ मन्दिर पुर्याउँछन्।[६][७]यात्रा भक्ति, तपस्या र शुद्धताको प्रतीक हो।[८][९]
अनुष्ठानहरू
[सम्पादन]- काँवरीया भनेर चिनिने भक्तहरूले केसर रङको लुगा लगाउँछन्[१०]र काँवर भनिने सजाइएको बाँस संरचनामा सन्तुलित भाँडोमा पवित्र पानी बोक्छन्।[११][१२]
- तीर्थयात्रा सुल्तानगञ्ज अजगाइबिनाथ धामबाट सुरु हुन्छ, जहाँ गङ्गा उत्तरतर्फ बग्छ, जसले यसलाई पानी सङ्कलनका लागि पवित्र बनाउँछ।[१३]
- भक्तहरू नंगे खुट्टा हिँड्छन् र यात्राको क्रममा काँवरलाई भुइँमा राख्न अनुमति दिइँदैन।[१४]
- देवघर पुगेपछि, उनीहरूले पवित्र पानीले बाबा बैद्यनाथ मन्दिर अभिषेक (शिव लिङ्गको धार्मिक स्नान) गर्छन्।[१५]
प्रमुख आकर्षणहरू
[सम्पादन]- बाबा बैद्यनाथ मन्दिर-भगवान शिव को बाह्र ज्योतिर्लिंगहरू मध्ये एक।[१६]
- शिवगङ्गा ताल-मन्दिर नजिकैको एउटा पवित्र पोखरी जहाँ भक्तहरूले प्रार्थना गर्नु अघि डुबकी लगाउँछन्।[१७]
- बाबा अजगाइबिनाथ मन्दिर-तीर्थयात्रीहरूले पानी सङ्कलन गर्ने मन्दिर र स्थान र यसरी श्रावणी मेलाको सुरुवात हुन्छ। [१८]
- बसुकिनाथ मन्दिर-बैद्यनाथ धाम प्रार्थना गरेपछि तीर्थयात्रीहरू भ्रमण गर्ने महत्त्वपूर्ण मन्दिर।[१९]
पनि हेर्नुहोस्
[सम्पादन]- काँवर यात्रा
- बाबा बैद्यनाथ मन्दिर
- सुल्तानगञ्ज
सन्दर्भहरू
[सम्पादन]- ↑ "Deoghar Shravani Mela 2025 concludes, over 50 lakh devotees offer prayers; Sparsh Puja begins", Navbharat Times, २०२५-०८-०९, अन्तिम पहुँच २०२६-०८-०८।
- ↑ "Deoghar Authorities Ensure Smooth Shravani Mela", News18, अन्तिम पहुँच २०२४-०२-०१।
- ↑ Verma, Amit (२०२०), "Religious Gatherings and Social Harmony", Indian Journal of Cultural Studies 52 (2): 87–99।
- ↑ "Jharkhand Government Prepares for Shravani Mela", The Hindu, २०२३-०७-२५, अन्तिम पहुँच २०२४-०२-०१। [स्थायी मृत कडी]
- ↑ "Tales from ‘Shravani Mela'", The Hindu, २०१९-०८-२१, अन्तिम पहुँच २०२४-०२-०१।
- ↑ "Shravani Mela: Pilgrimage and Rituals", अन्तिम पहुँच २०२४-०२-०१।
- ↑ "Month-long Shravani mela begins in Deoghar", Daily Pioneer, २०२४-०७-२३, अन्तिम पहुँच २०२४-०२-०१।[स्थायी मृत कडी]
- ↑ Tripathi, R.K. (२०१९), Sacred Journeys in Hinduism, Oxford University Press, आइएसबिएन 978-9391125356।
- ↑ Verma, Amit (२०२०), "Religious Gatherings and Social Harmony", Indian Journal of Cultural Studies 52 (2): 87–99।
- ↑ "Saffron tide of faithful on 110-km trek", The Telegraph India, २००४-०८-३०, अन्तिम पहुँच २०२५-०२-०१।
- ↑ "The Kanwariya Tradition in India", BBC News, २०२२-०७-३०, अन्तिम पहुँच २०२४-०२-०१।[स्थायी मृत कडी]
- ↑ "Jharkhand Government Prepares for Shravani Mela", The Hindu, २०२३-०७-२५, अन्तिम पहुँच २०२४-०२-०१। [स्थायी मृत कडी]
- ↑ Sharma, Anita (२०२१), "Sacred Geography of Indian Pilgrimages", Journal of Religious Studies 45 (3): 112–127।
- ↑ Hindu Festivals and Pilgrimages।
- ↑ "Thousands Perform Abhishek at Baba Baidyanath Dham", Hindustan Times, २०२३-०८-१०, अन्तिम पहुँच २०२४-०२-०१।[स्थायी मृत कडी]
- ↑ Jyotirlingas of India।
- ↑ "Sacred Ponds in Hinduism", मूलबाट २०२५-०४-२५-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २०२४-०२-०१।
- ↑ Pilgrimage Centres of India, २००३।
- ↑ "Basukinath Temple: A Pilgrim's Guide", NDTV, २०२३-०८-१५, अन्तिम पहुँच २०२४-०२-०१।