सरस्वती कुण्ड

रसुवा जिल्लाको गोसाइँकुण्ड क्षेत्रमा अवस्थित सरस्वती कुण्ड धार्मिक, प्राकृतिक र सांस्कृतिक दृष्टिले अत्यन्त महत्वपूर्ण स्थल हो। गोसाइँकुण्ड र भैरवकुण्डबाट भैरव झर्ना भई झरेको पानी जमेर बनेको यो कुण्ड लौरीबिनाबाट दक्षिणतिरको खोचमा अवस्थित छ। यसको स्थानीय नाम 'वाङ्लत्ती' हो भने यसलाई स्थानीय तामाङ समुदायले 'ह्युम ससबारी' भनेर पनि पूजा गर्दछन्। ज्ञान र बुद्धिकी देवी सरस्वती को नाममा रहेको यस कुण्डको आफ्नै विशिष्ट पहिचान र महत्व छ।

📍 अवस्थिति र उचाइ

जिल्ला : रसुवा
गाउँपालिका :गोसाइँकुण्ड गाउँपालिका–६
स्थान : गोसाइँकुण्डको दक्षिण–पश्चिम, लौरीबिनाबाट करिब २० मिनेट पैदल
उचाइ: ४,१०७ मिटर

यो कुण्ड गोसाइँकुण्ड–भैरव कुण्डको जलधाराले निर्मित भएको हो र गोसाइँकुण्डको मुख्य तालभन्दा केही तल पर्दछ। लौरीबिनाबाट सजिलै पुग्न सकिने भएकाले गोसाइँकुण्ड यात्राको क्रममा धेरै तीर्थयात्रीहरू यहाँ आउँछन्।

धार्मिक महत्व र नामकरण हिन्दू धर्मअनुसार

हिन्दू धार्मिक कथन अनुसार विद्याकी देवी सरस्वती गोसाइँकुण्ड स्नान गर्न आएकी थिइन् । त्यस क्रममा उनी यस कुण्डको अप्रतिम सौन्दर्यप्रति मोहित भइन् र यही स्थानमा कुण्डको सिर्जना गरी बिराजमान भइन् । सोही कारण यस कुण्डलाई 'सरस्वती कुण्ड' भन्न थालिएको हो भन्ने विश्वास गरिन्छ।

यस कुण्डको पानी अत्यन्त सफा, पारदर्शी र पवित्र मानिन्छ। यहाँ स्नान गर्दा ज्ञान, बुद्धि, कला र सांस्कृतिक उन्नतिको आशीर्वाद प्राप्त हुने जनविश्वास छ। गोसाइँकुण्ड जाने तीर्थयात्रीहरूका लागि यो पहिलो पवित्र कुण्ड हो, जहाँ उनीहरूले प्रार्थना र पूजाआजा गर्न रोकिन्छन्।

बौद्ध/स्थानीय मान्यता: 'ह्युम ससबारी'

स्थानीय तामाङ समुदायले यस कुण्डलाई 'ह्युम ससबारी' भनेर पूजा गर्दछन्। ससबारी देवीको पूजाको आफ्नै विशेष परम्परा छ

वार्षिक पूजा: वर्षेनी एउटा कुखुराको बलीसहित पूजा गर्नुपर्ने मान्यता छ।
पूजा स्थल: पूजा गर्नका लागि कुण्डमै पुग्नै पर्ने बाध्यता छैन । स्थानीयहरूले घरमै तोर्मो (पीठोको प्रतिमा) को ससबारी बनाएर पूजा गर्ने चलन राखेका छन्।
वैकल्पिक व्यवस्था: अन्य तीर्थयात्री तथा इच्छुक भक्तजनहरू भने कुण्डमा नै पुगेर पूजा गर्ने गर्दछन्।

यो परम्पराले यहाँको हिन्दू–बौद्ध सांस्कृतिक सहिष्णुता र धार्मिक विविधतालाई प्रतिबिम्बित गर्दछ।