सामग्रीमा जानुहोस्

सातोशी नाकामोतो

विकिपिडिया, एक स्वतन्त्र विश्वकोशबाट
सातोशी नाकामोतो
बुडापेस्ट मा सातोशी नाकामोटोको सम्मानमा बनाइएको मूर्ति
चिनारीको कारण
वैज्ञानिक करियर
क्षेत्र

सातोशी नाकामोतो (अक्टोबर २००८ देखि अप्रिल २०११ सम्म सक्रिय[१]) एक अनुमानित छद्मनाम हो[२][३][४][५] जसको प्रयोग त्यो व्यक्ति वा व्यक्तिहरूको समूहले गरेका थिए जसले बिटकॉइन विकास गरे, बिटकॉइनको श्वेतपत्र लेखे, तथा बिटकॉइनको मूल सन्दर्भ कार्यान्वयन (रिफरेन्स इम्प्लिमेन्टेसन) निर्माण र सञ्चालन गरे।[६] यस कार्यान्वयनको भागका रूपमा, नाकामोटोले पहिलो ब्लकचेन डाटाबेस पनि विकास गरे। नाकामोटो २३ अप्रिल २०११ सम्म बिटकॉइनको विकासमा सक्रिय थिए।[७]

नाकामोटोको वास्तविक पहिचान अज्ञात छ, यद्यपि विभिन्न व्यक्तिहरूलाई यस नाम पछाडिको व्यक्ति वा समूहका रूपमा प्रस्ताव गरिएको छ। उनको नाम जापानी हो, र यसले जापानमा बस्ने व्यक्तिको संकेत दिन्छ, तर धेरैले अनुमान गरेका छन् कि उनी संयुक्त राज्य अमेरिका वा युरोपका सफ्टवेयर तथा क्रिप्टोग्राफी विशेषज्ञ हुन सक्छन्।[८] यदि उनी एकल व्यक्ति हुन् भने, नाकामोटोको बिटकॉइन भण्डारले उनलाई विश्वका सबैभन्दा धनी व्यक्तिहरूमध्ये एक बनाउँछ। उनको वालेट, जुन २०१० देखि अछूतो छ, करिब ११ लाख बिटकॉइन राख्दछ। १४ जुलाई २०२५ मा प्रति बिटकॉइन १,२३,००० अमेरिकी डलरभन्दा बढी मूल्य हुँदा, नाकामोटोको कुल बिटकॉइन सम्पत्ति करिब १३५ अर्ब अमेरिकी डलर (झण्डै ११,२३,००० करोड भारतीय रुपैयाँ) थियो।[९]

बिटकॉइनको विकास

[सम्पादन गर्नुहोस्]

पहिलो ब्लकको कोइनबेस लेनदेनमा अन्तर्निहित सातोशी नाकामोटोको सन्देश नाकामोटोले बताएअनुसार बिटकॉइन को कोड लेख्ने काम २००७ को दोस्रो त्रैमासिकमा सुरु भएको थियो।[१०] १८ अगस्ट २००८ मा, उनले वा उनका कुनै सहयोगीले bitcoin.org डोमेन दर्ता गरी सो ठेगानामा वेबसाइट स्थापना गरे।[११] ३१ अक्टोबरमा, नाकामोटोले metzdowd.com को क्रिप्टोग्राफी मेलिङ सूचीमा “Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System” शीर्षकसहित डिजिटल क्रिप्टोकरेन्सी को विवरण दिने श्वेतपत्र प्रकाशित गरे।[१२][१३][१४]

९ जनवरी २००९ मा, नाकामोटोले सोर्सफोर्ज मा बिटकॉइन सफ्टवेयरको संस्करण ०.१ जारी गरे र जेनेसिस ब्लक (ब्लक संख्या ०) परिभाषित गर्दै नेटवर्क सुरु गरे, जसको इनाम ५० बिटकॉइन थियो।[१५][१६][१७][१८][१९] यस ब्लकको कोइनबेस लेनदेनमा निम्न पाठ समावेश गरिएको छ: "The Times 03/January/2009 Chancellor on brink of second bailout for banks"। यो बेलायतको अखबार द टाइम्स मा सोही मितिमा प्रकाशित समाचारको शीर्षक हो।[२०] यसलाई समय-चिन्हका साथै आंशिक-आरक्षित बैंकिङबाट उत्पन्न अस्थिरतामाथिको व्यंग्यात्मक टिप्पणीको रूपमा पनि व्याख्या गरिएको छ।[२१]

नाकामोटोले २०१० को मध्यसम्म बिटकॉइन सफ्टवेयरमा अन्य विकासकर्ताहरूसँग सहकार्य जारी राखे र स्रोत कोडमा भएका सबै परिवर्तनहरू आफैं गरे। त्यसपछि उनले स्रोत कोड रिपोजिटरी र नेटवर्क अलर्ट कुञ्जीको नियन्त्रण गेविन एन्ड्रेसनलाई सुम्पिए र सम्बन्धित धेरै डोमेनहरू बिटकॉइन समुदायका प्रमुख सदस्यहरूलाई हस्तान्तरण गरे।[२२] २०११ मा, उनले सह-विकासकर्ता माइक हर्नलाई पठाएको इमेलमा आफू "अन्य कामतर्फ अघि बढिसकेको" बताएका थिए, र त्यसपछि उनीबारे कुनै जानकारी प्राप्त भएको छैन।[२३]

२०२१ सम्म, नाकामोटोसँग ७,५०,००० देखि ११,००,००० बिटकॉइन रहेको अनुमान गरिएको छ। नोभेम्बर २०२१ मा बिटकॉइनको मूल्य ६८,००० अमेरिकी डलरभन्दा बढी पुगेको बेला, उनको कुल सम्पत्ति करिब ७३ अर्ब अमेरिकी डलरसम्म हुन सक्ने आँकलन गरिएको थियो, जसले उनलाई त्यतिबेला विश्वका १५औँ सबैभन्दा धनी व्यक्तिहरूमध्ये एक बनाउँथ्यो।[२४]

विशेषताहरू र पहिचान

[सम्पादन गर्नुहोस्]

नाकामोटोले प्राविधिक विषयहरूमा छलफल गर्दा कहिल्यै व्यक्तिगत जानकारी खुलाएका थिएनन्,[२५] तर उनले कहिलेकाहीँ बैंकिङ र आंशिक-आरक्षित बैंकिङबारे टिप्पणी गरेका थिए। केहीले उनको अंग्रेजी प्रयोग मातृभाषा स्तरको भएकाले उनी जापानी नहुन सक्ने अनुमान गरेका छन्।[७]

२०१२ सम्मको P2P Foundation प्रोफाइलमा, नाकामोटोले आफू जापानमा बस्ने ३७ वर्षे व्यक्ति भएको दाबी गरेका थिए;[२६] उनले आफ्नो जन्ममिति ५ अप्रिल १९७५ बताएका थिए।[२७] केहीका अनुसार यो मिति संयुक्त राज्य अमेरिकाको कार्यकारी आदेश ६१०२ सँग सम्बन्धित सन्दर्भ हुन सक्छ, जसले सुनका सिक्काको स्वामित्वमा प्रतिबन्ध लगाएको थियो, र १९७५ त्यो वर्षलाई जनाउँछ जब यो आदेश खारेज गरियो। लेखक डोमिनिक फ्रिस्बीले यस मितिलाई “अपरिचित तर रोचक सन्दर्भ” र “अत्यन्त राजनीतिक” भनेर वर्णन गरेका छन्।[२८]

केहीले नाकामोटो एक टोली हुन सक्ने पनि अनुमान गरेका छन्। बिटकॉइनको कोड अध्ययन गरेका सुरक्षा अनुसन्धानकर्ता ड्यान कामिन्स्कीले नाकामोटो “एक समूह” वा “असाधारण प्रतिभाशाली व्यक्ति” हुन सक्ने बताएका थिए;[२९] विकासकर्ता लास्लो हान्येचले कोड एक व्यक्तिका लागि अत्यन्त राम्रोसँग डिजाइन गरिएको बताएका थिए;[३०] एन्ड्रेसनले भनेका थिए, “उनी उत्कृष्ट कोडर थिए, तर उनको शैली असामान्य थियो।”[३१]

स्रोत कोड टिप्पणीहरू र फोरम पोस्टहरूमा ब्रिटिश अंग्रेजी को प्रयोग—जस्तै “bloody hard”, “flat”, “maths” (अमेरिकी: math) तथा “grey” (अमेरिकी: gray) र “colour” (अमेरिकी: color)—ले नाकामोटो वा उनीसँग सम्बन्धित कोही व्यक्ति राष्ट्रकुल देशका हुन सक्ने अड्कलबाजीलाई बल दिएको छ।[३२] पहिलो बिटकॉइन ब्लकमा लन्डनको टाइम्स अखबारको सन्दर्भले केहीका लागि बेलायती सरकारप्रति विशेष चासोको संकेत पनि गर्दछ।[३३]

स्विस सफ्टवेयर इन्जिनियर तथा समुदायका सक्रिय सदस्य स्टेफन थोमसले नाकामोटोका ५०० भन्दा बढी फोरम पोस्टहरूको समय-आधारित विश्लेषण गरेका थिए। त्यसमा ग्रीनिच माध्य समय अनुसार बिहान ५ बजेदेखि ११ बजेसम्म (पूर्वी समय अनुसार मध्यरातदेखि बिहान ६ बजेसम्म) पोस्टहरू अत्यन्त कम भएको देखिएको थियो। यो समय जापान मानक समय अनुसार दिउँसो २ बजेदेखि राति ८ बजेसम्म पर्छ, जुन जापानमा बस्ने व्यक्तिका लागि असामान्य निद्रा तालिकाको सङ्केत हुन सक्छ। यो ढाँचा शनिबार र आइतबार पनि कायम रहेकाले, नाकामोटो यस समयमा नियमित रूपमा सुत्ने गरेको अनुमान गरिन्छ।[७]

लोकप्रिय संस्कृतिमा

[सम्पादन गर्नुहोस्]

२०२१ मा हंगेरी को बुडापेस्ट मा सातोशी नाकामोटोको एक प्रतिमा स्थापना गरिएको थियो।[३४]

सन्दर्भ

[सम्पादन गर्नुहोस्]
  1. ↑ Gavin Andresen (२६ अप्रिल २०२२), "Eleven years ago today…", अन्तिम पहुँच १४ अप्रिल २०२५।
  2. ↑ "The misidentification of Satoshi Nakamoto", theweek.com, ३० जुन २०१५, अन्तिम पहुँच २२ जुलाई २०१९।
  3. ↑ Kharif, Olga (२३ अप्रिल २०१९), "John McAfee Vows to Unmask Crypto's Satoshi Nakamoto, Then Backs Off", Bloomberg।
  4. ↑ "Who Is Satoshi Nakamoto, Inventor of Bitcoin? It Doesn't Matter.", Fortune (अङ्ग्रेजीमा), अन्तिम पहुँच २२ जुलाई २०१९।
  5. ↑ Bearman, Sophie (२७ अक्टोबर २०१७), "Bitcoin's creator may be worth $6 billion — but people still don't know who it is", CNBC (अङ्ग्रेजीमा), अन्तिम पहुँच २२ जुलाई २०१९।
  6. ↑ S., L. (२ नोभेम्बर २०१५), "Who is Satoshi Nakamoto?", The Economist explains, मूलबाट २१ अगस्ट २०१६-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच ३ नोभेम्बर २०१५।
  7. 1 2 3 Das, Dhirendra (२०२५-१२-१३), "Satoshi Nakamoto’s Last Email – Satoshi Nakamoto" (en-USमा), अन्तिम पहुँच २०२५-१२-१३।
  8. ↑ "Satoshi Nakamoto's Page", P2P Foundation, मूलबाट २९ मे २०१२-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २ मे २०१६।
  9. ↑ Sinha, Anand (१४ जुलाई २०२५), "Bitcoin tops $123K, boosting Satoshi Nakamoto’s fortune to $135B", The Street।
  10. ↑ Satoshi Nakamoto (१७ नोभेम्बर २००८), "Re: Bitcoin P2P e-cash paper 2008-11-17 16:33:04 UTC", Satoshi Nakamoto Institute, मूलबाट ७ डिसेम्बर २०१६-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच ४ डिसेम्बर २०१६।
  11. ↑ "Whois bitcoin.org", www.whois.com (अङ्ग्रेजीमा), अन्तिम पहुँच ६ मार्च २०२०।
  12. ↑ Nakamoto, Satoshi (२४ मे २००९), "Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System", मूलबाट २० मार्च २०१४-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच ५ मार्च २०१४।
  13. ↑ Nakamoto, Satoshi (३१ अक्टोबर २००८), "Bitcoin P2P e-cash paper", मूलबाट २८ डिसेम्बर २०१२-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच ५ मार्च २०१४।
  14. ↑ "Satoshi's posts to Cryptography mailing list", Mail-archive.com, मूलबाट ३ जनवरी २०१३-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच १४ डिसेम्बर २०१३।
  15. ↑ Davis, Joshua (३ अक्टोबर २०११), "The Crypto-Currency: Bitcoin and its mysterious inventor", The New Yorker, मूलबाट १ नोभेम्बर २०१४-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच ३१ अक्टोबर २०१४।
  16. ↑ Pagliery, Jose (२०१४), Bitcoin: And the Future of Money, Triumph Books, आइएसबिएन 978-1-62937-036-1, मूलबाट २१ जनवरी २०१८-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २० जनवरी २०१८।
  17. ↑ Penenberg, Adam, "The Bitcoin Crypto-Currency Mystery Reopened", Fast Company, मूलबाट ६ अक्टोबर २०१३-मा सङ्ग्रहित।
  18. ↑ Wallace, Benjamin (२३ नोभेम्बर २०११), "The Rise and Fall of Bitcoin", Wired 19 (12), आइएसएसएन 1059-1028, मूलबाट २९ अक्टोबर २०२३-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २९ अक्टोबर २०२३।
  19. ↑ "Block 0 – Bitcoin Block Explorer", मूलबाट १५ अक्टोबर २०१३-मा सङ्ग्रहित। अभिलेखिकरण १५ अक्टोबर २०१३ वेब्याक मेसिन
  20. ↑ Elliott, Francis; Duncan, Gary (३ जनवरी २००९), "Chancellor Alistair Darling on brink of second bailout for banks", The Times, अन्तिम पहुँच २७ अप्रिल २०१८।
  21. ↑ Pagliery, Jose (२०१४), Bitcoin: And the Future of Money, Triumph Books, आइएसबिएन 978-1-62937-036-1, अन्तिम पहुँच २० जनवरी २०१८।
  22. ↑ Bosker, Bianca (१६ अप्रिल २०१३), "Gavin Andresen, Bitcoin Architect: Meet The Man Bringing You Bitcoin (And Getting Paid In It)", HuffPostTech, मूलबाट ३ अगस्ट २०१६-मा सङ्ग्रहित।
  23. ↑ Poole, Steven (१५ नोभेम्बर २०२१), "‘The Mysterious Mr. Nakamoto’ Review: Cryptocurrency’s Ghostly Creator", WSJ (अङ्ग्रेजीमा), अन्तिम पहुँच ६ जुन २०२५।
  24. ↑ Cuthbertson, Anthony (१५ नोभेम्बर २०२१), "Bitcoin creator is now the 15th richest person in the world", The Independent (अङ्ग्रेजीमा), अन्तिम पहुँच १ डिसेम्बर २०२१।
  25. ↑ Wallace, Benjamin (२३ नोभेम्बर २०११), "The Rise and Fall of Bitcoin", Wired 19 (12), आइएसएसएन 1059-1028, मूलबाट २९ अक्टोबर २०२३-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २९ अक्टोबर २०२३।
  26. ↑ "Satoshi Nakamoto's Page", P2P Foundation, मूलबाट २९ मे २०१२-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २ मे २०१६।
  27. ↑ Frisby, Dominic (२०१६-०५-०३), "The true fascination of bitcoin is not its mystery inventor", The Guardian (en-GBमा), आइएसएसएन 0261-3077, अन्तिम पहुँच २०२४-१०-०९।
  28. ↑ Frisby, Dominic (२०१६-०५-०३), "The true fascination of bitcoin is not its mystery inventor", The Guardian (en-GBमा), आइएसएसएन 0261-3077, अन्तिम पहुँच २०२४-१०-०९।
  29. ↑ Jeffries, Adrianne (४ अक्टोबर २०११), "The New Yorker's Joshua Davis Attempts to Identify Bitcoin Creator Satoshi Nakamoto", Betabeat, मूलबाट ३ डिसेम्बर २०१३-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २७ डिसेम्बर २०१३।
  30. ↑ Wallace, Benjamin (२३ नोभेम्बर २०११), "The Rise and Fall of Bitcoin", Wired 19 (12), आइएसएसएन 1059-1028, मूलबाट २९ अक्टोबर २०२३-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २९ अक्टोबर २०२३।
  31. ↑ Simonite, Tom (१५ अगस्ट २०१४), "The Man Who Really Built Bitcoin", MIT Technology Review (Massachusetts Institute of Technology), अन्तिम पहुँच १४ नोभेम्बर २०१६।
  32. ↑ Davis, Joshua (३ अक्टोबर २०११), "The Crypto-Currency: Bitcoin and its mysterious inventor", The New Yorker, मूलबाट १ नोभेम्बर २०१४-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच ३१ अक्टोबर २०१४।
  33. ↑ । |title= रितो (सहायता)
  34. ↑ "Statue Honoring Mysterious Bitcoin Founder Unveiled in Hungary", Bloomberg News (अङ्ग्रेजीमा), Associated Press, १७ सेप्टेम्बर २०१७, अन्तिम पहुँच २ डिसेम्बर २०२२।
"https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=सातोशी_नाकामोतो&oldid=1352673" बाट अनुप्रेषित