सिन्दूर (१९७९ चलचित्र)
| सिन्दूर | |
|---|---|
| सिन्दुर | |
| निर्देशक | प्रकाश थापा |
| लेखक | दौलतविक्रम विष्ट |
| पटकथा | प्रकाश थापा |
| कथा | दौलतविक्रम विष्ट |
| मुख्य कलाकार | नीर शाह विश्व बस्नेत, मिनाक्षी आनन्द, शान्ति मास्के वसुन्धरा भुसाल गोपाल राज मैनाली हरिहर शर्मा |
| छायाङ्कन | श्याम मोहन श्रेष्ठ |
| सङ्गीत | गोपाल योञ्जन नाति काजी |
उत्पादन कम्पनी |
|
| वितरक | रोयल नेपाल फिल्म कर्पोरेसन |
प्रदर्शन मिति |
|
| देश | नेपाल |
| भाषा | नेपाली |
चलचित्र सिन्दूर प्रकाश थापा द्वारा निर्देशित र शाही नेपाल चलचित्र संस्थानद्वारा निर्मित एउटा ऐतिहासिक नेपाली सामाजिक ड्रामा चलचित्र हो। २०३३ सालमा निर्माण शुरु भएर २०३६ साल मङ्सिर १० गते मात्र प्रदर्शनमा आएको थियो।[१] नेपालको दोस्रो रङ्गीन फिचर फिल्मका रूपमा प्रख्यात, यो नेपाली सिनेमाको इतिहासमा लगातार ५२ हप्तासम्म थिएटरमा चलेर "स्वर्ण जयन्ती" पूरा गर्ने पहिलो चलचित्र हो।[२]
फिल्मको कथा प्रख्यात नेपाली उपन्यासकार दौलत बिक्रम बिस्टले लेखेका हुन्। विधवा विवाह र महिला सशक्तीकरण यो चलचित्रको मुख्य कथवस्तु हो।
कथावस्तु
[सम्पादन]सिन्दूर चलचित्रले परम्परागत नेपाली समाजभित्र स्थापित प्रेम, विवाह र जटिल पारिवारिक अपेक्षाहरूको नाजुक गतिशीलताको अन्वेषण गर्दछ। यो कथा महिलाको गरिमा र आत्मनिर्णयको महत्त्वलाई उजागर गर्दै सामाजिक दबाबहरू मार्गनिर्देशन गर्ने एउटी युवतीको वरिपरि घुम्छ। यस चलचित्रलेतीव्र भावनात्मक र प्रगतिशील सामाजिक विषयवस्तुहरूलाई कुशलतापूर्वक सन्तुलनमा राखेको छ।
कथा
[सम्पादन]उषालाई गीतकार सुमनको गीत निकै मन पर्छ। उनकी सहपाठी प्रेम सुमनको गीत छापिएका पत्रिकाहरू उषालाई पुर्याइदिने गर्छ। तर उनीहरूलाई भने सुमन को हो भन्ने थाह हुँदैन।
बिदाको समयमा कर्णेल (उषाको बुवा), उषा, प्रेम र प्रेमको बुवा आफ्नो गाउँ जान्छन्। गाउँमा कर्णेलको घरखेतको जिम्मा हरिले लिएको हुन्छ। हरिको छोरा बिकास डाक्टरी अध्ध्ययन गरिरहेका विद्यार्थी हुन्छन् र गीत कविता लेख्ने पनि गर्छन्। गाउँमा उषा, प्रेम, बिकासको भेट हुन्छ। पछि उषा बिकासको माया बस्छ। उषाले पनि गीतकार सुमन भनेको बिकास नै हो भन्ने थाहा पाउँछिन्। प्रेमले उषालाई "माया त आफ्नो हैसियात बराबरको सँग गर्नु पर्छ। बिकास जस्तो त दस जनालाई म नोकर राख्न सक्छु।" भन्छ। प्रेमको वुवाले गाउँलेहरू लगाएर कर्णेललाई हरिको कुरा लगाउँछ र कर्णेलले पनि हरिलाई कामबाट हटाइदिन्छ। त्यसैबेला कर्णेललाई हृदयघात हुन्छ। बिकासले जाँच गर्छ र छिटोभन्दा छिटो सहरमा अस्पताल पुर्याउनु पर्ने कुरा उषालाई बताउँछ।
काठमाडौं आएपछि कर्णेललाई स्वास्थलाभ हुन्छ। प्रेमले उषालाई निकै मद्दत गर्छ। कर्णेलले छोरीलाई प्रेमसँग विवाह गर्न भन्छ। मन नपरे पनि वुबाको स्वास्थ्यावस्था र वुबाको कुरा काट्न नसकी उषाले प्रेमसँग विवाह गर्छिन्। तर विवाह पछि उषाको मनमा कहिले पनि शान्ति हुँदैन। लोग्ने, सासू, नग्दसँग उनको कुरा कहिल्यै मिल्दैन। बिकासको पढाई सकिएर काठमाडौंमा नै चिकित्सा अभ्यास गरिरहेका हुन्छन्।
विवाह पहिले नै गर्भ बसेको र प्रेमीले घोका दिएपछि उनको नन्दले आत्महत्या गर्छिन्। उनको सासू मानसिक रुपमा विक्षिप्त भएर उषालाई बोक्सीको आरोप लगाउँछिन्। एकपटक प्रेम रक्सीको नसामा मोटरसाइकल दुर्घटना हुँदा उनको ज्यान जान्छ। त्यसपछि त झन् उनको सासूले यो बोक्सीले मेरो छोरा,छोरी खायो भन्दै दुर्व्यहार गर्छिन्। उनी निराश भएर आत्महत्या गर्न जान्छिन् तर उनको कर्णेल बुवाले बचाएर माइतमा ल्याएर राख्छन्। उनको ससुरा उनलाई लिन आउँछन् तर कर्णेलले उनलाई हप्काएर पठाउँछन्। कर्णेललाई फेरी हृदयघात हुन्छ र बिकासले उपचार गर्छ। नियमित उपचारको क्रममा कर्णेलले पहिलेको घटना लाई लिएर माफी माग्छ र बुवाको हालखबर बारे सोध्छ। बिकासले बुवाको मृत्यु भइसकेको कुरा बताउँछ र कर्णेल माफी माग्न नपाएकोमा दु:ख मनाउँछ। बिकासले उषाको लागि मन फिर्न अन्य गतिविधिमा संलग्न हुन र आफूलाई व्यस्त राख्न सल्लाह दिन्छ्न् र रेडक्रसको कार्यक्रममा सहभागी हुन पनि सिफारिस गर्छ।
कलाकार
[सम्पादन]फिल्मले स्थापित थिएटर अभिनेता र ताजा अनुहारहरूको मिश्रणलाई एकसाथ ल्याएर धेरै ऐतिहासिक करियरहरू सुरु गर्यो:
| कलाकार | भुमिका |
|---|---|
| मीनाक्षी आनन्द (नायिका) | उषा |
| बिस्व बस्नेत (नायक) | बिकास (गीतकार सुमन) |
| नीर शाह | प्रेम |
| गोपाल राज मैनाली | चंखे |
| वसुन्धरा भुसाल | नक्कली |
| शान्ति मास्के | प्रेमकी आमा |
| हरिहर शर्मा | प्रेमको बुवा |
| हरिप्रसाद रिमाल | कर्णेल, उषाको बुवा |
| प्रकाश थापा |
गीतहरू
[सम्पादन]| गीत | शब्द | स्वर | संगीत | सन्दर्भ |
|---|---|---|---|---|
| आहा! बनमा फुल्यो फुलै फुल | किरण खरेल | तारादेवी | नातिकाजी | |
| लुकु लुकु लाग्यो मलाई | किरण खरेल | नारायणगोपाल तारादेवी | नातीकाजी, गोपाल योन्जन | [३] |
| को कसको हो, कसले चिन्न सक्छ र? | किरण खरेल | नारायणगोपाल | नातीकाजी, गोपाल योन्जन | [४] |
| हे नक्कली | लक्ष्मण लोहनी | उदितनारायण, सुसुमा श्रेष्ठ | गोपाल योञ्जन | [५] |
| मलाई हाँसीदेउ नभन | किरण खरेल | तारादेवी | नातीकाजी, गोपाल योन्जन |
रिलीज र विरासत
[सम्पादन]यस चलचित्रको आधिकारिक रूपमा नोभेम्बर 26, 1979 मा प्रिमियर भयो (वैकल्पिक रूपमा केही क्षेत्रीय रिलिज तालिकाहरूमा 1980 को रूपमा उद्धृत गरिएको छ। यो ऐतिहासिक जय नेपाल, विश्वज्योति र रञ्जन सिनेमासहित काठमाडौँ प्रमुख थिएटरहरूमा 52 हप्तासम्म निरन्तर चलेको थियो।
घरेलु सीमाभन्दा पर, सिन्दूरले उज्बेकिस्तान फिल्म फेस्टिभलमा प्रदर्शनका लागि छनोट हुँदा विश्वव्यापी मञ्चमा देशको प्रतिनिधित्व गऱ्यो।[२]
महिला सशक्तिकरणको स्थायी सन्देशको मान्यतामा, फिल्म विकास बोर्डले अन्तर्राष्ट्रिय महिला दिवस सम्मानमा मार्च 2025 मा सिन्दूरको विशेष ऐतिहासिक प्रदर्शनको आयोजना गरेको थियो।[२][६]
सन्दर्भहरू
[सम्पादन]- ↑ थापा, राहुल (२०२६-०१-१६), "Blockbuster : नेपाली चलचित्रकी नायिका मीनाक्षी आनन्दको कुरा", Himalaya Darpan - Latest North Bengal & Northeast India News in Nepali (ne-NPमा), अन्तिम पहुँच २०२६-०७-१९।
- 1 2 3 "Historic Nepali film Sindoor to screen - OnlineKhabar English News" (en-GBमा), २०२५-०३-०३, अन्तिम पहुँच २०२६-०७-०१। उद्दरण त्रुटी: Invalid
<ref>tag; name ":0" defined multiple times with different content. - ↑ "लुकूँ लुकूँ लाग्यो मलाई", Paleti (नेपालीमा), अन्तिम पहुँच २०२६-०७-१८।
- ↑ "को कस्को हो", Paleti (नेपालीमा), अन्तिम पहुँच २०२६-०७-१८।
- ↑ Nakkali He Hasili SINDOOR Film song
- ↑ रंगसंसार, रंगसंसार, "ऐतिहासिक नेपाली चलचित्र ‘सिन्दूर’ प्रदर्शन गरिने", रंगसंसार।