सेन्ट पिटर्सवर्ग

सेन्ट पिटर्सवर्ग Санкт-Петербург
सङ्घीय सहर
माथिबाट घडीको दिशामा: शीतकालीन महल; पीटर और पॉल कैथेड्रल; जनरल स्टाफ बिल्डिंग; मोयका नदी पेव्चेस्की पुल से लाल पुल तक; सेन्ट इसाक कैथेड्रल; र प्यालेस ब्रिज
झण्डा प्रतीक चिह्न
राष्ट्रियगान: "सेन्ट पीटर्सबर्गको गान"
सेन्ट पिटर्सवर्ग
निर्देशाङ्क: ५९°५६′१५″उ ३०°१८′३१″पू
देश	रुस
सङ्घीय जिल्ला	उत्तरपश्चिम
आर्थिक क्षेत्र	उत्तरपश्चिम
स्थापना	२७ मे १७०३ (1703-05-27)
क्षेत्रफल
• सङ्घीय सहर	१४३९ किमी२ (५५६ वर्ग माइल)
उन्नतांश	३ मिटर (१० फिट)
जनसङ्ख्या  (सन् २०२१)
• सङ्घीय सहर	५६०१९११
• क्रम	युरोपमा चौथो रूसमा दोस्रो
• घनत्व	३९९२.८१/किमी२ (१०३४१.३/वर्ग माइल)
• महानगर	६४२१०००
वासिन्दा	पिटर्सबर्गियन
समय क्षेत्र	युटिसी+३ (मस्को समय)
हुलाक कोड	१९००००–१९९४०६
क्षेत्र कोड	८१२
आधिकारिक भाषा	रूसी
वेबसाइट	gov.spb.ru

सेन्ट पिटर्सवर्ग, पहिले पेट्रोग्राद (१९१४-१९२४) र सेन्ट पिटर्सवर्ग (१९२४-१९९१) नामले परिचित), रुसको दोस्रो ठुलो सहर हो। यो बाल्टिक समुद्रको फिनल्यान्ड खाडीको नभा नदीको किनारामा अवस्थित छ। सन् २०२१ सम्ममा यस सहरको लगभग ५.६ मिलियन बासिन्दाहरूको जनसङ्ख्या थियो। सेन्ट पिटर्सबर्ग युरोपको चौथो-सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको सहर हो, बाल्टिक सागरमा रहेको सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको सहर र १० लाखभन्दा बढी बासिन्दाहरूको विश्वको उत्तरी सहर हो।

मे १६, १७०३ मा तत्कालिन रुसी शासक (जार) पिटर पिटर महानले अहिले पिटर-पल फोट्रेस भनेर चिनिने स्तम्भको पहिलो ढुङ्गा बिछ्याएर सेन्ट पिटर्सवर्गको निर्माण शुभारम्भ गरेका यो सहर तत्कालिन जारको संरक्षक सेन्ट पिटरको नाउँबाट राखिएको थियो। फ्रान्सेली, जर्मन र इटालेली वास्तुकारहरूले दक्ष रूसी समकालीनहरूसित मिलेर निर्माण गरेको यस सहर लाई विश्वकै उत्कृष्ट सहर मानिन्छ।

सत्रौँँ शताब्दीको अन्तसम्म रूसको समुद्रतिर जाने बाटो नभएकोले यसको विकासमा बाधा पुगेको थियो। रूसको जवान जार, पिटर द ग्रेट अर्थात्‌ महान्‌ पिटरको सपना समुद्रको बाटो खोलेर रूसको “युरोप हेर्ने झ्याल” स्थापना गर्ने थियो। दक्षिणमा ब्ल्याक सी जाने बाटोलाई ओटोमन साम्राज्यले रोकेको थियो। त्यसकारण पिटरले बाल्टिक समुद्रको सिमानामा स्विडेन अधीनस्थ उत्तरी इलाकातर्फ ध्यान दिन थाले।आफ्नो सपना साकार पार्न अगस्ट १७०० मा पिटरले स्विडेन विरुद्ध युद्ध घोषणा गरे। तिनका सैन्य प्रयासहरूको सुरुमा प्रतिरोध गरिए तापनि तिनले हार खाएनन्‌। नोभेम्बर १७०२ सम्ममा पिटरले लेक लाडोगाबाट स्विडेनीहरूलाई फर्कन बाध्य बनाइसकेका थिएँ। यो युरोपको सबैभन्दा ठुलो ताल, नेभा नदीबाट ६० किलोमिटर पर बाल्टिक समुद्रमा जोडिएको छ।

यो शहरको स्थापना २७ मे १७०३ मा जार पिटरले कब्जा गरिएको स्विडेनी किल्लाको ठाउँमा गरेका थिए। यसको नाम सेन्ट पिटरको नामबाट राखिएको थियो। रूसमा, सेन्ट पिटर्सबर्ग ऐतिहासिक र सांस्कृतिक रूपमा रूसी साम्राज्यको जन्म र युरोपेली ठूलो शक्तिको रूपमा आधुनिक इतिहासमा रूसको प्रवेशसँग सम्बन्धित छ।, यो सहर १७१२ देखि १९१८ सम्म रूसको जारशाही र त्यसपछिको रूसी साम्राज्यको राजधानीको रूपमा सेवा गर्‍यो (१७२८ र १७३० बीचको छोटो अवधिको लागि मस्को राजधानी थियो)। १९१७ को अक्टोबर क्रान्ति पछि, बोल्सेभिकहरूले आफ्नो सरकार मस्कोमा सारे। १९२४ मा लेनिनको मृत्यु पछि शहरको नाम लेनिनग्राद राखिएको थियो। दोस्रो विश्वयुद्धमा लेनिनग्रादको घेराबन्दी इतिहासको सबैभन्दा घातक घेराबन्दी थियो। जुन १९९१ मा, बेलोभेजा सम्झौता र सोभियत संघको विघटन हुनुभन्दा केही महिना अघि, शहरव्यापी जनमत संग्रहमा मतदाताहरूले शहरको मूल नाम पुनर्स्थापित गर्न समर्थन गरे।

नामाकरण

स्विडेनीहरू उक्त तालबाट बग्ने नेभा नदी नजिकैको सानो टापुको गढीमा कडा पहरा दिएर बसिरहेका थिएँ। पिटरले यसलाई स्विडेनी नियन्त्रणबाट आफ्नो नियन्त्रणमा लिएर शलुशेलवर्ग नामाकरण गरे।

पछि, बाल्टिकमा नेभा नदी बग्ने ठाउँ नजिकैको निनशान्ट्स भनिने गढीमा स्विडेनीहरूले आफ्नो अडान लिए। मे १७०३ मा स्विडेनी फौजको पुरै पराजय भयो। यो विजयले गर्दा सम्पूर्ण नदीमुख-भूमि रूसीहरूको नियन्त्रणमा भयो। तुरुन्तै पिटरले नेभाको मुखमा सुरक्षा दिन नजिकैको जायाशी टापुमा गढी बनाउन थाले र यो सहर को निर्माण विधिवत रूप मा सुरु भयो।

सेन्ट पिटर्सवर्ग अरू थुप्रै राजधानी शहरहरूजस्तो नभई सुरुदेखि नै एउटा प्रभावकारी राजधानी बनाउन योजना मिलाईएको थियो। यो सुदूर उत्तर अर्थात्‌ हालको आंकोरेज, अलास्काको जस्तै अक्षांसमा अवस्थित भए तापनि पिटर निर्माणकार्यमा अघि बढे। लेक लाडोगा र नोभगोरोड इलाकाबाट काठ ल्याइयो। पिटरले निर्माणको लागि ढुङ्गा ल्याउन सकेको एउट कारण त, कोटा तोकिदिएर थियो। सेन्ट पिटर्सवर्गमा सामान ल्याउने प्रत्येक रूसीले ढुङ्गाहरूको एउटा परिमाण पनि ल्याउनुपर्थ्यो। साथै, पिटरले सर्वप्रथम मस्कोमा र पछि तिनको सम्पूर्ण साम्राज्यमा ढुङ्गे घर बनाउन निषेध गरे। फलस्वरूप, बेरोजगार डकर्मीहरू सेन्ट पिटर्सवर्गमा काम गर्न आए। यस सहरको निर्माणकार्य द ग्रेट सोभियत इन्साइक्लोपीडिया-ले बताएअनुसार “त्यतिबेलाको समयको लागि असामान्य गतिमा” अघि बढ्यो। ढल निकास, जगको खम्बा, सडक, भवन, चर्च, अस्पताल र सरकारी कार्यालयहरू चाँडै देखा पर्न थाले। यो सहर स्थापना भएको वर्ष, जहाज बनाउने ठाउँमा निर्माणकार्य सुरु भयो र यो पछि गएर रूसी सेनाको मुख्यालय भयो र नौसैनिक विभाग भनेर चिनियो।

अर्थतन्त्र

The Saint Petersburg International Economic Forum is a major Russian investment forum.

सेन्ट पिटर्सबर्ग एक प्रमुख व्यापारिक प्रवेशद्वार हो, जुन रूसको वित्तीय र औद्योगिक केन्द्रको रूपमा छ। यस शहरमा तेल र ग्यास व्यापारमा जहाज निर्माण यार्ड; एयरोस्पेस उद्योग; रेडियो, इलेक्ट्रोनिक्स, सफ्टवेयर र कम्प्युटर सहितको प्रविधि; मेसिन निर्माण, भारी मेसिनरी र यातायात, ट्याङ्क र अन्य सैन्य उपकरणहरू सहित; खानी; उपकरण निर्माण; फेरस र अलौह धातु विज्ञान (एल्युमिनियम मिश्र धातुहरूको उत्पादन); रसायन, औषधि, र चिकित्सा उपकरणहरू; प्रकाशन र मुद्रण; खाना र खानपान; थोक र खुद्रा; कपडा र पोशाक उद्योग; र धेरै अन्य व्यवसायहरूमा विशेषज्ञता छ। यो रूसका दुई अग्रणी अटोमोबाइल निर्माताहरू मध्ये एक (रुसो-बाल्टिकसँगै) लेसनरको घर पनि थियो; यो मेसिन उपकरण र बायलर निर्माता जी.ए. लेसनर द्वारा १९०४ मा स्थापना गरिएको थियो, जसको डिजाइन बोरिस लुत्स्कीले गरेका थिए, र यो १९१० सम्म जीवित रह्यो।

Admiralty Shipyard

Power Machines plant building on Sverdlovskaya embankment in Saint Petersburg

बाह्य कडीहरू

• * सहर पर्यटक पोर्टल अभिलेखिकरण १ सेप्टेम्बर २०१४ वेब्याक मेसिन