स्पेनी साम्राज्य
स्पेनी साम्राज्य | |
|---|---|
| १४९२–१९७६ | |
 .svg) बायाँ: बर्गन्डीको क्रस दायाँ: प्रारम्भिक आधुनिक झन्डा | |
.png) १८औँ शताब्दीको अन्त्य र १९औँ शताब्दीको सुरुमा स्पेनी साम्राज्य। | |
| राजधानी | घुमन्ते दरबार (१४९२–१५६१) म्याड्रिड (१५६१–१६०१, १६०६–१९७६) भ्यालाडोलिड (१६०१–१६०६) |
| आधिकारिक भाषाहरू | स्पेनी |
| अन्य भाषाहरू | |
| धर्म | रोमन क्याथोलिकवाद[क] |
| रैथाने(हरू) | स्पेनी |
| इतिहास | |
| १२ अक्टोबर १४९२ | |
• अमेरिकाको स्पेनी उपनिवेशीकरण सुरु हुन्छ | १४९३ |
| १५१२–२९ | |
| १५१९–२१ | |
| १५१९–२२ | |
| १५२४–१६९७ | |
| १५३२–७२ | |
| १५३७–४० | |
• स्पेनी पूर्वी इन्डिजको स्थापना | १५६५ |
| १५८०–१६४० | |
| १८०८–३३; १८९८ | |
• स्पेनी सहारा बाट फिर्ता | १९७६ |
| क्षेत्रफल | |
| १७८० | १,३७,००,००० किमी२ (५३,००,००० वर्ग माइल) |
| मुद्रा | स्पेनी रियल एस्कुडो (१५३७ बाट) स्पेनी डलर (१५९८ बाट) स्पेनी पेसेटा (१८६९ बाट) |
स्पेनी साम्राज्य (स्पेनी: Imperio español), जसलाई कहिलेकाहीँ हिस्पानिक राजतन्त्र (स्पेनी: Monarquía Hispánica) वा क्याथोलिक राजतन्त्र (स्पेनी: Monarquía Católica) पनि भनिन्छ, एक औपनिवेशिक साम्राज्य थियो जुन १४९२ र १९७६ को बीचमा अवस्थित थियो। पोर्तगाली साम्राज्यसँग मिलेर, यसले युरोपेली खोज युगको सुरुवात गरेको थियो। यस साम्राज्यले अमेरिका, अफ्रिका, एसिया र ओसिनियाका विभिन्न टापुहरू, साथै युरोपका अन्य भागहरूमा नियन्त्रण गर्दै विश्वव्यापी स्तर हासिल गरेको थियो। यो प्रारम्भिक आधुनिक अवधिको सबैभन्दा शक्तिशाली साम्राज्यहरू मध्ये एक थियो, जसलाई "त्यो साम्राज्य जहाँ कहिल्यै सूर्य अस्ताउँदैन" भनेर चिनिन्थ्यो। सन् १७०० को दशकको अन्त्य र १८०० को दशकको सुरुमा यसको सबैभन्दा ठुलो हदसम्म, स्पेनी साम्राज्यले १.३७ करोड वर्ग किलोमिटर (५.३ करोड वर्ग माइल) ओगटेको थियो, जसले यसलाई इतिहासको सबैभन्दा ठुलो साम्राज्यहरू मध्ये एक बनेको थियो।[१][२]
सन् १४९२ मा क्रिस्टोफर कोलम्बसको आगमनदेखि सुरु भएर तीन शताब्दीभन्दा बढी समयसम्म जारी रहँदा, स्पेनी साम्राज्य क्यारिबियाली टापुहरू, दक्षिण अमेरिकाको आधा भाग, मध्य अमेरिकाको अधिकांश भाग र उत्तर अमेरिकाको धेरैजसो भागमा फैलिएको थियो। सुरुमा, नयाँ संसारमा स्पेनी प्रभुत्वको लागि पोर्तगाल एक मात्र गम्भीर खतरा थियो। पोर्तगाल विस्तारको खतरा समाप्त गर्न, स्पेनले पोर्तगाल उत्तराधिकारको युद्धको क्रममा सन् १५८० देखि १५८२ सम्म पोर्तगाल र अजोरेस टापुहरू जित्यो, जसको परिणामस्वरूप इबेरियालि सङ्घको स्थापना भयो, दुई मुकुटहरू बीचको जबरजस्ती सङ्घ जुन १६४० सम्म चल्यो जब पोर्तगालले स्पेनबाट आफ्नो स्वतन्त्रता पुन: प्राप्त गरेको थियो। १७०० मा, स्पेनका अन्तिम ह्याब्सबर्ग राजा चार्ल्स द्वितीयको मृत्यु पछि फिलिप पाँचौँ स्पेनको राजा बने, जसको उत्तराधिकारी बिना मृत्यु भयो।[३][४]
बोर्बन राजतन्त्रले सुधार आदेशहरू लागु गर्यो, जसले शक्तिलाई केन्द्रीकृत गर्यो र क्षेत्रीय विशेषाधिकारहरू खारेज गर्यो। आर्थिक नीतिहरूले उपनिवेशहरूसँग व्यापारलाई प्रवर्द्धन गर्यो, जसले गर्दा अमेरिकामा स्पेनी प्रभाव बढ्यो। सामाजिक रूपमा, शासक अभिजात वर्ग र उदाउँदो पूँजीपति वर्ग बीच तनाव देखा पर्यो, साथै अमेरिकामा प्रायद्वीपीय स्पेनीहरू र क्रियोलहरू बीच विभाजन देखा पर्यो। यी कारकहरूले अन्ततः १९औँ शताब्दीको सुरुमा सुरु भएको स्वतन्त्रता आन्दोलनको लागि चरण तय गरे, जसले गर्दा स्पेनी औपनिवेशिक अधिकारको क्रमिक विघटन भयो। १८२० को दशकको मध्यसम्ममा, स्पेनले मेक्सिको, मध्य अमेरिका र दक्षिण अमेरिकामा आफ्ना क्षेत्रहरू गुमाइसकेको थियो। १९०० सम्ममा, १८९८ मा स्पेनी-अमेरिकी युद्ध पछि यसले मारियाना टापुहरूमा क्युबा, पोर्टो रिको, फिलिपिन्स टापुहरू र गुआम पनि गुमाएको थियो।[५][६]
टिप्पणीहरू
[सम्पादन गर्नुहोस्]सन्दर्भ सामग्रीहरू
[सम्पादन गर्नुहोस्]- ↑ Márquez, Carlos E. (२०१६), "Plus Ultra and the Empire Upon Which the Sun Never Set", in Tarver, H. Micheal; Slape, Emily, The Spanish Empire: A Historical Encyclopedia [2 volumes]: A Historical Encyclopedia, ABC-CLIO, पृ: १६१, आइएसबिएन 978-1610694223, १४ जनवरी २०२३-को मूल सङ्ग्रहित
|archiveurl=|url=आवश्यक (सहायता), अन्तिम पहुँच १९ सेप्टेम्बर २०२२। - ↑ Schneider, Reinhold, 'El Rey de Dios', Belacqva (2002)
- ↑ Hugh Thomas, 'World Without End: The Global Empire of Philip II', Penguin; first edition (2015)
- ↑ Taagepera, Rein (सेप्टेम्बर १९९७), "Expansion and Contraction Patterns of Large Polities: Context for Russia", International Studies Quarterly 41 (3): 492–502, जेएसटिओआर 2600793, डिओआई:10.1111/0020-8833.00053, मूलबाट २०२०-०७-०७-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २०२०-०७-०७।
- ↑ Bethany, Aram (२००६), "Monarchs of Spain", Iberia and the Americas: culture, politics, and history, Santa Barbara: ABC Clio, पृ: ७२५।
- ↑ Burkholder, Mark A. "Spanish Empire" in Encyclopedia of Latin American History and Culture 1996, vol. 5, p. 167
बाह्य कडीहरू
[सम्पादन गर्नुहोस्]- अन्तिम स्पेनी उपनिवेशहरू[हडपिएको] (स्पेनीमा)
- ↑ क्याथोलिक चर्च स्पेनी साम्राज्यको राज्य धर्म थियो, तर साम्राज्यमा निम्न धर्महरू पनि उपस्थित थिए: इस्लाम (सुन्नी इस्लाम (हनाफी र मलिकी [१६०९ सम्म पछिल्लो] विद्यालयहरू), शिया इस्लाम, क्रिप्टो-इस्लाम), एज्टेक धर्म, इन्का धर्महरू, बौद्ध धर्म, हिन्दु धर्म, सिख धर्म, जैन धर्म, एनिमिज्म र यहुदी धर्म
<ref> tags exist for a group named "lower-alpha", but no corresponding <references group="lower-alpha"/> tag was found