क्यान्सर

क्यान्सर
वर्गीकरण एवं बाह्य साधन
A coronal CT scan showing malignant cancer of the lung sac. Legend: → tumor ←, ★ central pleural effusion, 1&3 lungs, 2 spine, 4 ribs, 5 aorta, 6 spleen, 7&8 kidneys, 9 liver.
डिजीज-डीबी	28843
मेडलाइन प्लस	001289
एम.ईएसएच	D009369

क्यान्सर (चिकित्सकीय पद: घातक नियोप्लास्म) रोगहरूको एक वर्ग हो जसमा कोशिकाहरूको एक समूहको अनियन्त्रित वृद्धि (सामान्य सीमा भन्दा अधिक विभाजन), रोग आक्रमण (आस-पासको उतकहरूको विनाश आक्रमण) र कहिलेकाँही मेटास्टेसिस (लसिका या रक्तको माध्यमले शरीरको अन्य भागहरूमा फैलन्छ)को रूपमा देखिन्छ। क्यान्सरका यी तीन लक्षण यसलाइ सौम्य गाँठ (ट्यूमर या अबुर्द) देखि विभेदित गर्छन्, जुन स्वयं सीमित छन्, आक्रामक छैनन् या मेटास्टेसिस प्रर्दशित हैन गर्छन्.अधिकांश क्यान्सरले विरामीको शरीरमा एक गाँठ या अबुर्द (ट्यूमर) बनाउँछ, तर कुनै, जस्तै रक्त क्यान्सर (ल्यूकेमिया)ले त्यस्तो गाँठो बनाउँदैन। क्यान्सरको अध्ययन, निदान, उपचार, र रोकथाम सँग सम्बंधित चिकित्साको शाखालाई अन्कोलोजी वा अबुर्द विज्ञान भन्ने गरिन्छ।

क्यान्सर सबै उमेरको मान्छेहरू लाइ, यहाँ सम्म कि भ्रूणको पनि प्रभावित गर्न सक्छ, तर अधिकांश किस्महरूको जोखिम उमेरको साथ बढइन्छ। क्यान्सर कुल मानव मृत्युों हरूमा 13%को कारण हो. अमेरिकन क्यान्सर सोसायटीको अनुसार, 2007को समयमा पुरे विश्वमा 7.6 मिलियन मान्छेहरूको मृत्यु क्यान्सरको कारण भयो। क्यान्सर सबै जनावरहरूलाइ प्रभावित गर्न सक्छ।

लगभग सबै क्यान्सर रूपांतरित कोशिकाहरूको आनुवंशिक पदार्थमा असामान्यताहरूको कारण हुन्छन्. यिनीहरू असामान्यताहरू कार्सिनोजन (क्यान्सर पैदा गराउन वाला कारक)को कारण हुन सक्छं जस्तै तम्बाकू धूम्रपान, विकिरण, रसायन, या संक्रामक कारक. क्यान्सरलाई उत्पन्न गराउन वाला अन्य आनुवंशिक असामान्यताहरू कहिलेकाँही DNA (डीएनए) प्रतिकृतिमा त्रुटिको कारण हुन सक्छं, या [[आनुवंशिक विकार |आनुवंशिक रूपले प्राप्त]] हुन सक्छं, र यस प्रकार देखि जन्म देखि नै सबै कोशिकाहरूमा उपस्थित हुन्छं.

क्यान्सरको आनुवंशिकता सामान्यतया कार्सिनोजन र पोषकको जीनोमको बीच जटिल अन्तर्क्रिया देखि प्रभावित हुन्छ।क्यान्सर रोगजननको आनुवंशिकीको नयाँ पहलू जस्तै DNA (डीएनए) मेथि लिएरण र माइक्रो RNA (आरएनए),को महत्त्व जोड देखि बढ रहयोहै।

क्यान्सरमा पाए जाउन वाला आनुवंशिक असामान्यताहरू आमतौरमा जीनको दुई सामान्य वर्गहरूलाइ प्रभावित गर्छं.क्यान्सरलाई बढावा दिन वाला ओंकोजीन प्रारूपिक रूपले क्यान्सरको कोशिकाहरूमा सक्रिय हुन्छन्, उनी कोशिकाहरूलाई नयाँ गुण दे देते छन्, जस्तै सामान्य भन्दा अधिक वृद्धि र विभाजन, क्रमादेशित कोशिका मृत्यु देखि सुरक्षा, सामान्य उतक सीमाओंको अभाव, र विविध ऊतक वातावरणमा स्थापित होनेको क्षमता. यसको पछि गाँठको शमन गराउन वाला जीन क्यान्सरको कोशिकाहरूमा निष्क्रिय हो जाछन, जसको परिणामस्वरूप उनी कोशिकाहरूको सामान्य क्रियाहरूमा कमी आ जान्छ, जस्तै सही DNA (डीएनए) प्रतिकृति, कोशिका चक्रमा नियन्त्रण, ऊतकोंको भित्र अभिविन्यास र आसंजन, र प्रतिरक्षा तन्त्रको सुरक्षात्मक कोशिकाहरूको साथ पारस्परिक क्रिया.

साधारण तरिकामा यसको निदानको लागि एक रोग निदान विज्ञानीको एक उतक बायोप्सी नमूनेको उतक वैज्ञानिक परीक्षण गर्न पडता हो, यद्यपि दुर्दमताको प्रारम्भिक संकेत रेडियो ग्राफिक इमेजिंग असमान्यताको लक्षण हुन सक्छन्.

अधिकांश क्यान्सरहरूको उपचार गरे जान सक्छ, कुनैको ठीक पनि गरे जान सक्छ, यो क्यान्सरको विशेष प्रकार, स्थिति र अवस्थामा निर्भर गर्छ।एक पल्ट निदान हो जाए पछि, क्यान्सरको उपचार शल्य चिकित्सा, कीमोथेरपी र रेडियोथेरेपीको संयोजनको द्वारा गरे जान सक्छ।अनुसंधानको विकास संग, क्यान्सरको विभिन्न किसिम्हारुको लागि उपचार र अधिक विशिष्ट हो रहे छन्.लक्षित थेरेपी दबाइहरूको विकासमा महत्वपूर्ण प्रगति भयो हो जुन विशिष्ट गाँठमा जांच योग्य आणविक असामान्यताहरूमा विशेष रूपले कार्य गर्छं, र सामान्य कोशिकाहरूमा क्षतिको कम गर्छं.क्यान्सरको रोगिहरूको पूर्व निदान क्यान्सरको प्रकार देखि धेरै अधिक प्रभावित हुन्छ, साथ नै रोगको अवस्था र सीमाको पनि यसमा प्रभाव पर्दछ।यसको वाहेक, उतक वैज्ञानिक (हिस्टोलोजिक) श्रेणीकरण र विशिष्ट आणविक मार्गर गरे उपस्थिति पनि रोगको पूर्व निदानमा तथा व्यक्तिगत उपचारको निर्धारणमा सहायक हुन सक्छ।

शब्दकोष

Further information: List of oncology-related terms

निम्नलिखित निकट सम्बंधित शब्दहरूको उपयोग असामान्य वृद्धिको नामित गराउनको लागि गरे जान सक्छ:

• ट्यूमर या गाँठ या अबुर्द: मूलतः, यसको अर्थ हो कुनै पनि असामान्य सुनिंनु, मांसको पिंड या टुक्रा.

वर्तमान अङ्ग्रेजी मा, यद्यपि, शब्द ट्यूमर, नियोप्लास्म, विशेष रूपले ठोस नियोप्लास्मको पर्याय बन्यो छ।ध्यान दिनुहोस कि कुनै नियोप्लास्म, जस्तै रक्त क्यान्सर (ल्यूकेमिया), गाँठ (ट्यूमर)को निर्माण हैन गर्छन्.

• नियोप्लास्म : एक वैज्ञानिक शब्द जुन आनुवंशिक रूपले परिवर्तित कोशिकाहरूको असामान्य प्रचुरोदभवनको वर्णन गर्छ।नियोप्लास्म दुर्दम या सौम्य हुन सक्छ।
  • दुर्दम नियोप्लास्म या दुर्दम गाँठ : क्यान्सरको पर्याय छ।
  • सौम्य नियोप्लास्म या सौम्य गाँठ : एक गाँठ (ठोस नियोप्लास्म) जसको वृद्धि आफु नै रुक जान्छ, यो अन्य उतकोंमा आक्रमण गर्दैन, र मेटास्टेसिस प्रर्दशित गर्दैन.

• आक्रामक या संक्रामक गाँठको क्यान्सरको एक अन्य पर्याय छ।इस नामको उपयोग आस-पासको उतकोंको संक्रमणको लागि गरिन्छ।
• पूर्व-दुर्दमता , पूर्व क्यान्सर या असंक्रामक गाँठ (ट्यूमर): एक नियाप्लास्म जुन संक्रामक छैन तर उपचार होन गरे जाए पछि क्यान्सरको रूप लिन सक्छं (संक्रामक हुन सक्छं).ये घाउ क्यान्सरको क्षमताको बढनको आरोही क्रममा छन्, यिनीहरू हुन् एटाइपिया, डिसप्लाजिया, र कार्सिनोमा स्वस्थानी .

एक क्यान्सरको वर्णन गराउनको लागि निम्न शब्दहरूको उपयोग गरे जान सक्छ।

• स्क्रीनिंग : स्वस्थ व्यक्तिहरूमा गरे जाउन वाला एक परीक्षण जुन गाँठको उत्पन्न होने भन्दा पहिले नै उनको जांचको लागि गरिन्छ।एक मेमोग्राम एक स्क्रीनिंग परीक्षण हो .
• निदान : एक गांठको क्यान्सर प्रकृतिको पुष्टि.यसमा सामान्यतया एक बायोप्सी या शल्य चिकित्साको द्वारा गाँठको हटाया जाइन्छ, यस्तो एक रोगविज्ञानीको परीक्षण पछि गरिन्छ।
• शल्य विच्छेदन : एक ट्यूमरको एक शल्य चिकित्सकको द्वारा हटाया जान.
  • शल्य हाशिए : एक शल्य चिकित्सकको द्वारा हटाये गए उतकको किनारहरूको एक रोगविज्ञानीको द्वारा मूल्यांकन जससँग यो निर्धारित गरिन्छ कि गाँठको पूरी जस्तै/तरिका देखि हटा दिइएको हो ("नकारात्मक हाशिए") या गाँठ बच गई हो ("सकारात्मक हाशिए").
• श्रेणी : एक रोगविज्ञानीको द्वारा स्थापितको गयी संख्या (सामान्यतया 3को मात्रा पर) जुन आस पासको सौम्य उतकको गाँठको साथ समानताको अंशको वर्णन गराउनको लागि दी जान्छ।

• अवस्था : एक संख्या (सामान्यतया 4को मात्रा पर) जुन एक क्यान्सर विज्ञानी गाँठको द्वारा शरीरमा आक्रमणको अंशको वर्णन गराउनको लागि दिन्छ।
• पुनरावृत्ति : नयाँ गाँठ जुन शल्य चिकित्सा पछि पहिले वाला गाँठको स्थानमा नै उत्पन्न हुन्छ।
• मेटास्टेसिस : नयाँ गाँठ जुन कि मूल गाँठ भन्दा टाढा उत्पन्न हुन्छ।
• रूपांतरण : अवधारणा जसको अनुसार समयको साथ एक कम श्रेणीको गाँठ, एक उच्च श्रेणीको गाँठमा रूपांतरित हुन्छ। उदाहरण: रिक्टरको रूपांतरण.
• कीमोथैरेपी : दबाइहरू देखि उपचार.
• विकिरण चिकित्सा : विकिरण देखि उपचार.
• सहयोगी चिकित्सा : उपचार, या त कीमोथेरपी या विकिरण चिकित्सा, जुन शल्य चिकित्सा पछि शेष क्यान्सरको कोशिकाहरूलाई मारनेको लागि दिए जाइन्छ।
• पूर्वानुमान : थेरेपी पछि उपचारको सम्भावनाहरू सामान्यतया निदान पछि पाँच वर्ष जीवित रहउनको सम्भावनाको रूपमा व्यक्त गरिन्छ।वैकल्पिक रूप ले, यसलाइ वर्षहरूको संख्याको रूपमा व्यक्त गरे जान सक्छ जब 50% रोगी अझै पनि जीवित हुन् .दुईटै नै संख्याहरू सैंकडों समान रोगिहरू देखि सञ्चित गरिएको(थियो) आंकडों देखि उत्पन्न भयो व्युत्पन्न भयो हुन् जुन कपलन-मेयर वक्र बनाती हुन् .

वर्गीकरण

Further information: List of cancer types

स्तनको एक नमूनेमा एक ठूलो आक्रामक डकटल कार्सिनोमा (वाहिनिपरक क्यान्सर)

क्यान्सरलाई कोशिकाको प्रकारको आधारमा वर्गीकृत गरिन्छ जुन गाँठ देखि समानता रखती हो, यसैको लागि, उतकको गाँठ देखि उत्पन्न मानिन सक्छ।ये क्रमशः उतक विज्ञान र स्थान हुन् . सामान्य श्रेणीको उदाहरणहरूमा शामिल छन्:

• कार्सिनोमा : उपकला कोशिकाहरू देखि व्युत्पन्न दुर्दम गाँठ.यो समूह सबै सँग सामान्य क्यान्सरहरूलाई अभिव्यक्त गर्छ, जसमा स्तन, प्रोस्टेट, फेफडे र बडी आंतको क्यान्सरको सामान्य रूप शामिल छन्.
• सार्कोमा : संयोजी ऊतक, या मध्योतक कोशिकाहरू देखि व्युत्पन्न दुर्दम गाँठ.
• लिंफोमा र रक्त क्यान्सर(ल्यूकेमिया) : दुर्दमता हिमेटोपोयटिक (रक्त-बनाउन वाली) कोशिकाहरू देखि उत्पन्न हुन्छ।
• जनन कोशिका गाँठ : टोटीपोटेंट कोशिकाले उत्पन्न गाँठ. वयस्कहरूमा प्राय शुक्र ग्रंथि र अंडाशयमा पाइन्छ; भ्रूण, बच्चाहरू र साना बच्चहरूमा अधिकांशतया शरीरको मध्य रेखा मा, विशेष रूपले पुच्छ अस्थिको शीर्षमा पाइन्छ; घोडहरूमा प्राय पोल (खोपडीको आधार)मा पाइन्छ।
• ब्लास्टिक गाँठ या ब्लास्टोमा: एक गाँठ (आमतौरमा दुर्दम) जुन एक अपरिपक्व या भ्रूणीय उतकको समान हुन्छ।

यिनी हरूमा अधिकंश गांठें बच्चहरूमा साधारण छन्.

दुर्दम गांठों (क्यान्सर)को नाममा साधारण तरिकामा -कार्सिनोमा , -सार्कोमा या -ब्लास्टोमा जस्तै शब्दहरूको उपयोग प्रत्ययको रूपमा गरिन्छ, यसको साथ मूल शब्दको रूपमा उत्पत्तिको अंगको लागि ल्याटिन या ग्रीक शब्दको प्रयोग गरिन्छ। उदाहरणको लिए, यकृतको क्यान्सर हिपेटोकार्सिनोमा भनिन्छ; बोसो कोशिकाहरूको क्यान्सर लिपोसार्कोमा भनिन्छ।आम क्यान्सरहरूको लिए, अंगको अङ्ग्रेजी नामको प्रयोग गरिन्छ।उदाहरणको लागि स्तन क्यान्सरको सबै सँग सामान्य प्रकार स्तनको वाहिनी परक कार्सिनोमा या मेमेरी डकटल कार्सिनोमा भनिन्छ।

यस पछि विशेषण डकटलको उपयोग सूक्ष्मदर्शीमा दि खाए दिन वाला उनी क्यान्सरको सन्दर्भमा गरिन्छ, जुन सामान्य स्तनको वाहिनिहरू देखि समानता रखती छन्.

वाहिनी शब्दको उपयोग, सूक्ष्मदर्शीमा देखिने स्तन वाहिनिहरूको क्यान्सरको लागि गरेको छ।

सौम्य गाँठ (जो क्यान्सर छैनन्) उनको नाममा -ओमा प्रत्ययको प्रयोग गरिन्छ, जसमा मूल शब्द अंगको नाम हुन्छ।उदाहरणको लिए, गर्भाशयको चिल्लो पेशीको एक सौम्य गाँठ लियोमायोमा भन्ने गरिन्छ। (प्रायः पाए जाउन वाला यस गाँठको सामान्य नाम हो फाईब्रोइड अर्थात रेशेदार).दुर्भाग्य से, कुनै जस्तै/तरिकाको क्यान्सरहरूको लागि पनि -ओमा प्रत्ययको प्रयोग गरिन्छ, जस्तै मेलानोमा र सेमिनोमा.

चिन्ह र लक्षण

मेटास्टेसिस क्यान्सरको लक्षण जुन ट्यूमरको स्थितिमा निर्भर गर्छन्.

मोटे तरिका मा, क्यान्सरको लक्षणहरूलाई तीन समूहहरूमा विभाजित गरे जान सक्छ:

• स्थानीय लक्षण : असामान्य गाँठ या सुनिंनु (अबुर्द ), रक्तस्राव (खून बहना), पीडा र / या व्रनोदभवन (अल्सरको निर्माण). आसपासको ऊतकहरूमा संपीडनको कारणले पीलिया जस्तै लक्षण पैदा हुन सक्छन् (आँखाहरू र छालाको पीलापन).
• मेटास्टेसिस (फैलना)को लक्षण : लसिका पर्वोंको आकारमा बढन, खाँसी र हिमोपटायसिस, हिपेटोमिगेली (यकृतको आकारमा बढन), अस्थि पीडा (हड्डीमा दर्द), प्रभावित अस्थियहरूको टूटना र तन्त्रीकीय लक्षण.

यद्यपि विकसित हो चुके क्यान्सरमा दुखाइ हुन सक्छ, प्राय यो प्रारम्भिक लक्षण हुदैन.

• प्रणालीगत लक्षण : वजन घटना, भूखमा कमेको, थकान र कैचेक्सिया (व्यर्थ होना), अत्यधिक पसीना आना (रातको पसीना आना), रक्ताल्ठेगाना र विशिष्ट पेरानियोप्लास्टिक घटना, अर्थात विशेष परिस्थितिहरू जुन सक्रिय क्यान्सरको कारण हुन्छं जस्तै घनास्त्रता (थ्रोम्बोसिस) या हर्मोन परिवर्तन.

उपर्युक्त सूची हरूमा प्रत्येक लक्षण धेरै प्रकारको स्थितिहरूको कारण हुन सक्छ (जसको एक सूची विभेदक निदानको रूपमा दी गई है).क्यान्सर प्रत्येक मदको लागि एक साधारण या असामान्य कारण हुन सक्छ।

कारण

मुख्य लेख: Carcinogenesis

क्यान्सर भिन्न रोगहरूको एक वर्ग हो जुन आफ्नो कारणहरू र जैव-विज्ञानमा व्यापक भिन्नता राखछन. कुनै पनि जीव, यहाँ सम्म कि पौधों,मा पनि क्यान्सर हुन सक्छ। लगभग सबै ज्ञात क्यान्सर विस्तारै धीरे बढते छन्, र क्यान्सरको कोशिकाहरू र यसको पुत्री कोशिकाहरूमा त्रुटि उत्पन्न हुन्छ (सामान्य प्रकारको त्रुटिहरूको लागि क्रियाविधि भाग हेर्नुहोस).

कुनै पनि चीज जुन प्रतिकृति गर्छ (हमारी कोशिकाहरू) संभवतया त्रुटिहरू देखि पीडित हुन सक्छं (उत्परिवर्तन). यदि त्रुटि सुधार र रोकथाम ठीक प्रकार देखि न गरे जाये त्रुटिहरू बनी रहेंगी, र पुत्री कोशिकाहरूको पनि स्थानांतरित हुन सक्छं.

साधारण तरिका मा, शरीर धेरै विधिहरूको माध्यमले क्यान्सरको बिरुद्धबचनेको कोशिश गर्छ, जस्तै: एपोप्टोसिस, सहायक अणु (कुनै DNA पोलीमरेज), सम्भवतः जीर्णता आदि. हुनत यिनीहरू त्रुटि सुधार विधिहरू साना मायनहरूमा प्राय असफल हुन्छं, विशेष रूपले यस्तो/यस्ता/यसरी वातावरणमा जहाँ त्रुटिहरूको उत्पन्न होने र बढनको सम्भावनाहरू अधिक हुन्छं. 

उदाहरणको लिए, यस्तो/यस्ता/यसरी वातारणमा विघटनकारी तत्त्व शामिल हुन सक्छन् जुन कार्सिनोजन (क्यान्सर पैदा गराउन वाला कारक) कहलाते छन्. या आवधिक चोट (भौतिक, ऊष्मा आदि) हुन सक्छ, या वातावरण जसमा कोशिकाहरू आफ्नो अस्तित्वको लागि विकसित भएन हुन् , जस्तै हाइपोक्सिया Nelson DA, Tan TT, Rabson AB, Anderson D, Degenhardt K, White E (September 2004), "Hypoxia and defective apoptosis drive genomic instability and tumorigenesis", Genes & Development 18(17): 2095–107, PMID 15314031, doi 10.1101/gad.1204904 </ref> (हेर्नुहोस उपभाग).

इस प्रकार देखि क्यान्सर एक प्रगतिशील रोग हो, र यिनीहरू प्रगतिशील त्रुटिहरू विस्तारै विस्तारै कोशिकामा सञ्चित होती रहन्छं जब सम्म जंतुमा उपस्थित कोशिका आफ्नो कार्हरूको विपरीत कार्य हैन गराउन लगती.

वे त्रुटिहरू जुन क्यान्सरको कारण हुन्छं, प्राय स्व-प्रवर्धनशील हुन्छं, अंततः एक घातीय दर (धनको तरह)मा बढती छन्.

उदाहरणको लिए:

• एक कोशिका त्रुटि सुधार मिसिनरीमा एक उत्परिवर्तन, उनी कोशिका र उनको संततिमा त्रुटिहरूको अधिक जोड देखि सञ्चित भएको कारण बन सक्छ।

• कोशिकाको संकेतन (अन्तः स्रावी) मिसिनरीमा एक उत्परिवर्तन, आस पासको कोशिकाहरूमा त्रुटि उत्पन्न गराउन वाला संकेत भेज सक्छ।

• एक उत्परिवर्तनको कारण कोशिकाहरू नियोप्लास्टिक बनन सक्छं, जसको कारण उनी स्थानांतरित भएर अधिक स्वस्थ कोशिकाहरूको कार्यको बाधित गर्न सक्छं.

• एक उत्परिवर्तनको कारण कोशिका अमर बनन सक्छ (हेर्नुहोस टेलोमेयर्स), जसको कारण उनी संधैको लागि स्वस्थ कोशिकाहरूलाई बाधित गर्छं.

इस प्रकार देखि क्यान्सर प्राय कुनै त्रुटिहरूको कारण एक श्रृंखला अभिक्रियाको रूपमा विस्फोटित हुन्छ, यिनीहरू त्रुटिहरू संयुक्त भएर अधिक गंभीर त्रुटिहरू बनाती छन्.

ऐसी त्रुटिहरू जुन अधिक त्रुटिहरू उत्पन्न गर्छं, उनी प्रभावी रूपले क्यान्सरको मूल कारण हुन् , र साथ ही, यिनीहरू यस कुराको कारण पनि हुन् कि क्यान्सरको उपचार धेरै मुश्किल छ: चाहे क्यान्सरको 10,000,000,000 कोशिकाहरू हरूमा सबैको मार दिन पछि, उनिमा देखि (और त्रुटि प्रवण पूर्व क्यान्सर कोशिकाहरू) केवल 10 कोशिकाहरू आफ्नो प्रतिकृति गर्न सक्छं या त्रुटि उत्पन्न गराउन वाला संकेतहरूलाई अन्य कोशिकाहरूलाई भेज सकती हुन् त प्रक्रिया फेरि देखि शुरू हुन्छ। यो विद्रोह सदृश परिदृश्य अवांछनीय योग्यतमको उत्तरजीविता हो, जहाँ विकासवादी बल आफु शरीरको डिजाइन र व्यवस्थाको लागू गराउनको विरुद्ध कार्य गर्छन्

वास्तव मा, एक पल्ट जब क्यान्सर विकसित हुनु शुरू हो जाइन्छ, यही बल निरन्तर अधिक आक्रामक अवस्थाहरू तिर क्यान्सरको प्रगतिमा सहायक हुन्छ, ओर यो क्लोनल विकास भनिन्छ। Merlo LM, Pepper JW, Reid BJ, Maley CC (December 2006), "Cancer as an evolutionary and ecological process", Nat. Rev. Cancer 6(12):  924–35, PMID 17109012, doi 10.1038/nrc2013 </ref>

क्यान्सरको कारणहरूको बारेमा अनुसंधान प्राय निम्नलिखित श्रेणिहरूमा आउछन्:

• कारक (उदाहरण भाइरस) ओर घटनाहरू (उदाहरण उत्परिवर्तन) जुन कोशिकाहरूमा आनुवंशिक परिवर्तनहरूको द्वारा क्यान्सरलाई जन्म देते छन्.
• आनुवंशिक क्षतिको यथार्थ प्रकृति, र जीन जुन यसको द्वारा प्रभावित हुन्छन्.
• कोशिकाको जीव विज्ञानमा उनी आनुवंशिक परिवर्तनहरूको परिणाम, एक क्यान्सर कोशिकाको लाक्षणिक गुणहरूलाइ उत्पन्न गराउनमा र साथ नै अतिरिक्त आनुवंशिक घटनाहरूलाई बढावा दिनमा जुन अगाडी क्यान्सरको विकासमा सहायक छन्.

उत्परिवर्तन: रासायनिक कर्सिनोजन (क्यान्सर पैदा गराउन वाला कारक)

थप जानकारी: Carcinogen

क्यान्सर रोग जननको कारण हो DNA (डीएनए) उत्परिवर्तन जुन कोशिका वृद्धि र मेटास्टेसिसको प्रभावित गर्छ।

वे पदार्थ जुन DNA (डीएनए) उत्परिवर्तनको कारण हुन् उत्परिवर्तजन कहलाते छन्, र उनी उत्परिवर्तजन जुन क्यान्सरको कारण हुन् , कार्सिनोजन कहलाते छन्.कई विशेष प्रकारको पदार्थ विशिष्ट प्रकारको क्यान्सर भन्दा जोडनुहोसको भए छन्.तम्बाकू धूम्रपान क्यान्सरको धेरै रूपहरू देखि सम्बंधित हो, र 90% फेफडोंको क्यान्सरको कारण हो. Biesalski HK, Bueno de Mesquita B, Chesson A, et al. (1998), "European Consensus Statement on Lung Cancer: risk factors and prevention. Lung Cancer Panel", CA: a cancer journal for clinicians 48(3): 167–76; discussion 164–6, PMID 9594919, doi: 10.3322/canjclin.48.3.167 , <http://caonline.amcancersoc.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=9594919> </ref> लामो समय सम्म एस्बेस्टस फाइबरको संपर्कमा रहउन देखि मिजोथेलिओमा हुन सक्छ। O'Reilly KM, Mclaughlin AM, Beckett WS, Sime PJ (March 2007), "Asbestos-related lung disease", American family physician 75(5): 683–8, PMID 17375514, <http://www.aafp.org/afp/20070301/683.html> </ref>

अनेक उत्परिवर्तजन कार्सिनोजन पनि छन्, तर कुनै कार्सिनोजन उत्परिवर्तजन छैनन्.एल्कोहल एक रासायनिक कार्सिनोजनको उदाहरण हो जुन उत्परिवर्तजन छैन. Seitz HK, Pöschl G, Simanowski UA (1998), "Alcohol and cancer", Recent developments in alcoholism : an official publication of the American Medical Society on Alcoholism, the Research Society on Alcoholism, and the National Council on Alcoholism 14: 67–95, PMID 9751943 </ref> यस प्रकारको रसायन कोशिका विभाजनको दरको उत्प्रेरित गरेर क्यान्सरलाई बढावा देते छन्. प्रतिकृतिको छिटो दर इन्जाइमहरूको मरम्मतको लागि कम समय देती हो जस सँग DNA (डीएनए) प्रतिकृतिको समयमा क्षतिग्रस्त DNA (डीएनए)को मरम्मतको लागि पर्याप्त समय हैन मिल ठेगाना हो, जसको कारण एक उत्परिवर्तनको संभावना बढ जान्छ।

फेफडोंको क्यान्सरको मामला धूम्रपानको साथ अत्यधिक सम्बन्धित छ।स्रोत: NIH.

कई दशकहरूको अनुसंधान तम्बाकूको उपयोग र फुफ्फुस, स्वर यन्त्र, टाउको, घाँटी, आमाशय, मूत्राशय, वृक्क, ग्रसनी र अग्नाशयको क्यान्सरको बीच सम्बन्धको प्रर्दशित गर्छन्. Kuper H, Boffetta P, Adami HO (September 2002), "Tobacco use and cancer causation: association by tumour type", Journal of internal medicine 252(3): 206–24, PMID 12270001, doi 10.1046/j.1365-2796.2002.01022.x </ref> तम्बाकू धूम्रपानमा नाइट्रोसेमाइन र बहुचक्रीय हाइड्रोकार्बन सहित पचास ज्ञात कार्सिनोजन पाए जाछन तम्बाकू विकसित दुनियामा तीनहरूमा एक क्यान्सर मृत्युको लागि उत्तरदायी हो, र दुनिया भरमा लगभग पांचहरूमा एक मृत्युको लिए. खासगरि, संयुक्त राज्य अमेरिकामा फुफ्फुसको क्यान्सर मृत्युको दरले धुम्रपानको प्रतिरूपलाई प्रतिबिंबित गरे हो, जसको अनुसार धुम्रपानमा वृद्धिको साथ फुफ्फुस क्यान्सर मृत्यु दरमा वृद्धि हुन्छ र अधिक हाल नैमा दर्शाया गयो कि धुम्रपानमा कमी देखि पुरुषहरूमा फुफ्फुस क्यान्सर मृत्यु दरमा पनि कमी हुन्छ।

हुनत, दुनिया भरमा अझै पनि धुम्रपान गराउन वालाहरूको संख्या बढिरहेको हो, कुनै संगठनहरूको द्वारा यसको कारण उत्पन्न वाला स्थितिको तम्बाकू महामारीको रूपमा वर्णित गरेको छ। Proctor RN (May 2004), "The global smoking epidemic: a history and status report", Clinical lung cancer 5(6): 371–6, PMID 15217537, doi 10.3816/CLC.2004.n.016 </ref>

उत्परिवर्तन: आयनीकरण गराउन वाला विकिरण

आयनीकरण गराउन वाला विकिरणको श्रोत जस्तै रेडोन ग्याँस, क्यान्सर पैदा गरेर सकते छन्. सूर्यको पराबैंगनी विकिरणको लामो समय सम्म संपर्कमा रहउन देखि मेलानोमा र अन्य छाला दुर्दमताहरू हुन सक्छं. English DR, Armstrong BK, Kricker A, Fleming C (May 1997), "Sunlight and cancer", Cancer causes & control : CCC 8(3): 271–83, PMID 9498892, doi 10.1023/A:1018440801577 </ref>

मोबाइल फोन र अन्य श्रोतों देखि निकलने वाला गैर-आयनीकरण आवृति विकिरण पनि क्यान्सरको कारण माननुहोसका छन, तर यस्तो/यस्ता/यसरी सम्बन्धको धेरै कम प्रमाण मिले छन्. Feychting M, Ahlbom A, Kheifets L (2005), "EMF and health", Annual review of public health 26: 165–89, PMID 15760285, doi 10.1146/annurev.publhealth.26.021304.144445 </ref> फेरि पनि कुनै विशेषज्ञ एहतियाती सिद्धान्तको आधारमा लामो समय सम्म एसी चीजहरूको संपर्कमा रहउन देखि बचनेको सल्लाह देते छन्. क्यान्सर विशेषज्ञ लेलफोनमा कर्मचारियहरुलाइ चेतावनी देते छन् , CNN, 23 जुलाई 2008</ref>

भाइरस या जीवाणुको संक्रमण

कुनै क्यान्सर रोगजनकको संक्रमणको कारण हुन सक्छन्. Pagano JS, Blaser M, Buendia MA, et al. (December 2004), "Infectious agents and cancer: criteria for a causal relation", Semin. Cancer Biol. 14(6): 453–71, PMID 15489139, doi 10.1016/j.semcancer.2004.06.009 </ref> धेरै क्यान्सर एक भाइरसको संक्रमणको कारण हुन्छन्; यो विशेष रूपले जन्तुहरू जस्तै पक्षिहरूमा देख्यो जाइन्छ, तर मनुष्हरूमा पनि यस्तो हुन्छ, पूरी दुनियामा 15% मानव क्यान्सरको लागि भाइरस नै जिम्मेदार छन्. मानवको क्यान्सर देखि सम्बंधित मुख्य भाइरस हुन् मानव पेपिलोमा भाइरस, हैपेटाइटिस बी र हेपेटाइटिस सी भाइरस, एपस्टीन-बार भाइरस, र मानव टी -लिम्फोट्रोपिक भाइरस.

प्रायोगिक र महामारी आंकडा भाइरसको एक कारक भूमिकाको संकेत देते हुन् र उनी मानवमा क्यान्सरको विकासकहरू लागि दोस्रो सबै सँग महत्वपूर्ण जोखिम कारकको रूपमा अगाडी आये छन्, जबकि पहिलो कारक तम्बाकूको उपयोग हो। भाइरस-प्रेरित गांठहरूलाइ दुई प्रकारहरूमा विभाजित गरे जान सक्छ, तीव्रता देखि रूपांतरित होने वाले र विस्तारै विस्तारै रूपांतरित होने वाले .

तीव्रता देखि रूपांतरित हुने भाइरसहरूमा भाइरस एक अतिसक्रिय ओंकोजीनको संवाहित गर्छ जसलाइ वायरल-ओंकोजीन (v-onc) भनिन्छ, र संक्रमित कोशिका v-oncको अभिव्यक्तिको साथ तुरुन्त नै रूपांतरित हुन्छ। यसको विपरीत, विस्तारै विस्तारै रूपांतरित हुने भाइरस मा, भाइरस जीनोम, पोषीको जीनोममा एक प्रोटो-ओंकोजीनको नजीकै प्रविष्ट हुन्छ।

अब वायरल प्रवर्तक या अन्य प्रतिलेखन विनियमन तत्त्व उनी प्रोटो-ओंकोजीनको अति-अभिव्यक्तिको कारण बनछन. यसमा अनियन्त्रित कोशिका विभाजन शामिल छ।किनकी प्रविष्टिको स्थान प्रोटो-ओंकोजीनको लागि विशिष्ट हुदैन र कुनै पनि प्रोटो-ओंकोजीनको नजीकै प्रविष्टिको सम्भावना कम हुन्छ, मधुरो गतिले रूपांतरित हुने भाइरस, तीव्रता देखि रूपांतरित हुने भाइरसको तुलना मा, संक्रमणको अधिक लामो समय पछि गाँठ पैदा गर्छन्. 

हैपेटाइटिस बी र हेपेटाइटिस सी सहित हेपेटाइटिस भाइरस, एक दीर्घकालिक (क्रोनिक) वायरल संक्रमणलाई प्रेरित गर्न सक्छ, जुन प्रतिवर्ष हैपेटाइटिस बीको 0.47% रोगिहरूमा (विशेष रूपले एशिया मा, उत्तरी अमेरिकामा यस्तो कम दे खा्यो है) र प्रति वर्ष हेपेटाइटिस सीको 1.4% रोगिहरूमा यकृत क्यान्सरको कारण हो.लीवर सिरोसिस, चाहे क्रोनिक वायरल हैपेटाइटिस संक्रमणको कारण हो या रक्सी पीनेको कारण, यो यकृत क्यान्सरको विकास देखि सम्बंधित हुन्छ, र सिरोसिस र वायरल हैपेटाइटिसको संयोजन यकृत क्यान्सर विकासकहरू उच्चतम जोखिमको कारण हो.दुनिया भरमा वायरल हैपेटाइटिसको सञ्चरण र रोगको भारी बोझको कारण, यकृत क्यान्सर सबै सँग साधारण र सबै सँग अधिक घातक क्यान्सरहरू हरूमा एक छ।

क्यान्सर अनुसंधानमा आधुनिकीकरणले क्यान्सरलाई रोकउनको लागि एक वेक्सीनको डिजाइन गरे छ।2006 मा, यू. एस. फूड एन्ड ड्रग एडमिनिस्ट्रेशनले एक मानव पेपिलोमा भाइरस वेक्सीनको स्वीकृति दी जसलाइ गार्दासिल भनिन्छ। वेक्सीन चार HPV (एचपीवी) प्रकारों देखि सुरक्षा गर्छ, जुन 70% गर्भाशय ग्रीवाको क्यान्सर र 90% जननांग मस्सहरूको कारण हुन् .मार्च 2007 मा, यू. एस. सेंटर्स फर डिजीज कंट्रोल एन्ड प्रिवेंशन (CDC) एडवाइजरी कमिटी ओन इम्युनाइजेशन प्रेक्टिसेस (ACIP)ले अधिकारिक रूपले सल्लाह दीको 11-12 आयु वर्गको केटीयहरूलाइ वेक्सीन दी जानी चाहिए, र इंगित गरे कि 9 सालको सानो केटीहरू देखि लिएर 26 सालको आयु सम्मको महिलाहरू यस प्रतिरक्षाको लागि पात्र हुन् अर्थात उसलाइ यो सुइ लगाएा जान सक्छ।

भाइरसको वाहेक, शोधकर्ताहरूले जीवाणु र कुनै विशेष प्रकारको क्यान्सरको बीच सम्बन्ध पायोहै।सबै सँग प्रमुख उदाहरण हो आमाशयको क्यान्सर र आमाशयको दीवारको हेलिकोबेक्टर पायलोरीको द्वारा क्रोनिक संक्रमणको बीच सम्बन्ध. Peter S, Beglinger C (2007), "Helicobacter pylori and gastric cancer: the causal relationship", Digestion 75(1): 25–35, PMID 17429205, doi 10.1159/000101564 </ref> Wang C, Yuan Y, Hunt RH (August 2007), "The association between Helicobacter pylori infection and early gastric cancer: a meta-analysis", Am. J. Gastroenterol. 102(8): 1789–98, PMID 17521398, doi 10.1111/j.1572-0241.2007.01335.x </ref> हुनत धेरै कम मामलाहरूमा हेलिकोबेक्टरको संक्रमण क्यान्सरमा विकसित हुन्छ, किन भनें यो रोगजनक धेरै साधारण हो, यो संभवतया यस प्रकारको अधिकांश क्यान्सरहरूको लागि उत्तरदायी छ। Cheung TK, Xia HH, Wong BC (January 2007), "Helicobacter pylori eradication for gastric cancer prevention", J. Gastroenterol. 42 Suppl 17: 10–5, PMID 17238019, doi 10.1007/s00535-006-1939-2 </ref>

हर्मोनल असंतुलन

यहि प्रकार देखि कुनै होरमोन गैर-उत्परिवर्तजनिक कर्सिनोजन्सको जस्तै/तरिका व्यवहार गर्छन्, उनी अतिरिक्त कोशिका वृद्धिको उत्तेजित गरेर सकते छन्.एक राम्रो उदाहरण हो- अन्तर्गर्भाशयकलाको क्यान्सरको विकसित गराउनमा हाइपर एस्ट्रोजेनिक (एस्ट्रोजन होरमोनको मात्राको बढन) अवस्थाहरूको भूमिका.

प्रतिरक्षा तन्त्रको क्रिया प्रणालीमा खराबी

HIV (एचआईभि) धेरै प्रकारको दुर्दमताओं देखि सम्बंधित हो जसमा शामिल हो कापोसी सार्कोमा, नन-होजकिन्स लिंफोमा, र HPV (एचपीवी)-सम्बंधित दुर्दमताहरू जस्तै गुदा क्यान्सर र गर्भाशय ग्रीवाको क्यान्सर. AIDS (एड्स)-को परिभाषित गराउन वाला रोगहरूमा लामो समय देखि यिनीहरू निदान शामिल छन्. HIV (एचआईभि) रोगिहरूमा दुर्दमताको बढती भयो घटनाहरू क्यान्सरको एक सम्भव इटियोलोजीको रूपमा प्रतिरक्षा निगरानीको टूटने तिर इशारा गर्छं. Wood C, Harrington W (2005), "AIDS and associated malignancies", Cell Res. 15(11-12): 947–52, PMID 16354573, doi 10.1038/sj.cr.7290372 </ref> अन्य विशिष्ट प्रतिरक्षाको कमीको अवस्थाहरू (उदाहरण कोमन वेरिएबल इम्यूनो डेफिशियेंसी ओर IgA डेफिशियेंसी) पनि दुर्दमताको जोखिमको बढन देखि सम्बंधित छन्. Mellemkjaer L, Hammarstrom L, Andersen V, et al. (2002), "Cancer risk among patients with IgA deficiency or common variable immunodeficiency and their relatives: a combined Danish and Swedish study", Clin. Exp. Immunol. 130(3): 495–500, PMID 12452841, doi 10.1046/j.1365-2249.2002.02004.x </ref>

आनुवंशिकता

क्यान्सरको अधिकतर रूप विकीर्ण (स्पोरेडिक) हुन्छन्, अर्थात उनको कुनै आनुवंशिक कारण हुदैन.

हुनत, यस्तो/यस्ता/यसरी धेरै सिंड्रोम हुन् जसमा क्यान्सरको लागि अनुवांशिक रूपले प्राप्त पूर्व प्रवृति या विशेष सुग्राह्यता हुन्छ, यस्तो प्राय एक जीनमा दोषको कारण हुन्छ जुन गाँठको निर्माणको विरुद्ध रक्षा गर्छ। प्रसिद्ध उदाहरण छन्:

• BRCA1 र BRCA2 जीनहरूमा निश्चित आनुवंशिक उत्परिवर्तन स्तन क्यान्सर र डिम्बग्रंथिको क्यान्सरको जोखिमको बढाते छन्.
• एकाधिक अन्तः स्रावी नियोप्लाजियामा भिन्न अन्तः स्रावी अङ्गोंको गांठें (MEN प्रकार 1, 2a, 2b)
• p53को उत्परिवर्तनहरूको कारण ली-फ्रामेनी सिंड्रोम (विभिन्न ट्यूमर जस्तै औस्टियो सार्कोमा, स्तन क्यान्सर, कोमल ऊतक सार्कोमा, ब्रेन ट्यूमर).
• टरकोट सिंड्रोम (ब्रेन ट्यूमर र वृहद् आंत्रीय पोली पोसिस )
• फेमिलियल एडिनोमेटस पोली पोसिस APC जीनमा एक वंशागत उत्परिवर्तन जुन बृहदान्त्र कार्सिनोमाको शुरुआतको कारण हो.
• वंशानुगत नन-पोलिपोसिस ठूलो आंत-मलाशयको क्यान्सर (HNPCC, लिंच सिंड्रोमको रूपमा पनि जानिन्छ) बृहदान्त्र पोलिप्सको प्रमुखताको बिना बडी आंतको क्यान्सर, गर्भाशयको क्यान्सर, आमाशयको क्यान्सर र डिम्बग्रंथिको क्यान्सर,को परिचित मामला शामिल हुन सक्छन्.

• रेटिनो ब्लास्टोमा, जब साना बच्चहरूमा हुन्छ, त यो रेटिनो ब्लास्टोमा जीनमा एक वंशानुगत उत्परिवर्तनको कारण हुन्छ।
• डाउन सिंड्रोमको रोगी, जसमा एक अतिरिक्त गुणसूत्र 21 हुन्छ, उनिमा रक्त क्यान्सर र शुक्र ग्रंथि क्यान्सरको मामला देखे गए छन्, यद्यपि यस कारणलाई ठीक प्रकार देखि बुझएको छ न गयो छ।

अन्य कारण

गर्भधारणको साथ र केवल एक सीमांत रूपमा कुनै अङ्ग दाताओंको साथ यस रोगको सञ्चरण कहिलेकाँही हो जाइन्छ, अन्यथा क्यान्सर सामन्यतया एक संक्रामक रोग छैन. यसको मुख्य कारण हो MHC असंगति या बेजोडताको कारण ऊतक ग्राफ्ट अस्वीकृति. मानव र अन्य कशेरुकिहरू मा, प्रतिरक्षी तन्त्र "स्व" र "गैर-स्व" कोशिकाहरूको बीच विभेदन गराउनको लागि MHC प्रतिजनहरूको उपयोग गर्छ, किन भनें यिनीहरू प्रतिजन प्रत्येक व्यक्तिमा अलग हुन्छन्.

जब गैर स्व प्रतिजनहरूको सामना हुन्छ, त प्रतिरक्षा तन्त्र उपयुक्त कोशिकाको बिरुद्धप्रतिक्रिया गर्छ। यस्तो अभिक्रियाहरू प्रत्यारोपित कोशिकाहरूलाई नष्ट गरेर गाँठ कोशिका ग्राफ्टिंगको बिरुद्धसुरक्षा गर्छं 

संयुक्त राज्य अमेरिका मा, प्रतिवर्ष लगभग 3500 गर्भवती महिलाहरूमा दुर्दमता पाइन्छ, प्लेसंटा (अपरा)को माध्यमले मां देखि भ्रूणमा तीव्र रक्त क्यान्सर, लिम्फोमा, मेलानोमा, र कार्सिनोमाको सञ्चरणको दे खा्यो छ। अङ्ग प्रत्यारोपणको द्वारा दाता देखि व्युत्पन्न गाँठ धेरै कम पाइन्छ।

अङ्ग प्रत्यारोपण देखि सम्बंधित गाँठको मुख्य कारण हो दुर्दम मेलानोमा, जुन अंगको हटाउउनको समय ज्ञात थिएन, Dingli D, Nowak MA (September 2006), "Cancer biology: infectious tumour cells", Nature 443(7107): 35–6, PMID 16957717, doi 10.1038/443035a </ref> हुनत अन्य मामला उपस्थित थिए "Cancer Spread By Transplantation Extremely Rare: In Very Rare Case, Woman Develops Leukemia from Liver Transplant" </ref>.

वास्तव मा, एक जीवले क्यान्सर आमतौरमा त्यसै प्रजातिको दोस्रो जीवमा त्यतिखेर वृद्धि गर्छ जब उनी दुवैमा समान उतक असंगतिको जीन हुन् "The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1980" </ref>, चूहहरूको उपयोग गरेर यस्तो सिद्ध गर्‍यो है; हुनत माथि वर्णित स्थितिको वाहेक वास्तविक दुनियामा यस्तो कहिल्यै हुदैन.

मानवको वाहेक अन्य जीवहरूमा कुनै यस्तो/यस्ता/यसरी प्रकारको क्यान्सर पाए गए हुन् जुन आफु गाँठको कोशिकाहरूको सञ्चरणको द्वारा हुन्छन्. यो घटना स्टिकर सार्कोमा देखि युक्त कुत्तहरूमा देखियो, जुन केनायन ट्रांसमिसिबल वेनरल ट्यूमर Murgia C, Pritchard JK, Kim SY, Fassati A, Weiss RA (2006), "Clonal origin and evolution of a transmissible cancer", Cell 126(3): 477–87, PMID 16901782, doi 10.1016/j.cell.2006.05.051 </ref> र तस्मानियन डेविलमा डेविल चेहरेको ट्यूमरको रोगको रूपमा पनि जानी जान्छ।

क्रिया प्रणाली

क्यान्सर उत्परिवार्तनोंको एक श्रृंखलाको कारण हुन्छन्. प्रत्येक उत्परिवर्तन कुनै जस्तै/तरिका देखि कोशिकाको व्यवहारको परिवर्तित गर्छ।

क्यान्सर मूलरूपमा ऊतक विकासकहरू विनियमनको एक रोग हो. एक सामान्य कोशिकालाई क्यान्सर कोशिकामा रूपांतरित गराउनको लिए, कोशिका वृद्धि र विभेदनको नियमित गराउन वाला जीनोंमा रूपांतरण हुनु चाहिए. Croce CM (January 2008), "Oncogenes and cancer", The New England journal of medicine 358(5): 502–11, PMID 18234754, doi: 10.1056/NEJMra072367 , <http://content.nejm.org/cgi/content/full/358/5/502> </ref> आनुवंशिक परिवर्तन धेरै स्तरहरूमा हुन सक्छन्, यिनीहरू पूर गुणसूत्रको लाभ या हानिको रूपमा हुन सक्छन्, जुन उत्परिवर्तनको नै एक रूप हो र एक मात्र DNA न्युक्लिओटाइडको प्रभावित गर्छ।

जीनको दुई व्यापक श्रेणिहरू छन्, जुन यिनी परिवर्तनहरू देखि प्रभावित हुन्छं.ओंकोजीन सामान्य जीन हुन सक्छन्, जुन अनुपयुक्त रूपले उच्च स्तरमा प्रकट हुन्छन्, या परिवर्तित जीन जसमा नोवल गुण हुन्छन्.किसी पनि मामला मा, यिनी जीनोंको अभिव्यक्ति क्यान्सरको कोशिकाहरूको दुर्दम लक्षण प्रारूपलाई बढावा देती छ। गांठको शमन गराउन वाला जीन उनी जीन हो जुन क्यान्सरको कोशिकाहरूको कोशिका विभाजन, अस्तित्व, या अन्य गुणहरूलाइ संदमित गर्छन्. गांठको शमन गराउन वाला जीन प्राय क्यान्सरलाई बढावा दिन वाला आनुवंशिक परिवर्तनहरूको द्वारा अक्षम हो जाछन. आमतौर मा, एक सामान्य कोशिकालाई क्यान्सर कोशिकामा रूपांतरित गराउनको लागि धेरै जीनहरूमा परिवर्तन होने जरुरी छन्. Knudson AG (November 2001), "Two genetic hits (more or less) to cancer", Nature reviews. Cancer 1(2): 157–62, PMID 11905807, doi 10.1038/35101031 </ref>

विभिन्न जीनोमिक परिवर्तनहरूको लागि एक विविध वर्गीकरण योजना हो, जुन क्यान्सर कोशिकाहरूको उत्पादनमा योगदान गर्न सक्छ। यिनी हरूमा अधिकांश परिवर्तन उत्परिवर्तन हुन्छन्, या जीनोमिक DNAको न्युक्लियोटाइड अनुक्रमणमा परिवर्तन हुन्छन्. एन्युप्लोइडी, गुणसूत्रोंको एक असामान्य संख्याको उपस्थिति, एक जीनोमिक परिवर्तन हो, जुन एक उत्परिवर्तन छैन, र यसमा समसूत्री विभाजनमा त्रुटिको द्वारा एक या अधिक गुणसूत्रहरूको लाभ या हानि शामिल हुन सक्छ।

बडे मात्राको उत्परिवर्तनोमा शामिल हुन् एक गुणसूत्रको एक भागको क्षति या वृद्धि. जीनोमिक प्रवर्धन तब हुन्छ जब एक कोशिका एक साना गुणसूत्री लोकसको धेरै प्रतिलिपियां (प्रायः 20 या अधिक) प्राप्त गर्छ, सामान्यतया यसमा एक या अधिक ओंकोजीन हुन्छन् र आसन्न आनुवंशिक सामाग्री हुन्छ।स्थानीकरण (ट्रांसलोकेशन) तब हुन्छ जब दुई अलग अलग गुणसूत्री क्षेत्र असामान्य रूप ले, एक विशिष्ट स्थानमा संगलित हो जाछन. यसको एक जान मानयोउदाहरण हो फिलाडेल्फिया गुणसूत्र या गुणसूत्र 9 र 22को स्थानीकरण, जुन तीव्र मज्जा जनित रक्त क्यान्सरमा हुन्छ, यसको परिणामस्वरूप BCR-abl संग्लन प्रोटीन, एक ओंकोजेनिक टायरोसिन काइनेजको उत्पादन हुन्छ।

छोटे मात्राको उत्परिवर्तनहरूमा शामिल हुन् बिंदु उत्परिवर्तन, कमी या बढोतरी, जुन एक जीनको प्रवर्तकमा हुन सक्छ, यो यसको अभिव्यक्तिको प्रभावित गर्छ। या जीनको अनुक्रम कोडनमा हुन सक्छ र यसको प्रोटीन उत्पादनको स्थायित्व या क्रियाको रूपांतरित गर्न सक्छ।एकमात्र जीनको विघटन, एक DNA (डीएनए) भाइरस या रिट्रो भाइरस देखि जीनोमिक सामग्रीको एकीकरणको परिणामस्वरूप हुन सक्छ, र यस प्रकारको घटनाको परिणामस्वरूप प्रभावित कोशिका र उनको संततिमा वायरल ओंकोजीनको अभिव्यक्ति हुन सक्छ।

अधि-अनुवांशिकी

अधि-अनुवांशिकी, DNA (डीएनए) सरंचनामा रासायनिक, गैर उत्परिवर्तनीय परिवर्तनहरूको माध्यमले जीन अभिव्यक्तिको नियमनको अध्ययन हो।

क्यान्सर रोगजननमा अधि-अनुवांशिकीको सिद्धान्त हो कि DNA (डीएनए)मा गैर उत्परिवर्तनीय परिवर्तन जीन अभिव्यक्तिमा परिवर्तन गरेर देते छन्.

सामान्य रूप ले, ओंकोजीन शान्त हुन्छन्, उदाहरणको लागि यस्तो DNA (डीएनए) मेथि लिएरणको कारण हुन्छ।इस मेथि लिएरणमा क्षति ओंकोजीनको विपथी अभिव्यक्तिलाई प्रेरित गर्छ, जुन क्यान्सर रोगजननको कारण हो.अधि-अनुवांशिक परिवर्तनको ज्ञात प्रणालीमा शामिल हो डीएनए मेथि लिएरण, र गुणसूत्रको DNA (डीएनए)मा विशेष स्थितिमा जोडनुहोसको भए हिस्टोन प्रोटीनको मेथि लिएरण या एसिटिलीकरण.

चिकित्साको वर्ग जुन HDAC संदमक र DNA (डीएनए) मिथाइल ट्रांसफरेज संदमकको रूपमा जाउन जाछन, उनी क्यान्सर कोशिकामा अधि-अनुवांशिक संकेतनको पुनः नियमित गरेर सकते छन्.

ओंकोजीन्स

ओंकोजीन धेरै प्रकार देखि कोशिका वृद्धिको बढावा दिछन।कई हर्मोन बनयोसकते छन्, यो कोशिकाहरूको बीच एक रासायनिक संदेशवाहक हुन्छ जुन समसूत्री विभाजनको प्रेरित गर्छ, जसको प्रभाव ग्राही उतक या कोशिकाको संकेत पारगमनमा निर्भर गर्छ। दोस्रो शब्दहरू मा, जब एक प्राप्तकर्ता कोशिकामा एक हर्मोन ग्राही उत्तेजित हुन्छ, संकेत कोशिकाको सतह देखि कोशिकाको केन्द्रकको संवहित हुन्छ, यो केन्द्रीय स्तरमा जीन प्रतिलेखन विनियमनमा कुनै परिवर्तनहरूलाई प्रभावित गर्छ।कुनै ओंकोजीन आफु संकेत पारगमन तन्त्रको भाग हुन्छन्, या कोशिकाहरू र ऊतकहरूमा संकेत ग्राहीको एक भाग हुन्छन्, यस प्रकार देखि यस्तो/यस्ता/यसरी होर्मोनोंको संवेदनशीलताको नियन्त्रित गर्छन्.ओंकोजीन प्राय समसूत्रजन उत्पन्न गर्छन्, या प्रोटीन संश्लेषणमा DNA (डीएनए)को प्रतिलेखनमा संलग्न हुन्छन्, जुन प्रोटीन र इन्जाइम बनाइन्छ, यिनीहरू प्रोटीन र इन्जाइम उनी उत्पादनहरू र जैव रसायनहरूको निर्माणको लागि उत्तरदायी छन्, जसको साथ कोशिकाहरू अन्तर्क्रिया गर्छं र जसको कोशिकाहरू उपयोग गर्छं.

आद्य-ओन्कोजीनमा उत्परिवर्तन, जुन सामान्यतया ओन्कोजीनको स्थिर समकक्ष छन्, उनको अभिव्यक्ति र क्रियाको संशोधित गरेर सकते छन्, र उत्पादन प्रोटीनको क्रिया या मात्राको बढाते छन्. जब यस्तो हुन्छ, आद्य-ओन्कोजीन ओन्कोजीन बन जाछन, र यो संक्रमण कोशिकामा कोशिका चक्र विनियमनको सामान्य सन्तुलनको बिगाड दिन्छ, जससँग अनियन्त्रित कोशिका वृद्धि सम्भव हुन्छ।

चाहे सम्भव पनि हो जाये त पनि जीनोम हरूमा आद्य-ओंकोजीनको हटाएर क्यान्सर कि सम्भावनाको कम गर्न सकिन्न हो, किन भनें उनी जीवको वृद्धि, मरम्मत र समस्थापनको लागि जटिल हुन्छन्. यस्तो केवल तब हुन्छ जब उनी उत्परिवर्तित हो जाछन र वृद्धिको संकेत अत्यधिक हो जाछन.

क्यान्सर अनुसंधानमा परिभाषित किये जाउन वाला पहिले ओंकोजीनों हरूमा एक हो रास ओंकोजीन.आद्य-ओंकोजीनको रास परिवार (H-रास, N-रास, र K-रास)मा उत्परिवर्तन धेरै साधारण छन्, यिनीहरू सबै मानव गांठोंको 20% देखि 30%मा पाए जाछन. Bos JL (September 1989), "ras oncogenes in human cancer: a review", Cancer Research 49(17): 4682–9, PMID 2547513, <http://cancerres.aacrjournals.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=2547513>. Retrieved on ६ जुन २००९ </ref> रासको मूल रूपले हार्वे सार्कोमा भाइरस जीनोममा पहिचानाइयो थियो, र शोधकर्ता यस कुरा देखि आश्चर्यचकित भए कि न केवल मानव जीनोममा यो जीन उपस्थिति थियो बल्कि, एक उत्प्रेरक नियन्त्रण तत्त्वले जोडयो भएको थियो, जुन कोशिका रेखा संवर्धनमा क्यान्सरलाई प्रेरित गरेर सकता थियो।

गाँठको शमन गराउन वाला जीन

गाँठको शमन गराउन वाला जीन प्रचुरोदभवन विरोधी संकेतहरू र प्रोटीनहरूको लागि अनुकोडन गर्छ, जुन समसूत्री विभाजन र कोशिका वृद्धिको शमन गरेर देते छन्.

सामान्यतः, गाँठको शमन गराउन वाला जीन प्रतिलेखन कारक हुन् जुन कोशिकीय तनाउ या DNA (डीएनए) क्षतिको द्वारा सक्रिय हुन्छन्.अक्सर DNA (डीएनए) क्षतिको कारण मुक्त-उत्प्लावी आनुवंशिक पदार्थको उपस्थिति र साथ नै अन्य लक्षण देखे जान सकिन्छं, जुन यस्तो/यस्ता/यसरी इन्जाइमहरू र मार्गको प्रेरित गर्छन् जुन गाँठको शमन गराउन वाला जीनको सक्रियणको लागि उत्तरदायी छ।ऐसे जीनहरूको कार्य हो DNA (डीएनए)को मरम्मतको लागि कोशिका चक्रको अगाडी बढनमा नियन्त्रण, जुन उत्परिवर्तनलाई पुत्री कोशिका सम्म स्थानांतरित हुनबाट रोकइन्छ।p53 प्रोटीन, जुन सबै सँग ज्यादा अध्ययन गरिएको(थियो) गाँठको शमन गराउन वाला जीनों हरूमा एक हो, एक प्रतिलेखन कारक हो जुन हाइपोक्सिया र पराबैंगनी विकिरण क्षति सहित धेरै कोशिकीय तनावकारिहरूको द्वारा सक्रिय हुन्छन्.

p53 रूपांतरणमा शामिल सबै क्यान्सरहरूको लगभग आधाको वाहेक, यसको गाँठको शमन कार्यको भली प्रकार देखि बुझएको छ न गयो छ। स्पष्ट रूपले p53को दुई कार्य छन्: एक प्रतिलेखन कारकको रूपमा एक नाइटोकीय भूमिका, र दोस्रो कोशिका चक्र, कोशिका विभाजन, र एपोपटोसिस विनियमनमा कोशिका द्रव्यी भूमिका.

वारबर्ग परिकल्पनाको अनुसार क्यान्सरको वृद्धिको लागि उर्जा हेतु ग्लाइकोलाइसिसको अधिमान्य प्रयोग हुन्छ। p53 श्वसन देखि ग्लाइकोलाइटिक पथको स्थानांतरणको नियमन गर्छ।

हुनत, एक उत्परिवर्तन, आफु "यसहरू बंद करते भए" गाँठको शमन गराउन वाला जीनको या यस संकेत मार्गको क्षति पुगयो सक्छ, जुन यसलाइ सक्रिय गर्छ, यसको अचल परिणाम हो कि DNA (डीएनए)को मरम्मत बाधित या संदमित हुन्छ: मरम्मत रहित डीएनए क्षतिको संग्रह निश्चित रूप क्यान्सरको कारण बनइन्छ।

गाँठको शमन गराउन वाला जीनोंको उत्परिवर्तन जुन जनन स्तर कोशिकाहरूमा उत्पन्न हुन्छन्, उनी संततिमा स्थानांतरित हो जाछन, र अगली पीढियहरूमा क्यान्सरको सम्भावनाको बढयो देते छन्.

इन परिवारहरूको सदस्हरूले यस्तो घटनाहरूमा वृद्धिको हो र यससँग बहुल ट्यूमरको विलंबतामा कमी आएको छ।गाँठको प्रकार गाँठको शमन गराउन वाला उत्परिवर्तनको प्रत्येक प्रकारको लागि प्रारूपिक हुन्छन्, कुनै उत्परिवर्तन विशेष प्रकारको क्यान्सरको कारण हुन् , जबकि अन्य उत्परिवर्तन अन्य प्रकारको क्यान्सरको कारण हुन् . उत्परिवर्ती ट्यूमर शामकको वंशागतिको प्रकार यो हो कि एक प्रभावी सदस्य एक दोषपूर्ण प्रतिलिपिको एक जनक देखि र सामान्य प्रतिलिपिको दोस्रो जनक देखि प्राप्त गर्छ।उदाहरणको लिए, एक व्यक्ति जुन एक उत्परिवर्ती p53 एलीलको वंशागत रूपले प्राप्त गर्छ (और इसलागि उत्परिवर्तित p53को लागि विषम युग्मजी है) त्यो मेलानोमा र अग्नाशयी क्यान्सर विकसित गर्न सक्छ जुन ली-फ्रामेनी सिंड्रोम भनिन्छ। अन्य वंशागत गाँठको शमन गराउन वाला जीन सिंड्रोममा शामिल हो रेटिनो ब्लास्टोमा देखि सम्बंधित Rb उत्परिवर्तन र ऐडिनोपोलीपोसिस ठूलो आंतको क्यान्सर भन्दा जोडनुहोसको APC जीन उत्परिवर्तन.ऐडिनोपोलीपोसिस बडी आंतको क्यान्सर बाल्यकालको अवस्थामा ठूलो आंतमा हजारों पोलिप देखि सम्बंधित छन्, जुन अपेक्षाकृत कम उमेरमा ठूलो आंतको क्यान्सर उत्पन्न गर्छन्.अंत मा, BRCA1 र BRCA2मा वंशागत उत्परिवर्तन स्तन क्यान्सरको प्रारम्भिक शुरुआतको कारण बनछन.

1971मा यो प्रस्ताव दिइएको कि क्यान्सरको विकास कम से कम दुई उत्परिवर्तन घटनाहरूमा निर्भर गर्छ। नुडसनको दो चोटको परिकल्पनाको अनुसार एक गाँठको शमन गराउन वाला जीनमा एक वंशागत जनन स्तर उत्परिवर्तन क्यान्सरलाई केवल त्यतिखेर उत्पन्न गर्नेछ जब जीवको जीवनमा बादमा कुनै अन्य उत्परिवर्तन घटित हुन्छ, यो उनी गाँठको शमन गराउन वाला जीनको अन्य एलीलको निष्क्रिय गरेर देगा. Knudson A (1971), "Mutation and cancer: statistical study of retinoblastoma", Proc Natl Acad Sci USA 68(4): 820–3, PMID 5279523, doi 10.1073/pnas.68.4.820 </ref>

आमतौर मा, ओंकोजीन प्रभावी हुन्छन्, किन भनें उनिमा क्रिया-का-लाभ उत्परिवर्तन शामिल हुन्छ, जबकि उत्परिवर्तित ट्यूमर शामक अप्रभावी हुन्छन्, किन भनें उनिमा क्रिया-की-हानि उत्परिवर्तन शामिल हुन्छ। हरेक कोशिकामा समान जीनको दुई प्रतिलिपियां हुन्छं, यिनीहरूमा देखि प्रत्येक प्रतिलिपि अभिभावकले प्राप्त गरिन्छ, र अधिकांश मामलाहरूको अन्तर्गत एक विशेष प्रोटो-ओंकोजीनको केवल एक प्रतिलिपिमा क्रिया-का-लाभ उत्परिवर्तन, उनी जीनको एक वास्तविक ओंकोजीन बनाउनको लागि पर्याप्त हुन्छ।दोस्रो ओर, क्रिया-की-हानि उत्परिवर्तन का, गाँठको शमन गराउन वाला जीनको दुवै प्रतिलिपियहरूमा हुनु आवश्यक हो ताकि जीनको पूरी जस्तै/तरिका देखि क्रियाहीन बनाया जा सके.हुनत, यस्तो/यस्ता/यसरी मामला हुन् जसमा गाँठको शमन गराउन वाला जीनको एक उत्परिवर्तित प्रतिलिपि अन्य जंगली-प्रकार प्रतिलिपिको क्रियाहीन बनयोदेती छ।यो घटना प्रभावी नकारात्मक प्रभाव भन्ने गरिन्छ र धेरै p53 उत्परिवर्तनहरूमा देखि जान्छ।

नुडसनको दुई चोटको मोडलको हाल नैमा धेरै जांचकर्ताहरू द्वारा चुनौती दिइएको छ।गाँठको शमन गराउन वाला कुनै जीनोंको एक एलीलको निष्क्रियकरण ट्यूमरको उत्पन्न गराउनको लागि पर्याप्त छ।यो घटना अगुणित अपर्याप्तता भन्ने गरिन्छ र यसलाइ धेरै प्रयोगात्मक दृष्टिकोणोंको द्वारा प्रदर्शित गरेको छ।अगुणित अपर्याप्तता देखि उत्पन्न भयो गाँठको शुरुवात साधारण तरिकामा अबेर देखि हुन्छ, जब यसको तुलना एक एक दुई चोटको प्रक्रियाले गरिन्छ।

क्यान्सर कोशिका जीव विज्ञान

उतकको सामान्य देखि लिएर क्यान्सर सम्म एक सतत स्पेक्ट्रममा संगठित गरे जान सक्छ।

अक्सर, बहुल आनुवंशिक परिवर्तन जसको परिणाम क्यान्सर हुन्छ, उसलाइ सञ्चित होनेमा धेरै वर्ष लग सकते छन्. यस समयको समयमा, पूर्व दुर्दम कोशिकाहरूको जैविक व्यवहार विस्तारै विस्तारै सामान्य कोशिकाले बदल गरेर क्यान्सर कोशिकाको हो जाइन्छ।सूक्ष्मदर्शीको सहायता भन्दा पहिले दुर्दम ऊतकमा विभेदक गुण देखे जान सकिन्छं.विभेदक लक्षणहरूमा हो विभाजित होती भयो कोशिकाहरूको बढी भयो संख्या, केन्द्रकको आकार र आकृतिमा भिन्नता, कोशिकाको आकार र आकृतिमा भिन्नता, विशिष्टीकृत कोशिकाहरूको गुणहरूमा कमी, र सामान्य उतक संगठनको क्षति. डिस्प्लेजिया अतिरिक्त कोशिका प्रचुरोद भवनको एक असामान्य प्रकार हो जुन सामान्य उतक व्यवस्था तथा पूर्व दुर्दम कोशिकाहरूमा कोशिका सरंचनाको हानिको द्वारा परिलक्षित हुन्छ।ये प्रारम्भिक निओप्लास्टिक परिवर्तन हाइपर प्लाजिया देखि विभेदित गरे जाउन चाहियें, जुन एक बाहिरी उद्दीपनको कारण कोशिका विभाजनमा एक उत्परिवर्ती वृद्धि हो, जस्तै होर्मोनी असंतुलन या पुरानी जलन.

डिस्प्लेजियाको सबै सँग गंभीर मामलाहरूलाइ "स्वस्थानी कार्सिनोमा" भनिन्छ।ल्याटिन मा, "स्वस्थानी (in situ)" शब्दको अर्थ हो "स्थान मा", इसलागि कार्सिनोमा स्वस्थानी शब्दको अर्थ हो कोशिकाहरूको अनियन्त्रित वृद्धि जुन आफ्नो मूल स्थानमा नै बनी रहन्छ, र जसले अन्य उतकोंमा कुनै आक्रमण होन दर्शाया छ।

फिर भी, कार्सिनोमा स्वस्थानी एक आक्रामक दुर्दमतामा विकसित हुन सक्छ र यदि सम्भव हो त यसलाइ साधारण तरिकामा शल्य क्रियाको द्वारा हटा दिए जाइन्छ।

क्लोनी विकास

मुख्य लेख: Somatic evolution in cancer

जस जस्तै/तरिका देखि जनावरहरूको आबादीमा विकास हुन्छ, ठीक त्यसै जस्तै/तरिका कोशिकाहरूको अनियन्त्रित आबादीमा पनि विकास हुन्छ। यो अवांछनीय प्रक्रिया कायिक विकास भन्ने गरिन्छ, र त्यहि जस्तै/तरिका देखि क्यान्सर उत्पन्न हुन्छ र अधिक दुर्दम बन जाइन्छ। Nowell PC (October 1976), "The clonal evolution of tumor cell populations", Science 194(4260): 23–8, PMID 959840, doi: 10.1126/science.959840 , <http://www.sciencemag.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=959840> </ref>

कोशिकीय उपापचयमा अधिकांश परिवर्तन जुन कोशिकामा अनियमित तरिका देखि विभाजनको कारण हुन् , उनी कोशिका मृत्युको कारण हुन्छन्. हुनत एक पल्ट क्यान्सर शुरू हो जाए पछि, क्यान्सरको कोशिकाहरू प्राकृतिक वरणको एक प्रक्रियाले भएर गुजरती छन्: नयाँ आनुवंशिक परिवर्तनहरू देखि युक्त कुनै कोशिकाहरू जुन आफ्नो जीवन र प्रजननको बढावा दिनको लागि निरंतर बहुगुणित होती रहन्छं, र जल्दी नै विकसित होती भयो गाँठमा प्रभावी हुन्छं, किन भनें कम अनुकूलित आनुवंशिक परिवर्तनहरू देखि युक्त कोशिकाहरू प्रतिस्पर्धा देखि बाहिर हुन्छं. Merlo LM, Pepper JW, Reid BJ, Maley CC (December 2006), "Cancer as an evolutionary and ecological process", Nat Rev Cancer 6(12): 924–35, PMID 17109012, doi 10.1038/nrc2013 </ref> त्यहि प्रकार देखि MRSA जस्तै रोगजनक प्रतिजैविक-प्रतिरोधी बन जाछन (या त्यहि प्रकार देखि HIV ड्रग-प्रतिरोधी बन जाइन्छ), र यही कारण हो कि खेतिोंको ब्लाईट र किरा कीटनाशक प्रतिरोधी बन जाछन. यहि विकासकहरू कारण क्यान्सर पुनरावृतिमा यस्तो कोशिकाहरू हुन्छं जुन क्यान्सरको दबाइहरूको लागि प्रतिरोध प्राप्त गर्छं (या कुनै मामलाहरूमा रेडियोथेरेपीको विकिरणोंको लागि प्रतिरोधी हुन्छं)

क्यान्सरको कोशिकाहरूको जैविक गुण

जब सामान्य कोशिकाहरू क्षतिग्रस्त हुन्छं कि उनको मरम्मत सम्भव न हो, उनी एपोप्टोसिसको द्वारा समाप्त गरेर दी जान्छं. क्यान्सरको कोशिकाहरूमा एपोप्टोसिस हुदैन र उनी एक अनियमित तरिका देखि निरंतर बहुगुणित होती रहन्छं.

हनाहन र वीनबर्गको द्वारा 2000मा दिए गए एक लेख मा, दुर्दम गाँठ कोशिकाहरूको जैविक गुणहरूलाइ निम्नानुसार संक्षेपमा भनियो:

• वृद्धिको संकेतहरूमा स्वयं-प्रचुरताको अधिग्रहण, जुन अनियन्त्रित विकासकहरू बढावा दिन्छ।
• वृद्धि विरोधी संकेतहरूको संवेदनशीलतामा क्षति, पनि अनियन्त्रित विकासकहरू कारण हुन्छ।
• एपोपटोसिसको लागि क्षमतामा कमी, जुन आनुवंशिक त्रुटिहरू र बाह्य वृद्धि विरोधी संकेतहरूको बावजूद, वृद्धिको बढावा देती छ।
• जीर्णताको लागि क्षमतामा कमी, जुन असीमित प्रतिकृति क्षमताको कारण हो. (अमरत्व)
• निरंतर एन्जियोजिनेसिसको अधिग्रहण, जुन निष्क्रिय पोषक प्रसारको सीमाओं देखि परे ट्यूमरको वृद्धिको बढावा दिन्छ।
• आस पासको ऊतकोंमा आक्रमण गराउनको क्षमताको अधिग्रहण, जुन आक्रामक कार्सिनोमाको परिभाषित गुण छ।
• सुदूर स्थानहरूमा मेटास्टेसिसको निर्माणको क्षमताको अधिग्रहण, जुन दुर्दम गांठको मुख्य लक्षण हो (कार्सिनोमा या अन्य).

इन बहुल पदहरूको पूरा हुनु निम्नको बिना एक धेरै नै दुर्लभ घटना होगी:

• आनुवंशिक त्रुटिहरूको मरम्मतको लागि क्षमतामा कमी, जुन उत्परिवर्तन दर (जीनोमिक अस्थिरता)को बढाती हो, यस प्रकार देखि सबै अन्य परिवर्तनहरूलाई त्वरित गर्छ।

ये जैविक परिवर्तन कार्सिनोमामा मुख्य छन्; अन्य दुर्दम गांठहरूलाइ उनी सबैको प्राप्तिको लागि सबैको आवश्यक होन हुन सक्छ।उदाहरणको लिए, ऊतक आक्रमण र दूरको स्थानहरूमा विस्थापन ल्यूकोसाइट्सको सामान्य गुण हो; यिनीहरू पद ल्यूकेमिया (रक्त क्यान्सर)को विकासकहरू लागि आवश्यक छैनन्.विभिन्न पद जरुरी रूपले व्यक्तिगत उत्परिवार्तनहरूको प्रतिनिधित्व गर्दैनन्.उदाहरणको लिए, एक जीनको निष्क्रियकरण, P53 प्रोटीनको लागि कोडन, जीनोमिक अस्थिरता, एपोपटोसिस, र एन्जियोजिनेसिसमा वृद्धिको कारण हुन् गे.क्यान्सरको सबै कोशिकाहरू विभाजित हुन्नं. बल्कि, एक गाँठमा कोशिकाहरूको एक उप समुच्चय, क्यान्सर स्टेम कोशिकाहरू कहलाता हो, जुन आफैको प्रतिकृति गर्छ र विभेदित कोशिकाहरूको निर्माण गर्छ। Cho RW, Clarke MF (February 2008), "Recent advances in cancer stem cells", Curr. Opin. Genet. Dev. 18(1): 48–53, PMID 18356041, doi 10.1016/j.gde.2008.01.017 </ref>

रोकथाम

क्यान्सरको रोकथाम को, क्यान्सरको घटनाहरूमा कमी लानेको लागि सक्रिय उपाहरूको रूपमा परिभाषित गरिन्छ।यसको लागि कार्सिनोजन (क्यान्सर पैदा गराउन वाला कारकहरू) देखि बचना या उनको उपापचयको परिवर्तित गर्न, यस्तो जीवन शैली या आहारको अपनान जुन क्यान्सर पैदा गराउन वाला कारकहरूलाई संशोधित करे र /या चिकित्सा हस्तक्षेप (रासायनिक रोकथाम ,पूर्व दुर्दम घाउहरूको उपचार) उपयोगी हुन सक्छ।

"रोकथाम"को महामारी विज्ञान अवधारणाको सामान्यतया या त उनी मान्छेहरूको लागि प्राथमिक रोकथामको रूपमा परिभाषित गरे जान सक्छ जसमा कुनै विशेष रोगको निदान हैन गर्‍यो हो ,या द्वितीयक रोकथामको रूपमा परिभाषित गरे जान सक्छ, जुन पहिले देखि निदान गरियो रोगको जटिलताहरूको कम गर्छ।

संशोधन योग्य ("जीवन शैली") जोखिम कारक

हेर्नुहोस: Alcohol and cancer

फुफ्फुसको एक नमूनेमा श्वसनीको नजीकै एक स्क्वैमस सेल कार्सिनोमा (सफेद गाँठ)

क्यान्सरको जोखिमको अधिकांश कारक मा्यावरण या प्रकृतिमा जीवन शैली देखि सम्बंधित छन्, यिनीहरू दावा गर्छन् कि क्यान्सर व्यापक रूपले रोकथाम किये जाउन योग्य एक रोग छ। संशोधित किये जाउन योग्य क्यान्सरको जोखिम कारकहरूको उदाहरण हुन् एल्कोहलको उपभोग, (जो मुख, ग्रसनी, स्तनको र अन्य प्रकारको क्यान्सरहरूको जोखिमको बढन देखि सम्बंधित है), धुम्रपान (हुनत 10% पुरुषहरूको तुलनामा फुफ्फुसको क्यान्सर देखि युक्त 20% महिलाहरू एसी हुन्छं जसले कहिल्यै पनि धुम्रपान हैन गरे हुन्छ "Lung Cancer in American Women: Facts" </ref>), शारीरिक निष्क्रियता (वृहद् आंत्र, स्तन, र संभवतया अन्य क्यान्सरहरू देखि सम्बंधित), र धेरै अधिक वजन/ मोटापा हुनु (वृहद् आंत्र, स्तन, अन्तः गर्भाशय कला, र संभवतया अन्य क्यान्सरहरू देखि सम्बंधित).

महामारी विज्ञान साक्ष्यको आधार मा, अब यो मानिन्छ कि रक्सीको धेरै अधिक सेवन देखि बचना विशेष प्रकारको क्यान्सरहरूको जोखिमको कम गराउनमा योगदान दिन्छ; हुनत तंबाकूको तुलना मा, प्रभावको मात्रा धेरै कम हो र प्रमाणको क्षमता प्राय कमजोर हुन्छ।अन्य जीवन शैली र पर्यावरणीय कारक जुन क्यान्सरको जोखिमको प्रभावित गराउनको लागि जाउन जाछन, (या त लाभदायक या हानिकारक रूप मा)मा शामिल छन्, विशिष्ट यौन सञ्चारित रोग (जस्तै मानव पेपिलोमा भाइरसको द्वारा सञ्चरित हुने रोग), बहिर्जनित होर्मोनहरूको उपयोग, आयनीकरण विकिरणों र पराबैंगनी विकिरणोंको संपर्कमा आना, र विशिष्ट व्यवसायिक र रासायनिक पदार्थहरूको संपर्कमा आना.

हर वर्ष पूरी दुनियामा कम से कम 200,000 मान्छेहरूको मृत्यु आफ्नो कार्यस्थल देखि सम्बंधित क्यान्सरको कारण हुन्छ। धेरै मिलियन श्रमिक यस्तो/यस्ता/यसरी हुन् जसमा आफ्नो कार्य स्थलमा निरंतर एस्बेस्टस फाइबर र तम्बाकूको धुएँको संपर्कमा रहउनको कारण फुफ्फुस क्यान्सर र मिजोथेलीओमाको जस्तै/तरिकाको क्यान्सरको विकसित होनेको खतरा हुन्छ या निरंतर बेंजीनको संपर्कमा रहउनको कारण रक्त क्यान्सर (ल्यूकेमिया)को खतरा रहन्छ। वर्तमान मा, व्यवसायिक जोखिम कारकहरूको कारणले हुने क्यान्सरको कारण हुने मृत्युें अधिकांशतया विकसित दुनियामा हुन्छं. यस्तो अनुमान लागाईाइएको छ कि संयुक्त राज्य अमेरिकामा हरेक वर्ष लगभग 20,000 क्यान्सर मृत्युें र क्यान्सरको 40,000 नयाँ मामला व्यवसाय देखि सम्बंधित हुन्छन्. "National Institute for Occupational Safety and Health- Occupational Cancer" </ref>

आहार

मुख्य लेख: Diet and cancer

आहार र क्यान्सरमा साधारण सहमति हो कि मोटापा क्यान्सरको खतरेको बढाइन्छ। भिन्न देशहरूमा आहारको भिन्न प्रथाहरू प्राय क्यान्सरको घटनाहरूमा अन्तरको स्पष्ट गर्छं, (उदाहरण आमाशयको क्यान्सर जापानमा साधारण हो, जबकि बडी आँतको क्यान्सर संयुक्त राज्य अमेरिकामा साधारण छ।इस उदाहरणमा अगुणित समूहहरूको पूर्ववर्ती विचार शामिल छैनन्).अध्ययनहरू देखि थाहा भएको हो कि अप्रवासी प्राय एक पीढी सम्म नै नयाँ देशको जोखिमको विकसित गरेर लिछन, यसको लागि आहार र क्यान्सरको बीच महत्वपूर्ण कडीको सम्भावनाको व्यक्त गरेको छ। Buell P, Dunn JE (1965), "Cancer mortality among Japanese Issei and Nisei of California", Cancer 18: 656–64, PMID 14278899, doi 10.1002/1097-0142(196505)18:5<656::AID-CNCR2820180515>3.0.CO;2-3 </ref> एक आबादीमा मोटापेको कम हुनु क्यान्सरको घटनाहरूलाई पनि कम गर्छ यो अज्ञात छ।

क्यान्सरको जोखिममा विशेष पदार्थहरू (भोजन सहित)को लाभकारी र हानिकारी प्रभावहरूको रिपोर्टोंको बावजूद, यिनीहरूमा देखि धेरै कम यस्तो/यस्ता/यसरी हुन् जसको साथ क्यान्सरको सम्बन्धको स्थापित गरे गयसकोको छ।

ये रिपोर्टें प्राय संवर्धित कोशिका माध्यम या जंतुहरूमा गरिएको(थियो) अध्ययनमा आधारित हुन्छं. सार्वजनिक स्वास्थ्य सिफारिशहरूलाइ यिनी अध्ययनहरूको आधारमा हैन बनाया जान सक्छ, जब सम्म उनी मानवमा परीक्षण (या कहिलेकाँही एक अवलोकन हस्तक्षेप)मा सही साबित न हो जायें.

एक कोलेक्टोमी नमूनेमा एक आक्रामक वृहद् आंत्र कार्सिनोमा (शीर्ष केंद्र)

महामारी विज्ञान संघको अध्ययन प्राय प्राथमिक क्यान्सरको खतरेको कम गराउनको लागि प्रस्तावित पथ्य हस्तक्षेपको पक्ष लिछन. यस जस्तै/तरिकाको अध्ययनको उदाहरण छन्, उनी रिपोर्टें जुन बताती हुन् कि मांसको उपभोग कम गराउन देखि वृहद् आंत्रको क्यान्सरको जोखिम कम हो जाइन्छ, और रिपोर्टें कि कफीको सेवन यकृत क्यान्सरको खतरेको कम गर्छ। अध्ययनहरूको द्वारा ग्रिल्ड मांसको उपभोगको बृहदान्त्र क्यान्सर, स्तन क्यान्सर, र अग्नाशयको क्यान्सर, को जोखिमको बढन देखि सम्बंधित गर्‍यो हो, यस्तो उच्च तापमा पकाए जाउन वाला भोजनमा कार्सिनोजन जस्तै बेन्जोपायरीनको उपस्थितिको कारण हुन्छ।

2005को एक द्वितीयक रोकथाम अध्ययन दर्शाता हो कि जीवन शैलीमा परिवर्तन र बिरुवाहरूमा आधारित आहारको सेवन देखि प्रोस्टेट क्यान्सरको रोगी पुरुषहरूको एक समूहमा क्यान्सरमा कमी आएको जुन उनी समयमा कुनै परम्परागत उपचारको उपयोग होन गरिहेका थिए.

इन परिणामहरूलाई 2006को अध्ययनले अधिक महत्त्व मिलयोजसमा 2400 भन्दा अधिक महिलाहरूमा अध्ययन गर्‍यो, यस समयमा यिनीहरूमा देखि आधी महिलाहरूको सामान्य आहारमा राखियो, र शेषको यस्तो आहार दिइएको जसमा वसाको कैलोरी 20% देखि कम हो.डिसेम्बर, 2006को अन्तरिम रिपोर्टमा भने गयो कि कम बोसो आहारमा राखीएको महिलाहरूमा स्तन क्यान्सर पुनरावृत्तिको मात्रा कम थियो। Chlebowski RT, Blackburn GL, Thomson CA, et al. (2006), "Dietary fat reduction and breast cancer outcome: interim efficacy results from the Women's Intervention Nutrition Study", J. Natl. Cancer Inst. 98(24): 1767–76, PMID 17179478, doi 10.1093/jnci/djj494 </ref>

हालको अध्ययनहरू देखि क्यान्सरको कुनै रूपहरू र परिष्कृत शर्गरयोऔर अन्य साधारण कार्बोहाईड्रेटको उच्च उपभोगको बीच संभावित कडीको प्रदर्शित गरेको छ। Romieu I, Lazcano-Ponce E, Sanchez-Zamorano LM, Willett W, Hernandez-Avila M (01 Aug 2004), "Carbohydrates and the risk of breast cancer among Mexican women", Cancer Epidemiol Biomarkers Prev 13(8): 1283–9, PMID 15298947, <http://cebp.aacrjournals.org/cgi/content/full/13/8/1283> </ref> Francesca Bravi, Cristina Bosetti, Lorenza Scotti, Renato Talamini, Maurizio Montella, Valerio Ramazzotti, Eva Negri, Silvia Franceschi, and Carlo La Vecchia (October 2006), "Food Groups and Renal Cell Carcinoma: A Case-Control Study from Italy", International Journal of Cancer 355:1991-2002, doi: 10.1002/ijc.22225 , <http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/abstract/113412400/ABSTRACT> </ref> Jee SH, Ohrr H, Sull JW, Yun JE, Ji M, Samet JM (2005), "Fasting serum glucose level and cancer risk in Korean men and women", JAMA 293(2): 194–202, PMID 15644546, doi 10.1001/jama.293.2.194 </ref> Michaud DS, Liu S, Giovannucci E, Willett WC, Colditz GA, Fuchs CS (2002), "Dietary sugar, glycemic load, and pancreatic cancer risk in a prospective study", J Natl Cancer Inst 94(17): 1293–300, PMID 12208894, doi: 10.1093/jnci/94.17.1293 , <http://jnci.oxfordjournals.org/cgi/content/full/94/17/1293> </ref> Venkateswaran V, Haddad AQ, Fleshner NE et al. (2007), "Association of diet-induced hyperinsulinemia with accelerated growth of prostate cancer (LNCaP) xenografts", J Natl Cancer Inst 99(23): 1793–800, PMID 18042933, doi: 10.1093/jnci/djm231 , <http://jnci.oxfordjournals.org/cgi/content/full/99/23/1793> </ref> हुनत सम्बन्धहरूको अंश र केजुअल्सुइहरू अंश विवादकहरू मुद्दा छन्, [128] ^ फ्रिएबे, रिचर्ड: एक उच्च बोसो युक्त आहार क्यान्सर देखि लडनमा मदद गर्छ? टाइम मैगजीन, सेप्टेम्बर 17, 2007</ref> [129] ^ हित्ती, मिरांडा: उच्च रक्त शर्गरयोलिंक क्यान्सरको खतरे देखि सम्बंधित है WebMD, 22 फेब्रुअरी 2008</ref> मोयनिहन, टिमोथी: क्यान्सरको कारण: क्यान्सरको कारणहरुको बारेमा लोकप्रिय मिथक , MayoClinic.com, 22 फेब्रुअरी 2008को पुनः प्राप्त</ref> खासगरि कुनै संगठन क्यान्सरको निवारणको लागि परिष्कृत शर्गरयोऔर स्टार्चको खपतको कम गराउनको सिफारिश गर्छन्. [131] ^ शर्गरयोयुक्त पेय पदार्थहरु देखि बचें अधिक ऊर्जा युक्त खाद्य पदार्थहरुको उपभोग सिमित करें , अमेरिकन इंस्टीट्यूट फर क्यान्सर रिसर्च , 20 फेब्रुअरी 2008को संशोधित</ref> उच्च शर्गरयोके स्तर क्यान्सर र मृत्यु दरको जोखिमको बढते छन् , देशको स्वास्थ्य: अमेरिकन पब्लिक हेल्थ एसोसिएशनको सरकारी समाचार पत्र, फेब्रुअरी 2005</ref> Kushi LH, Byers T, Doyle C, et al. (2006), "American Cancer Society Guidelines on Nutrition and Physical Activity for cancer prevention: reducing the risk of cancer with healthy food choices and physical activity", CA Cancer J Clin 56(5): 254–81; quiz 313–4, PMID 17005596, doi: 10.3322/canjclin.56.5.254 , <http://caonline.amcancersoc.org/cgi/content/full/56/5/254> </ref>

नोभेम्बर 2007 मा, अमेरिकन इंस्टीट्यूट फर क्यान्सर रिसर्च (AICR),ले वर्ल्ड क्यान्सर रिसर्च फंड (WCRF)को सहयोग देखि फूड, न्यूट्रीशियन, फिजिकल एक्टिविटी एन्ड दी प्रिवेंशन अफ क्यान्सर: अ ग्लोबल पर्सपेक्टिवको प्रकाशन गर्‍यो, "जो आहार, शारीरिक क्रिया र क्यान्सरमा सबै सँग वर्तमान र व्यापक विश्लेषण है". [135] ^ "ऐतिहासिक अवलोकन" dietandcancerreport.org. 27 अगस्ट, 2008को पुनः प्राप्त.</ref> WCRF / AICR विशेषज्ञ रिपोर्ट 10 सल्लाहहरूको सूची देती हो जसको प्रयोग मान्छे क्यान्सरको विकासकहरू जोखिमको कम गराउनको लागि गरेर सकते छन्, जसमा आहारको निम्न दिशानिर्देश शामिल छन्: (1) यस्तो/यस्ता/यसरी खाद्य र पेय पदार्थहरूको सेवनको कम गर्न जुन वजन बढाते छन्, नामतः अधिक ऊर्जा युक्त खाद्य र शर्गरयोयुक्त पेय, (2) अधिकतर पादप उत्पत्तिको खाद्यको उपभोग, (3) रातो मांसको सेवनको सीमित गर्न र उपचारित मासुले परहेज गर्न, (4) एल्कोहल युक्त पेय पदार्थहरूको उपभोगको सीमित गर्न, र (5) नुनको सेवनको कम गर्न र कालातीत अनाज (अन्न) या दालों (फलिहरू ) देखि परहेज गर्न. [136] ^ "अनुशंसाएँ". Dietandcancerreport.org. 27 अगस्ट, 2008को पुनः प्राप्त.</ref> फूड, न्यूट्रीशियन, फिजिकल एक्टिविटी, एन्ड दी प्रिवेंशन अफ क्यान्सर: एक वैश्विक परिप्रेक्ष्य अध्याय 12 विश्व क्यान्सर रिसर्च कोष (2007).आईएसबीएन 978-0-9722522-2-5.</ref>

विटामिन

प्रारम्भिक प्रेक्षणों देखि प्राप्त विचार कि भिटामिन पूरक स्टेमको माध्यमले क्यान्सरको रोकथाम गर्न सकिन्छ, मानव रोगहरूलाई भिटामिनहरूको कमी देखि सम्बंधित गर्छ, जस्तै प्राणाशी रक्ताल्ठेगाना भिटामिन B12को कमी देखि सम्बंधित हुन्छ, र स्कर्वी भिटामिन सीको कमी देखि सम्बंधित हुन्छ।

यो व्यापक रूपले क्यान्सरको साथ सही साबित भएन हो, र व्यापक रूपले भिटामिन अनुपूरण क्यान्सरको रोकथाममा प्रभावी हैन साबित भएन छ।

भोजनको क्यान्सर देखि लडन वाला अवयव पह लि गरे तुलनामा अब अधिक असंख्य र विविध माने जाछन, अतः अब रोगिहरूलाई ज्यादा भन्दा ज्यादा स्वास्थ्य लाभको लागि ठूलो मात्रामा ताजा, अप्रसंस्कृत फल र सब्जिहरूको उपभोगको सल्लाह दी जान्छ। Pollan, Michael (2006), The Omnivore's Dilemma : A Natural History of Four Meals, New York: Penguin Press, pp. 450, ISBN 978-1-59420-082-3 </ref>

महामारी विज्ञानको अध्ययन दर्शाते हुन् कि विटामिन Dको कमी क्यान्सरको जोखिमको बढन देखि सम्बंधित छ। Giovannucci E, Liu Y, Rimm EB, et al. (April 2006), "Prospective study of predictors of vitamin D status and cancer incidence and mortality in men", J. Natl. Cancer Inst. 98(7): 451–9, PMID 16595781, doi 10.1093/jnci/djj101 </ref> "Vitamin D Has Role in Colon Cancer Prevention" </ref> हुनत, यस जस्तै/तरिकाको अध्ययनहरूको परिणाम सावधानी देखि उपचारित किये जाउन चाहिए, किन भनें उनी यो हैन दर्शा सकते कि दुई कारकहरूको बीच सम्बन्धको अर्थ हो कि एक दोस्रोको कारण हो (अर्थात सम्बन्ध कारणको र संकेत गर्दैन) Schwartz GG, Blot WJ (April 2006), "Vitamin D status and cancer incidence and mortality: something new under the sun", J. Natl. Cancer Inst. 98(7): 428–30, PMID 16595770, doi: 10.1093/jnci/djj127 , <http://jnci.oxfordjournals.org/cgi/content/full/98/7/428> </ref> यो संभावना कि भिटामिन D क्यान्सर देखि रक्षा गर्छ, यस तथ्यको विपरीत हो कि धुपको संपर्कमा रहे पछि दुर्दमताको जोखिम बढ्छ।

सूर्यको संपर्कमा रहउन देखि मनुष्यमा भिटामिन Dको प्राकृतिक उत्पादनमा वृद्धि हुन्छ, कुनै क्यान्सर अनुसंधानकर्ताहरूले तर्क दिए हो कि सूर्यको संपर्कमा रहउन वाला छालामा अतिरिक्त भिटामिन D संश्लेषणको क्यान्सर निवारणीय प्रभावको तुलनामा दुर्दमताको प्रभावको बढनको संभावना अधिक हानिकर हुन्छ। 2002 मा, डा. विलियम बी ग्रांटले दावा गरे कि अमेरिकामा वर्षेनी 23,800 समयपूर्व क्यान्सर मृत्युहरूको कारण हो अपर्याप्त UVBको संपर्कमा रहन (जाहिर तरिकामा भिटामिन Dको कमी). Grant WB (March 2002), "An estimate of premature cancer mortality in the U.S. due to inadequate doses of solar ultraviolet-B radiation", Cancer 94(6): 1867–75, PMID 11920550, doi 10.1002/cncr.10427 </ref> यो संख्या मेलेनोमा या स्क्वैमस सेल कार्सिनोमाको कारण भयो 8800 मृत्युों देखि कम हो, इसलागि कुल मिलाएर सूर्यको संपर्कमा रहन लाभकारी नै छ।

एक अन्य अनुसन्धान समूह Grant WB, Garland CF, Holick MF (2005), "Comparisons of estimated economic burdens due to insufficient solar ultraviolet irradiance and vitamin D and excess solar UV irradiance for the United States", Photochemistry and Photobiology 81(6): 1276–86, PMID 16159309, doi 10.1562/2005-01-24-RA-424 </ref> ग्रांट डबल्यू बी, गर्लेंड सी एफ, होर्लिक एमएफ. अपर्याप्त सौर पराबैंगनी विकिर्नो९न र भिटामिन Dको कारन अनुमानित आर्थिक बोझको तुलना र संयुक्त राज्य अमेरिकाको लागि अतिरिक्त सौर यूवी विकिरण.

फोटोकेम फोटोबायोल 2005 नोभेम्बर-डिसेम्बर; 81 (6): 1276-86.</ref> अनुमान हो कि संयुक्त राज्य अमेरिकामा 50,000-63,000 र ब्रिटेनमा 19,000- 25,000 व्यक्ति भिटामिन Dको कमीको कारण प्रतिवर्ष समय पूर्व क्यान्सर देखि मर जाछन. 

बीटा कैरोटीनको मामला यद्रिच्चिक नैदानिक परीक्षणहरूको महत्त्वको एक उदाहरण दिन्छ।आहार र सीरमको स्तरहरूमा अध्ययन गराउन वाला महामारी विज्ञानीहरू को अनुसार भिटामिन Aको पूर्ववर्ती बीटा कैरोटीनको उच्च स्तर, एक सुरक्षात्मक प्रभाव ले, सम्बंधित हुन् जुन क्यान्सरको जोखिमको कम गर्छन्.यो प्रभाव विशेष रूपले फेफडोंको क्यान्सरमा अधिक प्रबल छ।इस परिकल्पनाको आधारमा 1980 र 1990को दशकहरूको समयमा फिनलैंड र संयुक्त राज्य अमेरिकामा धेरै नैदानिक परीक्षण एक श्रृंखलामा गरियो।

इस अध्ययनमा 80,000 धूम्रपान गराउन वाला या पूर्व धूम्रपान वालाहरूलाई प्लेसबो या बीटा-केरोटीनको दैनिक पूरक आहार उपलब्ध गरायाइयो.

आषाको विपरीत, यस माीक्षणको समयमा दिए गए बीटा केरोटीनको पूरक आहारले फुफ्फुस क्यान्सरको घटनाहरू या मृत्यु दरको कम गराउनमा कुनै भूमिका होन निभाए. वास्तव मा, बीटा कैरोटीन,को द्वारा फेफडोंको क्यान्सरको खतरा धेरै अधिक छन तर धेरै कम बढा , यसले प्रारम्भिक अध्ययनको यहींमा समाप्त गर्‍यो. "Questions and answers about beta carotene chemoprevention trials" (PDF), 1997-06-27 </ref>

जर्नल अफ अमेरिकन मेडिकल एसोसिएशन (JAMA)को 2007मा दी गई रिपोर्टको परिणाम सूचित गर्छन् कि फोलिक अम्लको पूरक आहार ठूलो आँतको क्यान्सरलाई रोकउनमा प्रभावी छैनन्, र फोलेटको उपभोग गराउन वालाहरूमा ठूलो आँतको पोलिपको बनउनको संभावना अधिक हुन्छ। Cole BF, Baron JA, Sandler RS, et al. (2007), "Folic acid for the prevention of colorectal adenomas: a randomized clinical trial", JAMA 297(21): 2351–9, PMID 17551129, doi 10.1001/jama.297.21.2351 </ref>

रासायनिक रोकथाम

यो एक आकर्षक अवधारणा हो कि क्यान्सरलाई रोकउनको लागि दबाइहरूको प्रयोग गरे जान सक्छ, र धेरै उच्च श्रेणीको नैदानिक परिक्षण सल्लाह देते हुन् कि यस्तो/यस्ता/यसरी रासायनिक रोकथामको विशेष परिस्थितियहरूमा काममा लिन चाहिए.

प्रारूपिक रूपले 5 वर्षको लागि एक चयनात्मक एस्ट्रोजन रिसेप्टर मोड्युलेटर (SERM), टेमोक्सीफेनको दैनिक उपयोग उच्च जोखिम युक्त महिलाहरूमा स्तन क्यान्सरको खतरेको लगभग 50% सम्म कम गर्छ। हाल नैको अध्ययनको एक रिपोर्टको अनुसार चयनात्मक एस्ट्रोजन रिसेप्टर मोड्युलेटर रेलोक्सिफेन पनि टेमोक्सीफेनको जस्तै/तरिका नै लाभकारी हो, र उच्च जोखिम युक्त महिलाहरूमा स्तन क्यान्सरको खतरेको कम गर्छ यसको पार्श्व प्रभावहरूको प्रोफाइल अधिक अनुकूल छ।

रेलोक्सिफेन टेमोक्सीफेनको जस्तै/तरिका एक SERM है; उच्च जोखिम युक्त महिलाहरूमा स्तन क्यान्सरको खतरेको कम गराउनमा यो टेमोक्सीफेनको समान नै प्रभावी (STAR परीक्षण मा) पाइएको छ। यस माीक्षणमा लगभग 20,000 महिलाहरूमा अध्ययन गर्‍यो, रेलोक्सिफेनको पार्श्व प्रभाव टेमोक्सीफेन देखि कम छन्, यद्यपि यो अधिक DCIS बनाउनको लागि प्रक्रियाको बढावा दिन्छ।

एक 5-अल्फा-रिडकटेज संदमक फिनएस्टेराइड, प्रोस्टेट क्यान्सरको खतरेको कम गर्छ, यद्यपि यो सानो श्रेणीको ट्यूमरको अधिकांशतया रोक दिन्छ। Thompson I, Goodman P, Tangen C, Lucia M, Miller G, Ford L, Lieber M, Cespedes R, Atkins J, Lippman S, Carlin S, Ryan A, Szczepanek C, Crowley J, Coltman C (2003), "The influence of finasteride on the development of prostate cancer", N Engl J Med 349(3): 215–24, PMID 12824459, doi 10.1056/NEJMoa030660 </ref> बृहदान्त्र पोलिप्सको जोखिममा कक्स-2 संदमक जस्तै रोफेकोक्सिब र सलेकोक्सिबको प्रभावको अध्ययन फेमिलियल एडिनोमेटस पोलीपोसिस रोगिहरूमा Hallak A, Alon-Baron L, Shamir R, Moshkowitz M, Bulvik B, Brazowski E, Halpern Z, Arber N (2003), "Rofecoxib reduces polyp recurrence in familial polyposis", Dig Dis Sci 48(10): 1998–2002, PMID 14627347, doi 10.1023/A:1026130623186 </ref> और साधारण जनसंख्यामा गरेको छ। Baron J, Sandler R, Bresalier R, Quan H, Riddell R, Lanas A, Bolognese J, Oxenius B, Horgan K, Loftus S, Morton D (2006), "A randomized trial of rofecoxib for the chemoprevention of colorectal adenomas", Gastroenterology 131(6): 1674–82, PMID 17087947, doi 10.1053/j.gastro.2006.08.079 </ref> Bertagnolli M, Eagle C, Zauber A, Redston M, Solomon S, Kim K, Tang J, Rosenstein R, Wittes J, Corle D, Hess T, Woloj G, Boisserie F, Anderson W, Viner J, Bagheri D, Burn J, Chung D, Dewar T, Foley T, Hoffman N, Macrae F, Pruitt R, Saltzman J, Salzberg B, Sylwestrowicz T, Gordon G, Hawk E (2006), "Celecoxib for the prevention of sporadic colorectal adenomas", N Engl J Med 355(9): 873–84, PMID 16943400, doi 10.1056/NEJMoa061355 </ref> दुईटै समूहहरू मा, बृहदान्त्र पोलिपको घटनामा धेरै कमी आई, तर यसको असर हृदय संवहनी विषाक्तताको वृद्धिको रूपमा देखिए.

आनुवंशिक परीक्षण

विशेष क्यान्सर सम्बन्धी आनुवंशिक उत्परिवर्तनहरूको लागि उच्च जोखिम युक्त व्यक्तिहरूको आनुवंशिक परीक्षण पहिले देखि नै उपलब्ध छ।आनुवंशिक उत्परिवर्तनहरूको वाहक जुन क्यान्सरको जोखिमको घटनाहरूलाई बढाते छन्, उनीमा अधिक निगरानी रखी जान सक्छ, उनको लागि रासायनिक रोकथाम या जोखिमको कम गराउन वाला शल्य चिकित्साको उपयोग गरे जान सक्छ। क्यान्सरको वंशागत जोखिमको प्रारम्भिक चिन्हारी, र क्यान्सरको रोकथामको उपाय जस्तै शल्य चिकित्सा या निगरानी, उच्च जोखिम वाला व्यक्तिहरूको जीवनको लागि धेरै अधिक लाभकारी हुन सक्छन्.

जीन	क्यान्सरको प्रकार	उपलब्धता
BRCA1, BRCA2	स्तन, डिम्बग्रंथि, अग्नाशयी	नैदानिक नमूनोंको लागि व्यावसायिक रूपले उपलब्ध
MLH1, MSH2, MSH6, PMS1, PMS2	बृहदान्त्र, गर्भाशय, सानो आंत, आमाशय , मूत्रमार्ग	नैदानिक नमूनोंको लागि व्यावसायिक रूपले उपलब्ध

टीकाकरण

ओंकोजनिक संक्रामक कारक जस्तै भाइरसको द्वारा संक्रमणलाई रोकउनको लागि रोग निरोधी वेक्सिनों या सुइहरूको विकास गर्‍यो हो, र क्यान्सर विशिष्ट एपिटोप्सको बिरुद्धप्रतिरक्षी प्रतिक्रियालाई उत्तेजित गराउनको लागि चिकित्सात्मक सुइहरूको विकास गरे जा रहयोहै।

जस्तोको माथि भने गयो हो कि एक निवारक मानव पेपिलोमा भाइरस वेक्सीन उपस्थित हो जुन मानव पेपिलोमा भाइरसको विशिष्ट यौन सञ्चरित नस्लहरूलाइ लक्ष्य बनाइन्छ, जुन गर्भाशय ग्रीवा क्यान्सर र जननांग मस्सोंको विकास देखि सम्बंधित छन्.अक्टूबर 2007को बजारमा केवल दुई HPV सुइहरू उपलब्ध थिए गर्दासिल र सर्वारिक्स. [168] एक हैपेटाइटिस B वेक्सीन पनि हो, जुन हैपेटाइटिस B देखि भाइरस देखि हुने संक्रमणलाई रोकती हो, यो भाइरस एक संक्रामक कारक हो जुन यकृत क्यान्सरको कारण हो. एक केनायन मेलेनोमा वेक्सीनको पनि विकास गरेको छ। Animal Medical Centre (2007-03-26), USDA Grants Conditional Approval for First Therapeutic Vaccine to Treat Cancer, प्रेस रिलीज़, <http://www.amcny.org/technology/melanomavaccine.aspx>. Retrieved on ६ जुन २००९ </ref>

स्क्रीनिंग

मुख्य लेख: Cancer screening

क्यान्सर स्क्रीनिंग एक प्रयास हो जुन लक्षण हीन आबादीमा शंकाहीन क्यान्सरको जांचको लागि गरिन्छ।बडी संख्यामा स्वस्थ मान्छेहरूको लागि उपयुक्त स्क्रीनिंग टेस्ट अपेक्षाकृत सस्ते, सुरक्षित होने चाहिए, यिनको प्रक्रिया संक्रामक छन हुनु पर्छ, सकारात्मक झूठे परिणामको दर धेरै कम हुनु पर्छ. यदि क्यान्सरको लक्षण ठेगाना लागछन, त निदानको सुनिश्चित गराउनको लागि अधिक निश्चित परीक्षण गरे जाछन.

क्यान्सरको लागि स्क्रीनिंग विशेष मामलाहरूमा प्रारम्भी निदानमा सहायक छ।शीघ्र निदान जीवनको बढयो सक्छ, तर आभासी रूपले मृत्यु सम्मको समयको सीसा समय पूर्वाग्रह या लंबाई समय पूर्वाग्रहको माध्यमले लामो खींच सक्छ।

भिन्न दुर्दमताओंको लागि धेरै विभिन्न स्क्रीनिंग परीक्षणहरूको विकास गरेको छ।स्तन क्यान्सर स्क्रीनिंगको स्तन स्वयं परीक्षा,को द्वारा गरे जान सक्छ, यद्यपि 2005मा गरियो एक अध्ययनमा 300,000 भन्दा अधिक चीनी महिलाहरूमा यो दृष्टिकोण गलत साबित भयो।

मैमोग्रामको द्वारा स्तन क्यान्सरको स्क्रीनिंग एक जनसंख्यामा स्तन क्यान्सरको निदानको औसत अवस्थालाई कम गर्छ।मेमोग्रफिक स्क्रीनिंग कार्यक्रमको शुरूआत पछिको दस वर्षहरूको भित्र एक देशमा निदानको अवस्थामा कमी आयी छ।

बडी-आँत मलाशयको क्यान्सरलाई फेकल ओकल्ट रक्त परीक्षण र कोलोनोस्कोपीको द्वारा जांचा जान सक्छ, जुन ठूलो आँतको क्यान्सर र मृत्यु दर दुवैको कम गर्छ, पूर्व दुर्दम पोलिपको जांच गरेर र उसलाइ हटाउएर यस्तो सम्भव छ। त्यहि प्रकार, गर्भाशय ग्रीवाको कोशिका विज्ञान परीक्षण (पैप स्मीयरको उपयोग करते भए) पूर्व क्यान्सर घाउको चिन्हारीमा मदद गर्छ।समयको साथ, यस्तो/यस्ता/यसरी परीक्षणहरूको कारण गर्भाशय ग्रीवा क्यान्सरको घटनाहरू र मृत्यु दरमा कमी आयी छ। 15 वर्षको आयुमा शुरुआतमा शुक्र ग्रंथि क्यान्सरको जांचको लागि शुक्र ग्रंथि स्वयं परीक्षाको सल्लाह दी जान्छ।प्रोस्टेट क्यान्सरको स्क्रीनिंग डिजिटल गुदा परीक्षाको साथ प्रोस्टेट विशिष्ट प्रतिजन (PSA) रक्त परीक्षण,को उपयोग गरेर गर्न सकिन्छ, हुनत कुनै अधिकारिक संस्थाहरू (जस्तै यू एस प्रिवेंटिव सर्विसेज टास्क फोर्स) सबै पुरुषहरूमा यस्तो स्क्रीनिंगको बिरुद्ध छन्.

क्यान्सरको लागि स्क्रीनिंग धेरै मामलाहरूमा विवादकहरू विषय हो, जब सम्म यो ठेगाना न हो कि परीक्षण वास्तवमा जीवनको बचायेगा.विवाद र अधिक बढ्छ जब यो स्पष्ट न हो कि स्क्रीनिंगको लाभ नैदानिक परीक्षणहरू र क्यान्सरको उपचारैको संभावी जोखिमले अधिक प्रभावी छन्.उदाहरणको लिए: प्रोस्टेट क्यान्सरको स्क्रीनिंगको समय, PSA परीक्षण साना क्यान्सरहरूलाई ठेगाना लागयोसक्छ, जुन कहिल्यै पनि जीवनको लागि घातक हैन बनते, तर एक पल्ट ठेगाना हिड जाए पछि उपचार शुरू गर्न नै हुन्छ।यो स्थिति अति निदान भन्ने गरिन्छ, जुन पुरूषको अनावश्यक उपचार जस्तै शल्य चिकित्सा र विकिरणको जटिलताओंको सामना गराउनको लागि मजबूर गरेर देती छ।प्रोस्टेट क्यान्सरको निदान गराउनको लागि प्रयुक्त प्रक्रियाहरू (प्रोस्टेट बायोप्सी) पार्श्व प्रभावहरूको कारण हुन सक्छं जसमा रक्त प्रवाह र संक्रमण शामिल छ।प्रोस्टेट क्यान्सरको उपचार असंयम (मूत्रको प्रवाहको नियन्त्रित गराउनको लागि असमर्थता) र लैंगिक निष्क्रियता (इरेक्शन यानि शिश्नको उत्तेजना जुन संभोगको लागि अपर्याप्त हो )को कारण हुन सक्छ।यहि प्रकार, स्तन क्यान्सरको लिए, हाल नैमा यो आलोचना दी गयी हो कि कुनै देशहरूमा स्तन स्क्रीनिंग कार्यक्रम समस्याहरूलाई हल गराउनको सट्टा बढयो दिन्छ।ऐसा इसलागि हो कि सामान्य जनसंख्यामा महिलाहरूमा स्क्रीनिंग धेरै आभासी धनात्मक परिणाम दे सकती हो, जसलाई अग्रिम जांचको आवश्यक हुन्छ, जसको कारणले स्तन क्यान्सरको केवल एक नै मामलेको ठेगाना लगाउन र उनको उपचारको लागि धेरै ठूलो संख्यामा महिलाहरूको उपचार (या स्क्रीनिंग) गरिन्छ।

एक सार्वजनिक स्वास्थ्य परिप्रेक्ष्यको अनुसार पैप स्मीयरको माध्यमले ग्रीवा क्यान्सर स्क्रीनिंग, अन्य सबै प्रकारको क्यान्सरको तुलनामा मूल्यको दृष्टिले अधिक लाभकारी हो, यो ठूलो मात्रामा एक भाइरसको कारण हुन्छ, यसमा स्पष्ट जोखिम कारक (यौन संपर्क) छन्, यस क्यान्सरको प्राकृतिक प्रसारको तरीका यो हो कि यो सामान्यतया विस्तारै विस्तारै धेरै वर्षहरूमा फैलता हो, इसलागि स्क्रीनिंग कार्यक्रमलाई यसलाइ जल्दी पकडमाले लिउनको लागि अधिक समय मिल जाइन्छ।यसको वाहेक, परीक्षण आफैमा सस्तो र धेरै नै सजिलो छ।

इन्हीं कारणहरू से, क्यान्सर स्क्रीनिंगको लागि विचार गर्दा खेरी नैदानिक प्रक्रिया र उपचारको लाभ तथा जोखिममा ध्यान दिनयोमहत्वपूर्ण छ।

स्पष्ट लक्षणहरूको अभाव युक्त मान्छेहरूमा क्यान्सरको लागि मेडिकल इमेजिंगको उपयोग, समान रूपले समस्या जनक छ। हाल नैमा खोजहरू गए इन्सीडेनटालोमाको जांचमा धेरै जोखिम हो- एक सौम्य घाउ जसलाइ दुर्दम बुझयो जान सक्छ र हुन सक्छ कि यसको लागि सम्भावित खतरनाक जांचको जाए.

धूम्रपान गराउन वालाहरूमा फेफडोंको क्यान्सरको लागि सीटी स्कैन-आधारित स्क्रीनिंगको हाल नैमा गरिएको(थियो) अध्ययनको गोलमोल परिणाम अगाडी आये छन्, जुलाई 2007 देखि व्यवस्थित स्क्रीनिंगको सल्लाह नही दी जान्छ। सादे-फिल्मको छातीको एक्स रेको यद्रिच्चिक नैदानिक परीक्षण, जुन धूम्रपान गराउन वालाहरूमा फेफडोंको क्यान्सरको लागि स्क्रीन गर्छन्, यस दृष्टिकोणको लागि लाभकारी साबित भएन छन्.

कैनाइन क्यान्सरको जाँचको ससुइ मािणाम हुन्छन्, तर यो अझै पनि अनुसंधानको प्रारम्भिक चरणमा छ।

निदान

अधिकांश क्यान्सर या त आफ्नो लक्षणहरू र संकेतहरूको द्वारा प्रारम्भिक रूपले चिन्हारीे जाछन या स्क्रीनिंगको समयमा प्रकट हुन्छन्.यिनीहरू मध्ये कुनै पनि निश्चित निदान छैन, जसलाइ साधारण तरिकामा एक रोगविज्ञानीको सल्लाहको आवश्यक हुन्छ, यो रोग विज्ञानी एक प्रकारको फिजिशियन (मेडिकल डक्टर) हुनु चाहिए जुन क्यान्सर र अन्य रोगहरूको निदानमा माहिर छ।

जांच

छातीको एक्सरे, बायाँ फेफडे मा, फेफडोंको क्यान्सर दिखाता भयो .

जिन मान्छेहरूमा क्यान्सरको संदेह हुन्छ उनको चिकित्सा परीक्षणको द्वारा जांच गरिन्छ।यसमा सामान्य हुन् रक्त परीक्षण, एक्स रे, सीटी स्कैन र एन्डोस्कोपी.

बायोप्सी

कई कारणहरू देखि क्यान्सरको संदेह हुन सक्छ, तर अधिकांश दुर्दमताओंको निश्चित निदान एक रोग विज्ञानीको द्वारा क्यान्सरको कोशिकाहरूको उतक वैज्ञानिक परीक्षणको द्वारा सुनिश्चित गरे जान चाहिए.

बायोप्सी या शल्य चिकित्साको द्वारा उतकको प्राप्त गरे जान सक्छ।कई बायोप्सी (जस्तै छाला, स्तन या यकृत की) एक चिकित्सकको कार्यालयमा नै गर्न सकिन्छं.अन्य अङ्गोंको बायोप्सी एक निश्चेतकको उपस्थितिमा गरिन्छ, यसको लागि शल्य चिकित्साको कक्षमा शल्य क्रियाको आवश्यकता हुन्छ।

रोग विज्ञानीको द्वारा दिए गए उतक निदान प्रचुरोद्भवन गराउन वाला कोशिकाको प्रकारको बताते छन्. साथ नै गाँठको उतक वैज्ञानिक श्रेणी, आनुवंशिक असामान्यताहरू, र अन्य लक्षणहरूलाई पनि स्पष्ट गर्छन्.

साथ ही, यो जानकारी रोगीको पूर्व निदानको मूल्यांकन गराउनमा तथा सर्वोत्तम उपचारको चयन गराउनमा उपयोगी छ।कोशिका आनुवंशिकी र प्रतिरक्षा उतक रसायन विज्ञान परीक्षणको अन्य प्रकार हुन् जुन एक रोग विज्ञानी एक उतकको नमूनेमा गर्न सक्छ।ये परीक्षण उनी आण्विक परिवर्तनहरू (जस्तै उत्परिवर्तन, संलयन जीन, र संख्यात्मक गुणसूत्री परिवर्तन)को बारेमा जानकारी उपलब्ध गरयोसकते हुन् जुन क्यान्सरको कोशिकामा भए छन्, र यस प्रकार देखि क्यान्सरको भावी व्यवहार (पूर्व निदान) र सर्वोत्तम उपचारको पनि इंगित गर्छन्.

उपचार

क्यान्सरको उपचार शल्य चिकित्सा, कीमोथेरपी, विकिरण चिकित्सा, प्रतिरक्षा थेरेपी, मोनोक्लोनल एंटीबडी चिकित्सा या अन्य विधिहरूको द्वारा गरे जान सक्छ।थेरेपीको चयन गाँठको स्थिति र श्रेणी तथा रोगको अवस्थामा निर्भर गर्छ, साथ नै रोगीको सामान्य अवस्थामा पनि निर्भर गर्छ (प्रदर्शनको स्थिति).कई प्रयोगात्मक क्यान्सर उपचार पनि विकसित हो रहे छन्.

शरीरको नोकसान पहुचाये बिना क्यान्सरलाई पूरी जस्तै/तरिका देखि खत्म गर्न उपचारको उद्देश्य हुन्छ।कहिलेकाँही यसलाइ शल्य चिकित्साको द्वारा गरे जान सक्छ, तर क्यान्सरको आस-पासको उतकोंमा आक्रमण गराउनको प्रवृति या सूक्ष्म मेटास्टेसिसद्वारा दूरको स्थानहरूमा फैल जाउनको प्रवृति प्राय यसको प्रभाविताको सीमित गरेर देती छ।कीमोथेरपीको प्रभावशीलता प्राय शरीरमा अन्य उतकोंको विषिकरणको द्वारा सीमित हुन्छ।विकिरण सामान्य ऊतकहरूलाइ पनि नोकसान पुगयो सकते छन्.

किनकी "क्यान्सर"को सन्दर्भ रोगहरूको एक वर्गले हो, यस्तो सम्भव छैन कि "क्यान्सरको संधै एक मात्र उपचार" नै रहेगा, फेरि पनि सबै संक्रामक रोगहरूको लागि एक नै उपचार हुन्छ।

शल्य चिकित्सा

सैद्धांतिक रूपले गैर हिमेटोलोजिकल क्यान्सरको उपचार गरे जान सक्छ यदि यसलाइ पूरी जस्तै/तरिका देखि शल्य चिकित्साको द्वारा हटा दिए जाए, तर यो सदा सम्भव छैन.जब क्यान्सर शल्य चिकित्सा भन्दा पहिले नै मेटास्टेसिसको द्वारा शरीरको अन्य अंगहरू सम्म पहुँच जाइन्छ, तब पूरी जस्तै/तरिका देखि शल्य क्रिया द्वारा यसलाइ हटा दिनयोआम तरिकामा असंभव हुन्छ।क्यान्सरको प्रगतिको हाल्सटेड नमूने मा, गाँठ स्थानिक रूपले बढती हो, फेरि लसिका पर्वों सम्म फैल जान्छ, र फेरि शरीरको अन्य सबै भागहरू में.यहि कारणले साना क्यान्सरहरूको लागि स्थानिक उपचार जस्तै शल्य चिकित्साको लोकप्रियता बढ गई छ।यहाँ सम्म कि साना स्थानीयकृत ट्यूमरमा पनि मेटास्टेसिसको धेरै अधिक क्षमता हुन्छ।

क्यान्सरको लागि शल्यचिकित्साको प्रक्रियाहरूको उदाहरणहरूमा शामिल छन्- स्तन क्यान्सरको लागि स्तनोछेदन (स्तनको काटएर हटा दिन) र प्रोस्टेट क्यान्सरको लागि प्रोस्टेट-छेदन (प्रोस्टेटको काटएर हटा दिन). शल्य चिकित्साको लक्ष्य हुन्छ या त केवल गाँठको हटाउन या पुरा अंगको निकाल दिन.एक क्यान्सर कोशिका नग्न आँखाहरूको लागि अदृश्य हुन्छ, तर फेरि देखि वृद्धि करको नयाँ गाँठ बनाउन सक्छ, यो प्रक्रिया पुनरावृत्ति भन्ने गरिन्छ।इस कारणको लिए, रोगविज्ञानी शल्य क्रिया देखि निकालियो नमूनेको जांच गर्छन्, यदि स्वस्थ उतकको सीमा उपस्थित हो, त यस कुराको संभावना कम हुन्छ कि सूक्ष्म क्यान्सरको कोशिकाहरू रोगीको शरीरमा रह गई छन्.

प्राथमिक गाँठको निकालनको वाहेक, प्राय शल्य क्रिया अवस्था निर्धारणको लागि आवश्यक हुन्छ उदाहरण रोगको सीमाको निर्धारण र यस कुराको निर्धारण कि यो मेटास्टेसिसको द्वारा क्षेत्रीय लसिका पर्वों सम्म पहुँच गयो हो या हैन. अवस्था निर्धारण पूर्व निदानको मुख्य निर्धारक हो र सहयोगी चिकित्साको आवश्यकता पनि छ।

अक्सर, मेरु रज्जू संपीडन या आंत्र बाधा जस्तै लक्षणहरूलाई नियन्त्रित गराउनको लागि शल्य चिकित्सा जरुरी हुन्छ।यसहरू शमन उपचारको रूपमा जानिन्छ।

विकिरण चिकित्सा

मुख्य लेख: Radiation therapy

विकिरण चिकित्सा (रेडियोथेरेपी, एक्स रे चिकित्सा, विकिर्णन पनि भन्ने गरिन्छ)मा क्यान्सरको कोशिकाहरू र संकुचित गांठको नष्ट गराउनको लागि आयनीकरण विकिरणको उपयोग गरिन्छ।विकिरण चिकित्साको बाह्य किरण रेडियोथेरेपीको द्वारा बाहिर देखि नै नियन्त्रित गरिन्छ या ब्रेकीथेरेपीको द्वारा भित्र देखि नियन्त्रित गरे जान सक्छ। विकिरण चिकित्साको प्रभाव स्थानीकृत हुन्छ र चिकित्सा गरे जाउन वाला क्षेत्र सम्म नै सीमित रहन्छ। विकिरण चिकित्सा, उपचार गरे जाउन वाला क्षेत्र ("लक्ष्य ऊतक")को कोशिकाहरूलाई क्षतिग्रस्त गर्छ या नष्ट गरेर देती हो, यस क्रियामा यिनी कोशिकाहरूको आनुवंशिक पदार्थलाई नष्ट गर्‍यो जाइन्छ ताकि कोशिकाहरूमा अगाडी विभाजन र वृद्धि न हो पाए.यद्यपि विकिरण क्यान्सरको कोशिकाहरू र सामान्य कोशिकाहरू दुवैको नष्ट गरेर देते छन्, अधिकांश सामान्य कोशिकाहरू विकिरणको प्रभावले उबर आउछन् र ठीक प्रकार देखि कार्य गराउन लगती छन्.विकिरण चिकित्साको लक्ष्य हो अधिक भन्दा अधिक क्यान्सर कोशिकाहरूलाई नष्ट गर्न, जबकि आस-पासको स्वस्थ उतकहरूलाइ हुने नोकसानको सीमित गर्न. यसैले, यो धेरै भागहरूमा दी जान्छ जससँग बीचको अवधिमा स्वस्थ उतकहरूलाइ ठीक होनेको मौका मिल जाइन्छ।

विकिरण चिकित्सा,को उपयोग लगभग हरेक प्रकारको ठोस गांठको उपचारको लागि गरे जान सक्छ, जसमा मस्तिष्क, स्तन, गर्भाशय ग्रीवा, गला, फेफडे, अग्न्याशय, प्रोस्टेट, छाला, पेट, गर्भाशय, या कोमल उतक सार्कोमाको क्यान्सर शामिल छन्.ल्यूकेमिया (रक्त केंसर) र लिम्फोमाको उपचारमा पनि विकिरण चिकित्साको उपयोग गरे जान सक्छ।प्रत्येक साइटको लागि विकिरणको खुराक धेरै कारकहरूमा निर्भर गर्छ, यिनीहरू कारक हुन् , हरेक प्रकारको क्यान्सरको रेडियो संवेदनशीलता, र आस-पासको उतक या अङ्ग विकिरण देखि नष्ट हुन सक्छन् या हैन.इस प्रकार, हरेक प्रकारको उपचार मा, विकिरण चिकित्सा यसको पार्श्व दुष्प्रभावहरूको बिना छैन.

रसायन चिकित्सा (कीमोथैरेपी)

मुख्य लेख: Chemotherapy

कीमोथेरेपीमा उनी दबाइहरू देखि क्यान्सरको उपचार गरिन्छ ("क्यान्सर विरोधी दबाइहरू") जुन क्यान्सरको कोशिकाहरूलाई नष्ट गर्न सक्छं.वर्तमान उपयोग मा, शब्द "कीमोथेरेपी"को उपयोग उनी साइटोटोक्सिक दबाइहरूको लागि गरिन्छ जुन लक्षित थेरेपीको विपरीत, सामान्य रूपमा जोड देखि विभाजित होती भयो कोशिकाहरूलाई प्रभावित गर्छं. (नीचे हेर्नुहोस).कीमोथेरेपी दबाइहरू भिन्न संभव तरीकाहरू देखि कोशिका विभाजनमा बाधा डालती छन्, उदाहरण DNA (डीएनए)को प्रतिकृति देखि या नव निर्मित गुणसूत्रोंको पृथक्करण से.कीमोथेरेपीको अधिकांश रूप जोड देखि विभाजित होती भयो सबै कोशिकाहरूलाई लक्ष्य बनाछन, यिनीहरू केवल क्यान्सरको कोशिकाहरूको लागि विशिष्ट छैनन्, यद्यपि कुनै विशिष्टता यस कारणले आ जान्छ कि अधिकांश क्यान्सरको कोशिकाहरू डीएनए क्षतिको मरम्मतमा सक्षम हुन्नं जबकि सामान्य कोशिकाहरूमा साधारण तरिकामामा यिनीहरू क्षमता हुन्छ।अतः, कीमोथेरेपीमा स्वस्थ उतकहरूलाइ नोकसान पहुंचानेको क्षमता हुन्छ, विशेष रूपले उनी उतक जसमा उच्च प्रतिस्थापन दर हुन्छ (उदाहरण आंतको आंतरिक स्तर).ये कोशिकाहरू आमतौरमा कीमोथेरेपी पछि आफ्नो मरम्मत गर्छं.

किनकी कुनै दबाइहरू अके लि गरे तुलनामा एक साथ राम्रो कार्य गर्छं, इसलागि एक नै समयमा दुइ या अधिक दबाइहरू दी जान्छं.यसहरू "संयोजन कीमोथेरपी" भनिन्छ; अधिकांश कीमोथेरेपी रेजिमेन एक संयोजनमा नै दिइन्छ।

कुनै प्रकारको ल्यूकेमिया (रक्त क्यान्सर) र लिंफोमाको उपचारको लागि कीमोथेरपीको उच्च खुराकको या पुरा शरीरको विकीर्णन (TBI)को आवश्यकता हुन्छ। यो उपचार अस्थि मज्जाको अलग गर्छ, र इसलागि शरीरको ठीक होने र रक्तको पुनर्निमाणको क्षमता पृथक्कृत हुन्छ। यस कारण ले, थेरेपीको पृथक्करण प्रभाव भन्दा पहिले अस्थि मज्जा, या परिधीय रक्त स्तम्भ कोशिका हार्वेस्टिंग गरिन्छ ताकि उपचार पछि "बचाव" सम्भव हो.

यसहरू औटोलगस स्टेम कोशिका प्रत्यारोपणको रूपमा जानिन्छ।वैकल्पिक रूप ले, एक मिलान गरियो असम्बन्धित दाता देखि ली गयी हिमेटोपोयटिक स्टेम कोशिकाहरू प्रत्यारोपित गर्न सकिन्छं.

लक्षित थेरेपी

मुख्य लेख: Targeted therapy

लक्षित थेरेपी जुन 1990को दशकको अंतमा सबै सँग पहिले उपलब्ध भयो,को धेरै प्रकारको क्यान्सरको उपचारमा मुख्य प्रभाव थियो, र वर्तमानमा यो एक धेरै नै अधिक सक्रिय अनुसंधान क्षेत्र हो.यसमा यस्तो/यस्ता/यसरी कारकहरूको उपयोग शामिल हो जुन क्यान्सर कोशिकाहरूको प्रोटीनलाई अनियमित गराउनको लागि विशिष्टीकृत हुन्छन्. छोटे अणु लक्षित उपचार दबाइहरू आमतौरमा क्यान्सर कोशिकाहरूको भित्र उत्परिवर्तित, अति अभिव्यक्त, या अन्य जटिल प्रोटीनहरूमा एन्जाइमेटिक डोमेनको संदमक हुन्छं.

प्रमुख उदाहरण हुन् थायरोसिन कायनेज संदमक इमातिनिब (Gleevec/Glivec) र जेफितिनिब (Iressa).

मोनोक्लोनल प्रतिरक्षी चिकित्सा एक अन्य रणनीति हो जसमा उपचारको कारक एक प्रतिरक्षी हुन्छ जुन क्यान्सर कोशिकाहरूको सतहमा एक प्रोटीनको साथ विशेष रूपले बंध बन्यो लिइन्छ।उदाहरणहरूमा शामिल हुन् स्तन क्यान्सरमा प्रयुक्त गरे जाउन वाला एंटी- HER2/neu प्रतिरक्षी ट्रास्टूजुमेब (हरसेपटिन), र धेरै प्रकारको B-कोशिका दुर्दमताहरूमा प्रयुक्त गरे जाउन वाला एंटी CD-20 प्रतिरक्षी रितुक्सिमेब.

लक्षित थेरेपीमा "होमिंग युक्ति"को रूपमा साना पेप्टाइड पनि शामिल हुन सक्छन्, जुन गाँठको चारै ओर प्रभावित बाह्य कोशिकी मैट्रिक्सको साथ या कोशिकाको सतहमा ग्राहीको साथ बांध बनयोसकते छन्.

रेडियो न्युक्लीड जुन यिनी पेपटाईडों (उदाहरण RGD) भन्दा जोडनुहोसको हुन्छन्, अंततः क्यान्सर कोशिकालाई मार देते हुन् यदि न्यूक्लीड कोशिकाको आस नजीकै अपघटित हो रहयोहै।

विशेष रूपले यिनी बंधित पदार्थहरूको ओलिगो- या मल्टीमर्स धेरै महत्वपूर्ण हुन्छन्, चूँकि उनी गाँठको विशिष्टता र उत्कंठाको बढाते छन्.

प्रकाश गतिक चिकित्सा (PDT) क्यान्सरको लागि तिहरा उपचार हो जसमा प्रकाश संवेदक, उतक औक्सीजन, ओर प्रकाश (अक्सर लेजरको उपयोग) शामिल छन्. PDTको उपयोग आधारी कोशिका कार्सिनोमा (BCC) या फेफडोंको क्यान्सरको उपचारको लागि गरिन्छ; PDT ठूलो ट्यूमरको शल्य चिकित्साको द्वारा हटा दिए जाउन पछि दुर्दम उतकको बचे भए अवशेषहरूलाइ हटाउउनमा पनि उपयोगी हुन सक्छ। Dolmans, DE (May 2003), "Photodynamic therapy for cancer", Nat Rev Cancer 3(5): 380–7, PMID 12724736, doi: 10.1038/nrc1071 , <http://www.nature.com/nrc/journal/v3/n5/abs/nrc1071_fs.html> </ref>

प्रतिरक्षा थेरेपी

एक वृक्कको नमूनेमा एक वृक्क कोशिका कार्सिनोमा (नीचला बायां)

मुख्य लेख: Cancer immunotherapy

क्यान्सर प्रतिरक्षा थेरेपी भिन्न चिकित्सा रणनीतिहरूको एक समूह हो जसलाइ रोगीको आफ्नो प्रतिरक्षा तन्त्रको प्रेरित गराउनको लागि डिजाइन गर्‍यो हो ताकि त्यो गाँठ देखि लड सके. गाँठको बिरुद्धप्रतिरक्षी प्रतिक्रिया उत्पन्न गराउनको लागि धेरै विधिहरू छन्, यिनीहरू छन्, सतही मुत्राश्यी क्यान्सरको लागि अंतर धानीय BCG प्रतिरक्षा चिकित्सा, तथा वृक्क कोशिका कार्सिनोमा र मेलानोमाको रोगिहरूमा प्रतिरक्षी प्रतिक्रिया प्रेरित गराउनको लागि इंटरफेरोन र अन्य साइटोकाइनको उपयोग. धेरै प्रकारको गांठों, खास तरिकामा दुर्दम मेलानोमा र वृक्क कोशिका कार्सिनोमा,को लागि विशिष्ट प्रतिरक्षा प्रतिक्रिया उत्पन्न गराउनको लागि वेक्सीनोंमा गहन अनुसंधान गरे जा रहयोहै। सीपुल्यूकल-T प्रोस्टेट क्यान्सरको लागि आधुनिक नैदानिक परीक्षणहरूमा एक वेक्सीनको जस्तै/तरिका गरे रणनीति हो, जसमा रोगी देखि ली गयी द्रुमाश्मी कोशिकाहरूको प्रोस्टेटिक अम्ल फोस्फेटेज पेप्टाइड्सको साथ लोड गरिन्छ, ताकि प्रोस्टेट-व्युत्पन्न कोशिकाहरूको बिरुद्धविशेष प्रतिरक्षा प्रतिक्रियालाई प्रेरित गरे जा सके.

एल्लोजिनेनिक हिमेटोपोयटिक स्टेम कोशिका प्रत्यारोपण (आनुवंशिक रूपले असमान दाता देखि "अस्थि-मज्जा स्थानान्तरण")को प्रतिरक्षा थेरेपीको एक रूप मानिन सक्छ, किन भनें दाताको प्रतिरक्षा कोशिकाहरू ग्राफ्ट-बनाम-गाँठ प्रभावको तहत गाँठमा प्राय आक्रमण गर्छं.इसीलिए, एल्लोजिनेनिक HSCT, धेरै प्रकारको क्यान्सरको लागि औटोलगस प्रत्यारोपणको तुलनामा उपचारको उच्च दरको कारण बनती हो, यद्यपि पार्श्व दुष्प्रभाव पनि अधिक गंभीर हुन्छन्.

हर्मोन थेरेपी (हर्मोन चिकित्सा)

मुख्य लेख: Hormonal therapy (oncology)

कुनै क्यान्सरको वृद्धिको विशेष होर्मोनहरूलाइ उपलब्ध गरयोकर या अवरुद्ध गरेर संदमित गरे जान सक्छ।हर्मोन संवेदी गांठोंको कुनै सामान्य उदाहरण छन्- विशेष प्रकारको स्तन र प्रोस्टेट क्यान्सर.एस्ट्रोजन या टेस्टोस्टेरोनको हटा दिनयोया अवरुद्ध गरेर दिनयोअक्सर एक महत्वपूर्ण अतिरिक्त उपचार हो।विशेष प्रकारको क्यान्सरहरू मा, हर्मोनको प्रशासन शिथिल हो जाइन्छ, जस्तै प्रोजेसटोजन चिकित्साको दृष्टिले लाभकारी हुन सक्छ।

एन्जियोजिनेसिस संदमक

मुख्य लेख: Angiogenesis inhibitor

एंजियोजिनेसिस संदमक रक्त वाहिनिहरूको व्यापक वृद्धिको रोकइन्छ (एंजियोजिनेसिस) जुन ट्यूमरको जीवित रहउनको लागि जरुरी छ।कुनै, जस्तै बेवासीजुमेब,को मान्यता दिइयो हो र चिकित्सकीय उपयोगमा यिनीहरूका उपयोग गरे जा रहयोहै। एन्जियोजिनेसिस विरोधी दबाइहरूको साथ एक मुख्य समस्या यो हो कि धेरै कारक सामान्य र क्यान्सर युक्त कोशिकाहरूमा रक्त वाहिनिहरूको वृद्धिको उत्तेजित गर्छन्. एंजियोजिनेसिस विरोधी दवाये केवल एक नै कारकलाई लक्ष्य बनाती छन्, इसलागि अन्य कारक रक्त वाहिनीको वृद्धिको उत्तेजित गर्न जारी राखछन.अन्य समस्याहरूमा शामिल हुन् प्रशासनको मार्ग, स्थिरताको रख-रखाव, र ट्यूमर वाहिका संरचनामा क्रिया र लक्ष्यीकरण. Kleinman HK, Liau G (July 2001), "Gene therapy for antiangiogenesis", J. Natl. Cancer Inst. 93(13): 965–7, PMID 11438554, doi: 10.1093/jnci/93.13.965 , <http://jnci.oxfordjournals.org/cgi/content/full/93/13/965> </ref>

लक्षण नियन्त्रण

यद्यपि क्यान्सरको लक्षणहरूमा नियन्त्रणको क्यान्सरको उपचार होन मानिन सक्छ, यो क्यान्सर रोगिहरूको जीवनको गुणवत्ताको एक महत्वपूर्ण निर्धारक हो, र यस फैसलेमा मुख्य भूमिका निभाइन्छ कि रोगी अन्य उपचारको लागि सक्षम हो या हैन.हुनत डक्टरोंको नजीकै, क्यान्सरको रोगिहरूमा दुखाइ, मतली, उल्टी, डायरिया, रक्तस्राव र अन्य साधारण समस्याहरूलाई कम गराउनको लागि चिकित्सकीय कौशल हुन्छ, रोगिहरूको यस समूहको लक्षण नियन्त्रणको आवश्यकताहरूको लागि प्रतिक्रियामा प्रशामक देखभालको बहुल अनुशासनात्मक विशेषताको विकास भयो छ।

दर्दको दवाये, जस्तै कि मोर्फीन र ओक्सिकोडोन, र मिचली र उल्सुइहरू रोकउनको लागि एंटीएमेटिक्स दबाइहरू, क्यान्सर देखि सम्बंधित लक्षणहरू देखि युक्त रोगिहरूमा साधारण तरिकामा काममा ली जान्छं. परिष्कृत एंटीएमेटिक्स जस्तै ओन्देनसेट्रोन र ऐनालोग्युस, साथ नै एप्रेपिटेन्टले क्यान्सर रोगिहरूमा उग्र उपचारको अधिक सम्भव बनयोदिए छ।

कैन्सरको कारण पुराना दुखाइ संधै सतत उतक क्षतिको कारण हुन्छ जुन रोग या उपचार प्रक्रियाले सम्बंधित हो (यानी शल्य चिकित्सा, रेडिएशन, कीमोथेरपी)यद्यपि पर्यावरणीय कारकहरू र दर्दको व्यवहारको उत्पादनमा प्रभावी गडबडीको पनि भूमिका हुन्छ, क्यान्सरको दुखाइले युक्त रोगिहरूमा साधारण तरिकामा प्रमुख इटियोलोजिक कारण हुदैनन्. यसको वाहेक, क्यान्सर देखि सम्बंधित भयंकर दुखाइले युक्त अधिकांश रोगी आफ्नो जीवनको अन्तिम अवस्थामा हुन्छन् र उसलाइ प्रशामक चिकित्साको आवश्यक हुन्छ।

मुद्दे जस्तै नशीले पदार्थहरूको उपयोगको सामाजिक कलंक, काम र कार्यात्मक स्थिति, र स्वास्थ्य देखभाल, समग्र मामलेको प्रबंधनमा अधिक महत्वपूर्ण छैनन्.अतः, क्यान्सर दुखाइ प्रबंधनको लागि विशिष्ट रणनीति हो नशीले पदार्थहरू र अन्य दबाइहरू, शल्य चिकित्सा र भौतिक तरीकाहरूको उपयोगको द्वारा रोगीको अधिक भन्दा अधिक आराम पुगनको कोशिश गर्न.डक्टर क्यान्सरको अन्तिम स्थितिको रोगिहरूमा दर्दको लागि मादक पदार्थहरूको उपयोग होन गर्न चाहते हुन् किन कि यससँग उसलाइ यसको लत हुन सक्छ या उनको श्वास क्रियामा बाधा आउन सक्छ।प्रशामक देखभाल, देखभाल आंदोलनको एक नयाँ शाखा हो जुन क्यान्सरको रोगिहरूमा दर्दको उपचारमा अधिक व्यापक सहयोग प्रदान गर्छ।

थकान क्यान्सर रोगिहरूको लागि एक धेरै नै साधारण समस्या हो, र हाल नैमा क्यान्सर चिकित्सा विज्ञानिहरूको लागि यसको उपचार धेरै महत्वपूर्ण बन्यो हो, यद्यपि यो धेरै रोगिहरूमा जीवनको गुणवत्ताको लिएर महत्त्वपूर्ण भूमिका निभाइन्छ।

उपचारको प्रयास

मुख्य लेख: Experimental cancer treatment

नैदानिक परीक्षण, जुन अनुसंधान अध्ययन पनि कहलाते छन्, क्यान्सरको रोगिहरूमा नयाँ उपचारहरूको परीक्षण पनि गर्छन्.इस शोधको लक्ष्य हो क्यान्सरको उपचारको लागि राम्रो तरिका खोजना र क्यान्सर रोगिहरूको मदद गर्न.नैदानिक परीक्षण धेरै प्रकारको उपचारहरूको परीक्षण गर्छन् जस्तै नयाँ दबाइहरू, सर्जरी या विकिरण चिकित्साको नयाँ दृष्टिकोण, उपचारको नयाँ संयोजन, या नयाँ विधिहरू जस्तै जीन थेरेपी.

एक नैदानिक परीक्षण, एक लामो र सतर्क क्यान्सर अनुसंधानको प्रक्रियाको अन्तिम चरणहरू हरूमा एक छ।नए उपचारको लागि खोज प्रयोगशालामा शुरू हुन्छ, जहाँ वैज्ञानिक पहिले नयाँ विचारहरूको परीक्षण र विकास गर्छन्.यदि एक दृष्टिकोण उपयोगी प्रतीत हुन्छ त अगला कदम हुन्छ यसको जनावरमा परीक्षण, जुन यो बताता हो कि क्यान्सर रोगीमा यसकोको प्रभाव हुनेछ, र यसको कुनै हानिकारक प्रभाव हुन् या हैन.बेशक, धेरै उपचार जुन प्रयोगशालामा या पशुहरूमा राम्रो जस्तै/तरिका देखि काम गर्छन्, उनी संधै मनुष्यमा कारगर साबित हुदैनन्. उपयोगी माने जाउन वाला उपचार सुरक्षित र प्रभावी हुन् या हैन, यसको ठेगाना लगाउनको लागि क्यान्सरको रोगिहरूमा अध्ययन गरिन्छ।

हुन सक्छ कि जुन रोगी यसमा भागले रहयोहै उसलाइ यस उपचारले व्यक्तिगत रूपले मदद मिले.वे क्यान्सर विशेषज्ञहरू देखि आधुनिकतम सुरक्षा प्राप्त गर्छन्, र उनी या त जांच गरे जा रहयोनया उपचार प्राप्त गर्छन् या क्यान्सरको लागि सर्वोत्तम उपलब्ध मानक उपचार प्राप्त गर्छन्.साथ ही, नयाँ उपचारैमा अज्ञात जोखिम पनि हुन सक्छन्, तर यदि नयाँ उपचार प्रभावी या मानक उपचारै भन्दा अधिक प्रभावी साबित हुन्छन्, त अध्ययन गरे जाउन वाला रोगी यसको लाभको प्राप्त गराउन वाला पहिलो व्यक्ति बन जाइन्छ।इस कुराको कुनै गारंटी छैन कि परीक्षण गरे जाउन वाला नया उपचार या एक मानक उपचार राम्रा परिणाम देगा.क्यान्सर युक्त बच्चाहरू मा, एक सर्वेक्षण देखि ठेगाना चलता हो कि जस बच्चाहरूमा यस्तो/यस्ता/यसरी परीक्षण गरे गए उनिमा औसतन मानक उपचारैको तुलनामा राम्रो या बुरे परिणाम होन देखे गए; यससँग यो सुनिश्चित हुन्छ कि कुनै पनि प्रयोगात्मक उपचारको सफलता या असफलताको पूर्वानुमान हैन लगाएा जान सक्छ। Kumar A, Soares H, Wells R et al. (2005), "Are experimental treatments for cancer in children superior to established treatments? Observational study of randomised controlled trials by the Children's Oncology Group", BMJ 331(7528): 1295, PMID 16299015, doi: 10.1136/bmj.38628.561123.7C , <http://bmj.bmjjournals.com/cgi/content/full/331/7528/1295> </ref>

पूरक र वैकल्पिक

मुख्य लेख: Unproven cancer therapy

पूरक र वैकल्पिक चिकित्सा (CAM) उपचार, चिकित्सा, स्वास्थ्य रक्षा प्रणालिहरू , प्रथाओं, र उत्पादनहरूको विविध समूह छन्, जुन पारम्परिक चिकित्साको भाग छैनन्. "पूरक चिकित्सा"को अर्थ उनी विधिहरू र पदार्थहरू देखि हो, जसको उपयोग पारम्परिक चिकित्साको साथ गरिन्छ। जबकि "वैकल्पिक चिकित्सा"को अर्थ उनी यौगिकहरू देखि हो जसको उपयोग पारम्परिक चिकित्साको स्थानमा गरिन्छ। [193] ^ CAMको है? पूरक र वैकल्पिक चिकित्साको लागि राष्ट्रीय केंद्र: 3 फेब्रुअरी 2008को पुनः प्राप्त.</ref> CAMको उपयोग क्यान्सर देखि युक्त मान्छेहरूमा साधारण है; 2000मा गरिएको(थियो) एक अध्ययनमा पाइयो कि 69% क्यान्सर रोगिहरूले कम से कम एक CAM चिकित्साको उपयोग आफ्नो क्यान्सर उपचारको एक हिस्सेको रूपमा गरे छ। क्यान्सरको लागि ज्यादातर पूरक र वैकल्पिक चिकित्साओंको कठोर अध्ययन या परीक्षण होन गरेको छ। कुनै वैकल्पिक उपचार, जसमा जांच गरिएको छ र उनी निष्प्रभावी छन्, उनको लगातार विपणन हो रहयोहै र उसलाइ प्रोत्साहन मिल रहयोहै।

गर्भावस्थामा

गर्भवती माताहरूलाइ बढती भयो उमेरको कारण गर्भावस्थाको समयमा समवर्ती क्यान्सरको घटनाहरूमा वृद्धि भयो हो, यिनी घटनाहरूमा वृद्धिको एक र कारण हो जन्म पूर्व अल्ट्रासाउंड परीक्षणहरूको समयमा प्रासंगिक रूपले मातामा गाँठको जांच.

मां र उनको भ्रूण/बच्चाहरू दुवैको कम से कम नोकसान पहुंचे, यसको लागि क्यान्सर उपचारको चयनित गराउनको आवश्यकता हो। धेरै मामलाहरूमा एक चिकित्सीय गर्भपातको सल्लाह दी जान सक्छ।

विकिरण चिकित्सामा आमतौरमा कुनै प्रश्न होन उठाये जाछन, र रसायन चिकित्सा (कीमो थेरेपी)मा संधै गर्भपात र जन्मजात विरूठेगानाहरूको खतरा बनयोरहन्छ। बच्चाहरूमा चिकित्साको प्रभावहरूको बारेमा धेरै कम ज्ञात छ।

यहाँ सम्म कि एक दबाइ जसमा परीक्षण गर्‍यो हो कि यो अपरा (प्लेसंटा) देखि भएर बच्चाहरू सम्म हैन पहुंचती हो, क्यान्सरको कुनै रूप अपराको नोकसान पुगयो सकते छन्, र दबाइ यसमा देखि भएर जान्छ। छाला क्यान्सरको कुनै रूप मेटास्टेसिसको द्वारा बच्चाहरूको शरीरमा पनि प्रवेश गरेर सकते छन्.

निदान पनि ज्यादा कठिन भयो हो, किन भनें यसको उच्च विकिरण खुराकको कारणले कमप्युटेड टोमोग्राफी अव्यवहार्य छ। फिर भी, चुम्बकीय अनुनाद इमेजिंग सामान्य रूपले काम गर्छ। हुनत विपरीत मीडियाको उपयोग गर्न सकिन्न हो, किन भनें उनी अपराको पार गरेर जाछन.

गर्भावस्थाको समयमा क्यान्सरको ठीक प्रकार देखि निदान र उपचारमा आने वाला कठिनाइहरूको एक परिणामको रूप मा, वैकल्पिक तरीकहरूको इस्तमाल गरिन्छ, यसमा या त अधिक उग्र क्यान्सर उपचार शुरू गराउनको लागि एक सीजेरियन सेक्शनको उपयोग गरिन्छ या यदि क्यान्सर यति अधिक दुर्दम हो चुका हो कि मांको उपचारमा र ढिलाइ गर्न सकिन्न त क्यान्सरको उपचार गराउनको लागि गर्भपात गर्‍यो जाइन्छ।

गर्भाशयमा (इन युट्रो)

कहिलेकाँही गर्भाशयमा रहते भए नै भ्रूणीय गांठहरूको निदान गरिन्छ। टेराटोमा भ्रूण ट्यूमरको सबै सँग साधारण प्रकार हो, र आमतौरमा सौम्य हुन्छ।

पूर्व निदान

क्यान्सरलाई एक घातक रोगको रूपमा जानिन्छ।हुनत यो कुरा निश्चित रूपले विशेष प्रकारोंमा नै लागू हुन्छ, क्यान्सरको ऐतिहासिक तथ्हरूको पछि छुपी भयो सत्यता चिकित्सा क्षेत्रमा आधुनिकीकरणको कारण बदल गई छ।क्यान्सरको कुनै प्रकारहरूमा यस्तो/यस्ता/यसरी लक्षण पाए गए छन्, जुन कुनै अदुर्दम रोगहरू जस्तै हृदयको असफल होना र हृदय आघात भन्दा राम्रो छन्.

प्रगतिशील र जोड देखि फैलते भए दुर्दम रोगको क्यान्सर रोगीको जीवनको गुणवत्तामा एकदम प्रभाव पडता हो, र धेरै क्यान्सर उपचार (जस्तै कीमोथेरपी)को गंभीर पार्श्व दुष्प्रभाव हुन सक्छन्. क्यान्सरको उन्नत चरणहरू मा, धेरै रोगिहरूलाई व्यापक देखभालको आवश्यक हुन्छ, यो उनको परिवारको सदस्हरू र मित्रहरूलाइ प्रभावित गर्छ।प्रशामक देखभाल समाधानमा स्थायी या "राहत" धर्मशाला नर्सिंग शामिल हुन सक्छ।

भावनात्मक प्रभाव

धेरै जसो स्थानीय संगठन क्यान्सर रोगिहरूको लागि धेरै प्रकारको व्यावहारिक सहायतायें र सेवाहरू उपलब्ध गराछन.ये सेवाहरू हुन् सहायता समूह, परामर्श, सल्लाह, वित्तीय सहायता, उपचारको स्थानले र वहाँ सम्म परिवहन, क्यान्सरको बारेमा जानकारी या फिलिमहरू.अस-पासको संगठनहरू, स्थानीय स्वास्थ्य सेवा प्रदाताओं, या क्षेत्रको अस्पतालहरूमा संसाधन या सेवाहरू उपलब्ध हुन सक्छं.

परामर्श क्यान्सर रोगिहरूलाई भावनात्मक सहारा प्रदान गर्न सक्छ, उसलाइ आफ्नो रोग बुझनमा मदद गर्छ।भिन्न प्रकारको परामर्श मेंशामिल हुन् व्यक्तिगत, समूह, परिवार, साथिहरूको परामर्श, वियोग, रोगी-से-रोगीको परामर्श र कामुकता.

रोगिहरूलाई क्यान्सर देखि निपटनेमा मदद गराउनको लागि धेरै धेरै सरकारी र धर्मार्थ संगठन स्थापित गरियो छन्.ये संगठन प्राय क्यान्सरको रोकथाम, क्यान्सरको उपचार, र क्यान्सर अनुसंधानमा रत रहन्छन्.

महामारी विज्ञान

मुख्य लेख: Epidemiology of cancer

क्यान्सर अमेरिकामा सबै मृत्युों हरूमा 25%को लागि जिम्मेदार हो र दुनियाको धेरै भागहरूमा एक प्रमुख सार्वजनिक स्वास्थ्य समस्या हो. अमेरिका मा, फेफडहरूको क्यान्सर, क्यान्सर मृत्युों हरूमा 30%को कारण हो, तर यो क्यान्सरको नयाँ मामलाहरूको केवल 15% हुन्छ; पुरुषहरूमा सबै सँग सामान्य रूपले पायो जाउन वाला क्यान्सर हो प्रोस्टेट क्यान्सर (नए मामलाहरूको लगभग 25%) र महिलाहरूमा सबै सँग सामान्य रूपले पायो जाउन वाला क्यान्सर हो स्तन क्यान्सर (यो पनि लगभग 25% है).

क्यान्सर साना बच्चाहरू र किशोरहरूमा पनि हुन सक्छ, तर यस्तो कम नै हुन्छ (अमेरिकामा प्रति मिलियनमा लगभग 150 मामले), यसमा रक्त क्यान्सर (ल्यूकेमिया) सबै सँग साधारण छ। Jemal A, Siegel R, Ward E et al. (2008), "Cancer statistics, 2008", CA Cancer J Clin 58(2): 71–96, PMID 18287387, doi: 10.3322/CA.2007.0010 , <http://caonline.amcancersoc.org/cgi/content/full/58/2/71> </ref> अमेरिकामा जीवनको पहिले वर्षमा प्रति मिलियन मामलाहरूमा 230 एसी घटनाहरू हुन्छं, जसमा सबै सँग सामान्य हो न्यूरोब्लास्टोमा. Gurney JG, Smith MA, Ross JA (1999), "Cancer among infants", in Ries LAG, Smith MA, Gurney JG, Linet M, Tamra T, Young JL, Bunin GR (eds), Cancer Incidence and Survival among Children and Adolescents, United States SEER program 1975–1995, Bethesda, MD: National Cancer Institute, SEER Program, pp. 149–56 </ref>

दुनिया भरमा क्यान्सर मृत्युहरूको एक तिहाई संभावित संशोधन योग्य जोखिम कारकहरूको कारण हुन्छ। जसमा मुख्य छन्, तम्बाकू धुम्रपान, रक्सीको उपयोग, र आहारमा फल र सब्जिहरूको कम उपभोग. विकसित देशहरूमा अधिक वजन र मोटापा पनि क्यान्सरको एक प्रमुख कारण हो, र निम्न र माध्यम आय वर्ग वाला देशहरूमा मानव पेपिलोमा भाइरसको लैंगिक सञ्चरण ग्रीवा क्यान्सरको लागि मुख्य जोखिम कारक हो.

इतिहास

चित्र:Breast cancer gross appearance.jpg

क्यान्सरको विशिष्ट र आँखाहरू देखि नै दि खाए दिन वाला उपस्थिति.स्तनको यो आक्रामक वाहिनीपरक कार्सिनोमा (केंद्रमा एक पीला क्षेत्र) दर्शाता हो कि एक अंडाकार ट्यूमर लेतो दागदार उतकको स्पाइकों देखि घेरिएको भयो हो जुन चारै रको पहेलो बोसो उतकमा छन्.यो सिल्हूट कुनै केकडेको जस्तै/तरिका दिखता छ।

वर्तमानमा उपकला उतक देखि व्युत्पन्न एक दुर्दम गाँठको लागि चिकित्सकीय शब्दको रूपमा ग्रीक शब्द कार्सिनोमाको उपयोग गरिन्छ। सेल्ससले कार्सिनोजको लेटिनमा अनुवाद गरेर शब्द दिए क्यान्सर , जसको अर्थ केकडा पनि छ। गेलनले सभी गांठहरूको वर्णन गराउनको लागि "ओंकोज "को प्रयोग गर्‍यो, जुन आधुनिक शब्द ओन्कोलोजीको मूल छ।

हिप्पोक्रेट्सले धेरै प्रकारको क्यान्सरको वर्णन गरे.उनले सौम्य ट्यूमरलाइ ओंकोस भने, जसको अर्थ ग्रीकमा सुनिंनु हो, र दुर्दम ट्यूमरलाइ उनले कार्सिनोज भने जसको अर्थ ग्रीकमा केकडा या क्रेफिश हो।

यो नाम एक ठोस घातक ट्यूमरको काटीएको सतहको कारण उत्पन्न भएको हो, "जसको चारै तिर शिराहरू फैलीएका छन्, यो गँगटाका खुट्टांको जस्तै देखिन्छन्, जस सँग यसलाइ यो नाम मिलेको हो" Moss, Ralp (2004), "Galen on Cancer"  </ref> (चित्र हेर्नुहोस )बादमा वहाँले प्रत्यय -ओमा जोडा, यूनानीमा यसको अर्थ हो सुनिंनु, र यस प्रकार देखि यसको नाम कार्सिनोमा भयो। किन भनें शरीरको खोलन यूनानी माम्पराको बिरुद्धथा, हिप्पोक्रेट्सले छाला, नाक, र स्तनमा बाहिर देखि दि खाए दिन वाला ट्यूमरहरूको नै वर्णन गरे र उनको चित्र बनाए.उपचार चार शारीरिक द्रव्हरू (काले र पहेलो पित्त, रक्त, र कफ)को ह्यूमर सिद्धान्तमा आधारित थियो।रोगीको भावको अनुसार, उपचारकोको लागि आहार, रक्त र /या जुलाब काममा लिया जान्थ्यो.सदिहरूको समयमा यो ज्ञात भयो कि क्यान्सर शरीरको कुनै पनि भागमा हुन सक्छ, तर ह्यूमर सिद्धांतमा आधारित उपचार 19 औं सताब्दी सम्म लोकप्रिय बनयोरहयोजब कोशिकाहरूको खोजको गयी.

हाम्रो प्राचीनतम वर्णन र क्यान्सरको सर्जिकल उपचारको खोज मिस्रमा लगभग 1600 ई.पू.को गयी. पेपाइरसले स्तनको 8 अल्सरको मामलाहरूको वर्णन गरे जसको ईलाज "अग्नि ड्रिल" नुन उपकरणको सहायता देखि दागनेको द्वारा गर्‍यो।

इस रोगको बारेमा लेखन कहता हो, "यसको कुनै उपचार छैन."

क्यान्सरको लागि अन्य प्रारम्भिक शल्य चिकित्साको वर्णन 1020मा अविसन्ना (इब्न सीना)को द्वारा दी केनन अफ मेडिसिनमा गर्‍यो। वहाँले भन्यो कि छंटाई ठीक प्रकार देखि हुनु पर्छ, र सम्पूर्ण रोग युक्त उतकको हटा दिनयोचाहिए, यसमा विच्छेदनको उपयोग या ट्यूमरको दिशामा जाउन वाला शिराहरूको हटाउन शामिल छ। वहाँले सल्लाह दी कि आवश्यक पर्नमा प्रभावित क्षेत्रको लागि दागनेको क्रियाको उपयोग पनि गरे जान सक्छ।

१६ औं र १७ औं शताब्दिहरू मा, मृत्युको कारणलाई खोजनेको लागि शरीरको काटन डक्टरोंको लागि अधिक स्वीकार्य बन्यो.जर्मन प्रोफेसर विल्हेम फेब्रीको मानन थियो कि स्तन क्यान्सर एक स्तन वाहिनीमा दूधको थक्केको कारण हुन्छ। डेसकार्टेसको एक अनुयायी डच प्राध्यापक फ्रेंकोसिस डे ला बोए सिल्वियसको मानन थियो कि सबै रोगयां रासायनिक प्रक्रियाको परिणाम हुन् , र अम्लीय लसिका द्रव्य क्यान्सरको कारण हो.

उनको समकालीन निकोलस टल्पको मानन थियो कि क्यान्सर एक विष हो जुन विस्तारै विस्तारै फैलता हो र वहाँले निष्कर्ष निकाले कि यो संक्रामक छ।

क्यान्सरको पहिलो यस्तो कारण ब्रिटिश शल्य चिकित्सक पेर्किवल पोटको द्वारा पहिचानाइयो, जसले 1775मा खोजको कि चिमनीको सफाईमा संलग्न मान्छेहरूमा अंडकोशको क्यान्सर साधारण छ।अन्य व्यक्तिगत चिकित्सकहरूको कार्यले धेरै दृष्टिकोण विकसित गरे, तर जब चिकित्सकहरूले एक साथ काम गर्न शुरू गरे तब उनी ठोस निष्कर्षमा पहुँच सके.

18 औं सदीमा सूक्ष्मदर्शीको व्यापक उपयोगले यो ज्ञात भयो कि 'क्यान्सरको जहर' आफ्नो प्राथमिक ट्यूमरले अन्य स्थानहरू सम्म लिम्फ पर्वोंको माध्यमले फैलता हो ("मेटास्टेसिस").इस रोगको यो दृष्टिकोण सबै सँग पहिले अङ्ग्रेजी शल्य चिकित्सक कैम्पबेल डी मर्गनले 1871 र 1874को बीच दिए। Grange JM, Stanford JL, Stanford CA (2002), "Campbell De Morgan's 'Observations on cancer', and their relevance today", Journal of the Royal Society of Medicine 95(6): 296–9, PMID 12042378, doi: 10.1258/jrsm.95.6.296 , <http://www.jrsm.org/cgi/content/full/95/6/296> </ref> स्वच्छताको समस्याको कारण क्यान्सरको उपचार गराउनको लागि शल्य चिकित्साको प्रयोग गराउनको परिणाम अच्छ छन रहे. मशहूर स्कटलैंडको शल्य चिकित्सक अलेक्जेंडर मोनरोले दुई सालमा शल्य चिकित्सा पछि जीवित साठ विरामीहरू हरूमा केवल दुइमा स्तन ट्यूमरको देखा.19 औं सताब्दी मा, असेप्सिसले शल्य चिकित्सामा स्वच्छताको दृष्टिले सुधार गरे र यस सँग जीवित रहउनको आँकडहरूमा वृद्धि भयो, शल्य चिकित्सा क्यान्सरको प्रारम्भिक उपचार बन्यो.विलियम काले अपवाद थिए जसले 1800को अंतमा पायोकि असेप्सिस देखि पहिले शल्य चिकित्सा पछि उपचारको दर अधिक थियो, (और वहाँले मिश्रित परिणामहरूको साथ ट्यूमरमा जीवाणुलाई इंजेक्ट गर्‍यो), क्यान्सरको उपचार शल्य चिकित्सकको ट्यूमरको हटाउउनको कलामा निर्भर भयो।यहि अवधिको समयमा, यो ठेगाना लागयोकि शरीर धेरै ऊतकों देखि बनयोहै जुन धेरै मिलियन कोशिकाहरू देखि बने छन्, यस विचार देखि शरीरमा रासायनिक असंतुलनको बारेमा ह्यूमर सिद्धांतहरूले जन्म लिए।कोशिका विकृतिविज्ञानको युगको जन्म भयो।

जब 19 औं सदीको अन्त मा, मेरी क्युरी र पियरे क्युरीले विकिरणको खोज गर्‍यो, वहाँले क्यान्सरको लागि पहिलो प्रभावी शल्य चिकित्सा हीन उपचार खोजा.विकिरणको साथ क्यान्सरको उपचारको लागि बहुल अनुशासनात्मक दृष्टिकोणको पहिले लक्षण प्रकट भए. शल्य चिकित्सक अब सिर्फ अपरेशन हैन गर्छन्, तर विकिरण विज्ञानीको साथ मिलेरकार्य गर्छन् र रोगीको मदद गर्छन्.यससँग सञ्चारमा जटिलताहरू आयीं, साथ नै घरको सट्टा रोगीको उपचारको आवश्यक अस्पतालमा महसूस भयो, साथ नै अस्पतालको फाइलहरूमा रोगी देखि सम्बंधित आंकडहरूलाइ संकलित गर्‍यो। जससँग पहिलो पल्ट सांख्यिकीय रोगी अध्ययनको शुरुवात भयो।

जनेत लेन-क्लेपोनको खोजलाई प्रकाशित गर्‍यो, जसले 1926मा ब्रिटिश स्वास्थ्य मन्त्रालयको लागि जीवन शैली र समान पृष्ठ भूमिको 500 नियन्त्रित रोगिहरू र 500 स्तन क्यान्सरको मामलाहरूको एक तुलनात्मक अध्ययनको प्रकाशन गर्‍यो. क्यान्सर महामारी विज्ञानमा उनको जबरदस्त कार्यको रिचर्ड डोल र औस्टिन ब्राडफोर्ड हिलको द्वारा अगाडी बढायाइयो, जसले "फेफडोंको क्यान्सर र धूम्रपान देखि सम्बंधित मृत्युको अन्य कारणहरूलाई प्रकाशित गर्‍यो.अमरत्वमा ब्रिटिश डक्टरोंको दोस्रो रिपोर्ट"1956मा दी गई (अन्यथा ब्रिटिश डक्टरहरूको अध्ययन भनिन्छ।)रिचर्ड डोलले 1968मा औक्सफोर्ड कैन्सर महामारी विज्ञान ईकाईको शुरू गराउनको लागि लन्दन चिकित्सा अनुसंधान केन्द्रको छोडिदिए।कम्प्यूटरको उपयोगको साथ, यो पहिलो ईकाई थियो जसले ठूलो मात्रामा क्यान्सरमा आंकडहरूको संकलन गर्‍यो.आधुनिक महामारी विज्ञान विधिहरू सार्वजनिक स्वास्थ्य नीति र रोगहरूको वर्तमान अवधारणाहरू देखि निकट सम्बंधित छन्.पछिल्लो 50 वर्ष ले, चिकित्सा अभ्यास, अस्पताल, प्रांतीय, राज्य, र यहाँ सम्म कि देशको सीमाओं, अदिमा आंकडा एकत्रित गराउनको लागि धेरै अधिक प्रयास गरियो छन्, साथ नै यस कुरामा पनि ध्यान दिइएको हो कि पर्यावरण र सांस्कृतिक कारक क्यान्सरको घटनालाई कसरि प्रभावित गर्छन्.

द्वितीय विश्व युद्ध सम्म एक चिकित्सकको व्यक्तिगत रूपले क्यान्सर रोगीको उपचार र अध्ययन गराउनको अनुमति थिएन, अब चिकित्सा अनुसंधान केन्द्रोंले खोजा कि रोगको घटनामा एकदम अन्तर्राष्ट्रीय अन्तर दि खाए देते छन्.इस अन्तर्दृष्टिको कारण राष्ट्रीय सार्वजनिक स्वास्थ्य निकाहरूले अस्पतालों र क्लीनिकहरूमा स्वास्थ्य सम्बन्धी आंकडहरूलाइ संकलित गर्‍यो, यो एक यस्तो प्रक्रिया थियो जसलाइ आज धेरै देश गर्छन्.जापानी मेडिकल समुदायले प्रेक्षित गरे कि हिरोशिमा र नागासाकीको परमाणु विस्फोटोंको शिकार मान्छेहरूको अस्थि मज्जा पूरी जस्तै/तरिका देखि नष्ट भएको थियो।वहाँले निष्कर्ष निकाले कि रोगग्रस्त अस्थि मज्जाको पनि विकिरणको द्वारा नष्ट गरे जान सक्छ, र यस सँग रक्त क्यान्सर (ल्यूकेमिया)को लागि अस्थि मज्जा प्रत्यारोपणको खोज भयो।द्वितीय विश्व युद्ध पछि देखि क्यान्सर उपचारको प्रवृतियहरूमा सुधार हो रहे छन्, यसमा उपस्थित उपचार विधियहरूमा सूक्ष्म स्तरमा सुधार भयो हो, उनको मानकीकरण गर्‍यो हो, र महामारी विज्ञान र अन्तर्राष्ट्रीय साझेदारीको माध्यमले उपचारको तरिकाको खोजमा उसलाइ वैश्वीकृत गरेको छ।अधिक जानकारीको लागि http://flaxindia.blogspot.comमा चटका गर्नुहोस।

अनुसंधान निर्देश

मुख्य लेख: Cancer research

क्यान्सर अनुसंधान एक गहन वैज्ञानिक प्रयास हो जुन रोग प्रक्रियाहरूको बुझनको लागि र सम्भव उपचारको खोजको लागि गरिन्छ।क्यान्सर अनुसंधानको कारण आण्विक जीव विज्ञान र कोशिका जीव विज्ञानको ज्ञानको बढन देखि क्यान्सरको धेरै नयाँ प्रभावी उपचारैको खोज भयो छ। यस्तो तब देखि भयो जब देखि 1971मा राष्ट्रपति निक्सनले "क्यान्सरमा युद्ध"को घोषणा गरे।संयुक्त राज्य अमेरिकाले 1971 पछि देखि क्यान्सर अनुसंधानमा 200 बिलियन डलर भन्दा अधिकको निवेश गरे है; यो धन सार्वजनिक र निजी क्षेत्रहरूको द्वारा र संस्थाहरूको द्वारा लागाईाइएको छ। Sharon Begley (2008-09-16), "Rethinking the War on Cancer", Newsweek </ref> यस भारी निवेशको बावजूद, 1950 र 2005को बीच देशको क्यान्सर देखि मृत्यु दरमा केवल एक पाँच प्रतिशतको कमी देखियो हो (आबादीको आकार र आयुको लागि समायोजन करते भए). Kolata, Gina. "Advances Elusive in the Drive to Cure Cancer", 'The New York Times', April 23, 2009. Retrieved on 2009-05-05.</ref>

अग्रणी क्यान्सर अनुसंधान संगठनहरू र परियोजनाहरूमा शामिल हुन् अमेरिकन एसोसिएशन फर क्यान्सर रिसर्च, अमेरिकन क्यान्सर सोसायटी (ACS), दी अमेरिकन सोसाइटी अफ क्लिनिकल ओन्कोलोजी, दी यूरोपियन ओर्गनाइजेशन फर रिसर्च एन्ड ट्रीटमेंट अफ क्यान्सर, राष्ट्रीय क्यान्सर संस्थान, नेशनल कोम्प्रिहेन्सिव क्यान्सर नेटवर्क, र दी क्यान्सर जीनोम एटलस प्रोजेक्ट NCI में.

सन्दर्भ

सामान्य सन्दर्भ

• पजदुर आर, वागमन एल डी, केम्प हसनको ऐ, होस्किंस डबल्यू जे, संस्करण. क्यान्सर मेनेजमेंट: अ मल्टी डिसीप् लिउनरी अप्रोच. ग्यारहवां संस्करण.२००९
• दी बेसिक साइन्स अफ ओन्कोलोजी तेनोक आएको ऍफ, हिल आरपी एट अल (संस्करण) चौथो संस्करण 2005 मेक ग्रा हिल.आईएसबीएन 0-07138-774-9.
• प्रिंसिपल्स अफ क्यान्सर बायोलोजी क्लेनस्मिथ, एल जे (2006).पियर्सन बेंजामिन क्युम्मिंग्स. आईएसबीएन 0-80534-003-3.
• Parkin D, Bray F, Ferlay J, Pisani P (2005), "Global cancer statistics, 2002", CA Cancer J Clin 55(2): 74–108, PMID 15761078, doi: 10.3322/canjclin.55.2.74 , <http://caonline.amcancersoc.org/cgi/content/full/55/2/74> 
• फूड, न्यूट्रीशियन, फिजिकल एक्टिविटी, एन्ड दी प्रिवेंशन अफ क्यान्सर: एक वैश्विक परिप्रेक्ष्य .विश्व क्यान्सर रिसर्च कोष (2007).आईएसबीएन 978-0-9722522-2-5.पूर्ण पाठ
• क्यान्सर मेडीसिन, छठा संस्करण पाठ्यपुस्तक
• एनसाइक्लोपीडिया अफ क्यान्सर चौथो खंड सन्दर्भ कार्य
• Robert A. Weinberg (September 1996), How Cancer Arises; An explosion of research is uncovering the long-hidden molecular underpinnings of cancer—and suggesting new therapies, pp. 62–70, <http://www.bme.utexas.edu/research/orly/teaching/BME303/Weinberg.pdf>, "Introductary explanation of cancer biology in layman's language" 

बाहिरी सम्बन्ध

This article has been translated possibly from English Wikipedia and or Hindi Wikipedia using Google Translation and then by using Nepali Wikipedia Translator or Online Nepali Wikipedia Translator The translated text might have some typos and erros. You can edit to fix this by clicking here नेपालीमा अनुबाद गर्नुहोस:यो पृष्ठ क्यान्सर बाट नेपाली विकीपिडियामा उल्था गरिएको हो । यसमा व्याकरणहरु को शुद्धता लाइ सच्याउन पर्ने हुन सक्छ । त्यसको लागि यस पृष्ठलाइ सम्पादन गर्न सक्नुहुन्छ।

• क्यान्सर at the Open Directory Project