बम

नेपाली विकिपीडियाबाट
यसमा जानुहोस्: परिचालन, खोज्नुहोस्
विशाल आयुध एयर ब्लास्ट (मोआब) संयुक्त राज्य अमेरिका मा उत्पादित बम दुनिया को एक सबै भन्दा शक्तिशाली गैर-परमाणु बम मानिएको छ

बम विभिन्न किसिमका विस्फोटक उपकरणबाट बनेको बिस्फोटक हतियार हो। बम ग्रीक शब्द βόμβος (बम्बोस ) बाट आएको एक अनुकरणात्मक शब्द हो, जसको अर्थ अंग्रेजी को 'बूम' शब्द सँग लगभग समान छ। परमाणु बम ले धेरै ठूलो परमाणुमा-आधारित रसायनिक विस्फोटकहरुको प्रयोग गर्दछ जसले धेरै ठूलो क्षति गर्न सक्छ।


"बम" शब्द को सामान्यतया नागरिक उद्देश्य जस्तै निर्माण या खनन को लागि प्रयोग गरिने विस्फोटक उपकरणहरु मा प्रयोग गरिंदैन, यद्यपि मानिसहरू यि उपकरणहरु को प्रयोग लाई पनि बम को नाम दिन्छन्। सैन्य मा "बम" या विशेष रूप ले हवाई बम यस शब्द को प्रयोग सामान्यतया हावा बाट खसालिने बम को संदर्भ मा हुन्छ। यो एक संचालनरहित विस्फोटक हतियार छ जसको सबै भन्दा ज्यादा प्रयोग वायु सेनानौसेना को विमानन द्वारा गरिन्छं. अन्य सैन्य विस्फोटक हतियार जसलाई "बम" को रूप मा वर्गीकृत गरेन गएको छं उनमा ग्रेनेड, गोला (शेल्स), जलबम (पानी मा प्रयुक्त), स्फोटक शीर्ष जब मिसाइलों मा रहछ, या बारूदी सुरंग शामिल हैं। अपरंपरागत युद्ध मा, "बम" को आक्रामक हतियार को रूप मा या विस्फोटक उपकरणहरु को असीमित कुनै एक प्रकार को रूप मा संदर्भित गरिन सक्छ।

प्रभाव[सम्पादन गर्ने]

धमाके देखि चोट पहुंचती छ, र आक्रमण को स्त्रोत भन्दा टाढाी नै आघात देखि हुने चोटों देखि सबै भन्दा राम्रो बचाव छ।[१] एक संदर्भ बिन्दु को रूप मा, ओकोहामा शहर मा बमबारी मा उच्च्दाबाव को 4000psi को श्रेणी मा अनुमानित भएको थियो।[२]

वास्तव मा विस्फोटक घटनाहरु द्वारा उत्पादित आघात तरंगहरु को दुइ अलग-अलग घटक हो, सकारात्मक र नकारात्मक तरंग. सकारात्मक तरंग धमाके को केन्द्र ले बाहिर तिर ढकेलती छ, जसको पछि निर्वात खाली स्थान हुन्छ जो पछि घटना को केन्द्र तिर खींचती छ, जस्तै नै आघात बुलबुले त्यसै मा फिर्ता गिरती छ। ट्रिनिटी परमाणु परीक्षण को फुटेज मा यो स्पष्टत: देख्यो गएको छ जहां भवनहरु मा को सकारात्मक र नाकारात्मक दुवै प्रभाव यसको सबूत हैं।[३]

उष्ण (थर्मल) तरंग को निर्माण विस्फोट को कारण अचानक उत्पन्न उष्मा को द्वारा हुन्छ। सैन्य बम परीक्षणहरु को प्रलेखित तापमान 3000 देखि 4500˚F को हुन्छ जबकि जोड देखि मारकर विनाशकांरी आघात गर्न मा समर्थ र द्वितीयक आगोहरु लाई उत्पन्न गर्न, इत्यादि जो उष्ण विखंडन को तुलना को रेंज मा धेरै सीमित मानिन्छ। यस नियम को चुनौती दी जा चुकी छ, जो केहि पनि हो थर्मोबेरिक हतियारहरुके सैन्य विकास को द्वारा, जो नकारात्मक आघात तरंग प्रभावहरु र विस्फोट को दायरें को वस्तुहरु को खरानी गर्न को लागि तीव्र तापमान को संयोजन प्रयोग गर्छं.

विखंडन बम आवरणों को बिखरे टुकडों र निकटवर्ती भौतिक वस्तुहरु को गति को वृद्धि द्वारा उत्पन्न हुन्छ। यो प्रौद्योगिकी रूप ले अलग छ, हुनत व्यावहारिक रूप ले छर्रों देखि अविवेच्य, जो भौतिक वस्तुहरु हो जस्तै इस्पात को गोलों या नङहरु लाई बम मा विशेष रूप ले चोट को बढाने को लागि जोडा जान्छं. हुनत पारंपरिक रूप ले देखे गए साना धातु को टुकडे सुपर देखि हाइपरसोनिक गति ले चलने लगे छन्, यसले विखंडन विशाल अनुपात मा हुन सक्छ र व्यापक दूरी सम्म पुगन सक्छ। जब एस.एस. ग्रैंडकैंप को 16 अप्रिल, 1947 को टेक्सास शहर आपदा मा विस्फोटित भएको थियो, उन विस्फोट को एक "टुकडा" दुइ टन लंगर थियो जो अंतर्देशीय करीब दुइ मिल फेंका गएको थियो जसबाट आफुलाई पैन अमेरिकी रिफाइनरी को धेरै ठूलो क्षेत्र मा स्थापित गरेर ले.

प्रकार[सम्पादन गर्ने]

उपकरण मूल रूप ले एक पाइप बम मानिएको थियो, एक टाइम बम को रूप भयो। संयुक्त राज्य अमेरिका को सरकार ले प्रकाशन.

विशेषज्ञ सामान्य तरिका मा नागरिक र सैन्य बमों को बीच अंतर गर्छन. हाल को सैन्य बम लगभग संधै व्यापक तरिका मा निर्मित हतियार हुन्छन्, जो मानक घटकहरु भन्दा एक मानक डिजाईन मा बनाए र विकसित गरे जान्छन्, र मानक विस्फोटक यन्त्रहरू (IEDs) मा तैनात गर्न को उद्देश्य देखि बनाए जान्छन्. IEDs को मूल आकार र वितरण द्वारा तीन मूल वर्गहरु मा बाटां गएको छं. पहिलो प्रकार, IEDs हस्तंगत (hand-carried) पार्सल या सूटकेस बम छ, दोश्रो प्रकार हमलावर द्वारा पहना गयो "आत्महत्या वेस्टस" (बम सहित कपडा) बढी तेश्रो प्रकार को यंत्र छ विस्फोटकों देखि लडी भयो गाडियां, जो ठूलो मात्रा को स्टेशनरी या स्वयं-चालित बम को रूप मा काम गर्छन जसलाई VBIED (वेकल-बोर्न IEDs) को रूप मा पनि जानिन्छं.

तात्कालिक विस्फोटक घटकहरु साधारण तरिका मा धेरै अस्थिर हुन्छन् र पर्यावरण प्रभावों को एक वृहद श्रृंखला द्वारा गरियो स्वेच्छित, उद्देश्य रहित धमाके को विषय को हुन्छन्, विद्युतस्थैतिक सदमे देखि लिएर प्रभाव र घर्षण को श्रृंखला सम्म को हुन्छन्. यहां सम्म कि सूक्ष्म गति, तापमान मा परिवर्तन या नजिकै मा सेलफोन या रेडियो को प्रयोग एक अस्थिर या रिमोट नियंत्रित यंत्र को चालू गर्न सक्छ। अयोग्य कर्मियों द्वारा विस्फोटक अवयवों या यन्त्रहरू संग कुनै अन्योन्यक्रिया को गंभीर र तत्काल मृत्यु को जोखिम या गंभीर चोट मानयो जाना चाहिए. कुनै वस्तु जसलाई विस्फोटक यंत्र मानयो जा रहयो हो उसलाई ढूंढने को सबै भन्दा सुरक्षित प्रतिक्रिया हो जति संभव हो उससे टाढा चले जाये.

परमाणु बम परमाणु विखंडन को सिद्धान्त मा आधारित हो किनकी जब एक बडा परमाणु फटता छ त यो ठूलो मात्रा मा उर्जा छोडता छ। एक अधिक शक्तिशाली विखंडन विस्फोटक को निर्माण गर्न को लागि हाइड्रोजन बम एक प्रारंभिक विखंडन विस्फोट देखि ऊर्जा को उपयोग गर्दछ।

'डर्टी बम ' शब्द एक विशिष्ट यंत्र को संदर्भित गर्दछ जो तुलनात्मक रूप ले निम्न विस्फोटक उत्पादन मा ज्यादा हानिकारक अवयवहरुलाई विस्तृत क्षेत्र सम्म फैलाने मा निर्भर गर्दछ। सबै भन्दा अधिक रेडियोलजिकल या रासायनिक तत्वबाट संबधित डर्टी बमहरुलाई मारने या घाइते गर्न को लागि मांगा जान्छ र उसपछि संदूषित क्षेत्र मा पुगन देखि रोकइन्छ जब सम्म कि सम्पूर्ण खोज पूरा हो सके. शहरी सेटिंग्स को मामला मा, यो खोज ज्यादा समय ले सकती छ, संदूषित क्षेत्र को बदल दिन वास्तव मा अंतरिम मा निर्जन बनाउन छ।

बडे बमों को शक्ति को आमतौर मा TNT(Mt) मेगाटन मा नापइन्छ। अझै सम्म युद्ध मा प्रयोग गरे जा चुकी सबै भन्दा शक्तिशाली दुइ परमाणु बम हो जो हिरोशिमानागासाकी मा हमला गर्न को लागि संयुक्त राज्य द्वारा गिराया गया थियो र यो अब सम्म को सबै भन्दा शक्तिशाली परीक्षण सार बोम्बा (Tsar Bomba) थियो। सबै भन्दा शक्तिशाली गैर परमाणु बम हो संयुक्त राज्य वायु सेना को MOAB (आधिकृत तरिका मा भारी आयुध वायु धमाका, या जसलाई सबै भन्दा ज्यादा 'सभी बमों को जननी", को रूप मा जानिन्छ) र रूस को 'सभी बमहरुको जनक'.[४]

वितरण (डिलिवरी)[सम्पादन गर्ने]

एक जापानी बम USS को उडान डेक "इंटरप्राइज" (Enterprise) मा फटा, 24 अगस्ट 1942 पूर्वी सोलोमंस को युद्ध को दौरान, साधारण नोकसान पहुंचाया.

पहिलो हवाई बम ओस्ट्रेल्याइयों द्वारा 1849 मा भेनिस को घेरे मा प्रयोग भएको थियो। दुइ सय मानव रहित गुब्बारे साना बमहरुलाई लादएको थिए, वास्तव मा केहि भेनिस मा फूटे.[५]

निश्चित विंग विमानबाट पहिलो बमबारी 1911 मा भएको थियो जब इटालियन अरबबाट लड रहे थिए जसलाई अब लिबिया भनिन्छ। बमहरुलाई हात ले गिराया गया.[६]

संयुक्त राज्य मा पहिलो महत्वपूर्ण आतंकवादी बम विस्फोट नौ साल पछि 16 सेप्टेम्बर, 1920 को दिउसो मा भयो जब सम्म एक विस्फोटकों देखि भरा लदा घोडा गाडी, न्यूयर्क को वित्तीय जिल्ला को भीडभाड वाला सडकों मा दिउसो को भोजन को समय फटा. वल स्ट्रीट बमबारी ले आधुनिक आतंकवादी यन्त्रहरू को धेरै पहलुहरु को प्रयोग गरेजस्तै कि छर्रहरुको लागि लोह-ढाँचाहरू अयस्कहरुलाई जोडा गया, उन भयंकर हमला मा जसमा 38 मारिए र लगभग 400 को करीब घाइते भएको.

आधुनिक सैन्य बमवर्षक विमान को एक ठूलो क्षमता आंतरिक बम खाडी जस्तै डिजाईन गरिएको छ हुनत लडाकू बमवर्षक पाइलन्स या बम रैक या बहु इंजेक्शन रैक मा बाह्य तरिका मा बमहरुलाई ढोती छ जो एक सिंगल पाइलोन मा धेरै बम चढाना सक्षम बनाछ। आधुनिक बमें, स्पष्टत:-निर्देशित लडाई को सामानहरु लाई रिमोट कंट्रोल द्वारा या स्वचालन निर्देश द्वारा विमान को छोडे जाने पछि उनलाई निर्देशित गरिन सक्छ। जब बमें, जस्तै परमाणु हतियार शक्तिशाली प्लेटफोर्म मा चढाये जान्छन् त उनलाई निर्देशित-मिसाइलें भनिन्छं.

केहि बमें पैराशूट देखि सुसज्जित हुन्छ जस्तै कि द्वितीय विश्व युद्ध "पाराफ्रेग" जो 11 किलो को विखंडन बम थियो, भियतनाम-युग को डेजी कटर बढी केहि आधुनिक क्लस्टर बमों को बोम्ब्लेट्स. खुट्टाशूट बम को गति को धीरे गरेर, बमवर्षक वायुयान को सुरक्षित दूरी मा पुगने समय दिइन्छ। यो हवाई परमाणु हतियारहरु को लागि विशेष तरिका मा महत्वपूर्ण छ र उन परिस्थितिहरु मा जब वायु यान निम्न ऊंचाई मा बम को छोडता छ।[७]

हथगोले को उठाएर फेंका जान्छ। ग्रेनेडहरुलाई अन्य माध्यमहरु जस्तै ग्रेनेड लांचर मा पनि प्रयोग गरिन सक्छ, जस्तै कि एक राइफल को थूथुन (muzzle) देखि दागा जान सक्छ, M203 या GP-30 को या विस्फोटक ग्रेनेड देखि रकेट को लागाएर प्रयोग गरेर या जस्तो कि एक रकेट प्रोपेल्ड ग्रेनेड (RPG) मा हुन्छ।

एक बम को पहिले देखि तैनात पनि गरिन सक्छ र गुप्त पनि राखन सकिन्छ।

एक बम ट्रेन को आने को ठीक पहिले रेलवे ट्रैक को तबाह करको ट्रेन लाई पटरी देखि उतारने को कारण बनता छ। वाहनहरु र मान्छे को हुने नोकसान को वाहेक एक बम परिवहन नेटवर्क को उडाती छ तब पनि नोकसान गर्छ, र धेरै पल्ट यस्तो नेटवर्क को तबाह गर्न को उद्देश्य देखि गरिन्छ।

यो रेलवे, पुल, रनवे, बंदरगाह, र परिस्थितिनुसार केहि हद सम्म सडकहरुलाई पनि नोकसान पहुंचाता छ। 

आत्मघाती बम विस्फोट को मामला मा बम को या त हमलावर आफ्नो या उनको शरीर मा लगाये रहन्छ या वाहन मा जो लक्ष्य तिर चल्याइन्छ।

ब्लू पीकक परमाणु खानें जसलाई 'बम' पनि भनिएको थियो, उसलाई युद्ध को समय केन्द्रित गर्न को लागि योजना बनाइयो थियो र यस तरिका निर्माण भएको थियो कि यदि उनलाई छेडा गयो त त्यो दस सेकेंड को अदंर विस्फोट गरेर दे.

एक बम को डिटोनेटर या फ्यूज द्वारा विस्फोटित गरिन सक्छ। डिटोनेटर्स घडी, या रिमोट कंट्रोल जस्तै सेलफोन या कुनै प्रकार को सेंसर जस्तै कि दबाव (ऊंचाई); रडार, कंपन या संपर्क द्वारा चालू गरे जान सकिन्छं. डिटोनेटर्स को कार्य मा विभिन्नता छ, त्यो इलेक्ट्रिकल हुन सक्छ, फायर फ्यूज या विस्फोट उद्देशित डिटोनेटर्स या अन्य हुन सक्छन्.

सन्दर्भ सामग्री[सम्पादन गर्ने]

  1. Marks, Michael E. (2002), The Emergency Responder's Guide to Terrorism, Red Hat Publishing Co., Inc., pp. 30, ISBN 1-932235-00-0 
  2. ढाँचा:Cite article
  3. "The House in the Middle", 1954 
  4. Solovyov, Dmitry (2007-09-12), "Russia tests superstrength bomb, military says" 
  5. Murphy, Justin (2005), Military Aircraft, Origins to 1918: An Illustrated History of their Impact, ABC-CLIO, pp. 10, ISBN 1851094881, <http://books.google.ca/books?id=7pS1QpH8FRgC&pg=PA10&dq=Venice+bombing+1849&lr=&sig=mCN924uCybWfcThJuN2nRryGtNg>. Retrieved on २६ मे २००८ 
  6. Lindqvist, Sven (2004), "Guernica", Shock and Awe: War on Words, North Atlantic Books, pp. 76, ISBN 0971254605, <http://books.google.ca/books?id=R-I3Zsdm14wC&pg=PA76&dq=Lindqvist+Bombing+Libya&lr=&sig=BZhmF-8ew2loSKwVQj30Aq9Yu9Y#PPA76,M1>. Retrieved on २६ मे २००८ 
  7. Jackson, S.B. (June 1968), The Retardation of Weapons for Low Altitude Bombing, United States Naval Institute Proceedings 

बाह्य लिंक[सम्पादन गर्ने]

  • FAS.org नौसिखियहरुको लागि बम
  • MakeItLouder.com कसरि एक बम कार्य गर्दछ र उनको शक्ति को दर्जा तय गर्न
"http://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=बम&oldid=391839" बाट निकालिएको