सामग्रीमा जानुहोस्

क्रय शक्ति समता

विकिपिडिया, एक स्वतन्त्र विश्वकोशबाट

क्रय शक्ति समानता (क्रशस) विभिन्न देशहरूमा विशिष्ट वस्तुहरूको मूल्यको मापन हो र देशहरूको मुद्राहरूको पूर्ण क्रय शक्ति तुलना गर्न प्रयोग गरिन्छ। क्रय शक्ति समता प्रभावकारी रूपमा एक स्थानमा सामानको टोकरीको मूल्यलाई अर्को स्थानमा वस्तुको टोकरीको मूल्यले भाग गर्ने अनुपात हो। क्रय शक्ति समता मुद्रास्फीति र विनिमय दर शुल्कहरू, र अन्य लेनदेन लागतहरूको कारणले गर्दा बजार विनिमय दर भन्दा फरक हुन सक्छ।[१]

क्रय शक्ति समानता सूचकलाई अर्थतन्त्रहरू तिनीहरूको कूल गार्हस्थ उत्पादन (जीडीपी), श्रम उत्पादकता र वास्तविक व्यक्तिगत उपभोगको सन्दर्भमा तुलना गर्न प्रयोग गर्न सकिन्छ, र केही अवस्थामा मूल्य अभिसरण विश्लेषण गर्न र ठाउँहरू बीचको जीवन लागत तुलना गर्न सकिन्छ। क्रय शक्ति समानता विनिमय दर राष्ट्रिय उत्पादन र उपभोग र अन्य स्थानहरूमा तुलना गर्दा प्रयोग गरिन्छ जहाँ गैर-व्यापारिक वस्तुहरूको मूल्य महत्त्वपूर्ण मानिन्छ। (बजार विनिमय दरहरू व्यापार गरिएका व्यक्तिगत सामानहरूको लागि प्रयोग गरिन्छ)। क्रय शक्ति समता दरहरू समयको साथमा अधिक स्थिर हुन्छन् र त्यो विशेषता महत्त्वपूर्ण हुँदा प्रयोग गर्न सकिन्छ।[१]

अवधारणा[सम्पादन गर्नुहोस्]

क्रय शक्ति समानता विभिन्न स्थानहरूमा मूल्य मापन गर्न को लागि एक आर्थिक शब्द हो। यो एक मूल्यको कानूनमा आधारित छ, जसले भन्छ, यदि कुनै विशेष वस्तुको लागि कुनै लेनदेन लागत वा व्यापार अवरोधहरू छैनन् भने, त्यस वस्तुको मूल्य प्रत्येक स्थानमा समान हुनुपर्छ। आदर्श रूपमा, न्यूयोर्कहङकङमा कम्प्युटरको मूल्य समान हुनुपर्छ।[२] क्रयशक्ति समता नाम सही विनिमय दरको साथ, प्रत्येक स्थानका उपभोक्ताहरूसँग समान क्रय शक्ति हुनेछ भन्ने विचारबाट आएको हो।

क्रय शक्ति समता विनिमय दरको मूल्य छनौट गरिएको सामानको टोकरीमा धेरै निर्भर हुन्छ। सामान्यतया, एक मूल्यको कानूनलाई नजिकबाट पालना गर्न सक्ने सामानहरू छनौट गरिन्छ। तसर्थ, सजिलैसँग कारोबार हुने र दुवै स्थानमा सामान्य रूपमा उपलब्ध हुने वस्तुहरू चयन गर्ने प्रयास गरिन्छ। क्रय शक्ति समता विनिमय दरहरू गणना गर्ने संस्थाहरूले सामानको विभिन्न टोकरीहरू प्रयोग गर्छन् र विभिन्न मूल्यहरू ल्याउन सक्छन्।[३]

प्रयोग[सम्पादन गर्नुहोस्]

यदि एक देशको कूल गार्हस्थ उत्पादन अवलोकन गरिएको बजार विनिमय दरको सट्टा क्रय शक्ति समता विनिमय दरहरू प्रयोग गरेर अर्को देशको मुद्रामा रूपान्तरण गरियो भने, गलत निष्कर्ष उत्पन्न हुनेछैन। अनिवार्य रूपमा जीडीपी क्रय शक्ति समता नियन्त्रणमा जीवनको विभिन्न लागत र मूल्य स्तरहरूको लागि मापन गरिन्छ, सामान्यतया संयुक्त राज्य डलरको सापेक्ष, राष्ट्रको उत्पादन स्तरको अधिक सटीक अनुमान सक्षम पार्दै।

क्रय शक्ति समता विनिमय दरहरू प्रयोग गरेर विभिन्न देशहरूमा आम्दानी मापन गर्दा यो समस्याबाट बच्न मद्दत गर्छ, किनकि मेट्रिक्सले घरेलु बजारहरूमा स्थानीय वस्तु र सेवाहरू सम्बन्धी सापेक्ष सम्पत्तिको बुझाइ दिन्छ। अर्कोतर्फ, अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा वस्तु र सेवाको सापेक्षिक मूल्य मापन गर्न यो कमजोर छ। कारण यो हो कि यसले सम्बन्धित देशमा अमेरिकी डलर$१ को लागि कति हुन्छ भन्ने कुरालाई ध्यानमा राख्दैन। माथि उल्लेखित उदाहरण प्रयोग गर्दै: अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा, मेक्सिकनहरूले आफ्नो मुद्राको पतन पछि अमेरिकीहरू भन्दा कम किन्न सक्छन्, यद्यपि तिनीहरूको जीडीपी क्रय शक्ति समता थोरै परिवर्तन भयो।

सन्दर्भ सामग्रीहरू[सम्पादन गर्नुहोस्]

  1. १.० १.१ OECD, "Purchasing Power Parities - Frequently Asked Questions (FAQs)", OECD, OECD। 
  2. Krugman and Obstfeld (२००९), International Economics, Pearson Education, Inc.। 
  3. Daneshkhu, Scheherazade (१८ डिसेम्बर २००७), "China, India economies '40% smaller'", Financial Times, मूलबाट २०२२-१२-१०-मा सङ्ग्रहित।