नरदेवी

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search

नरदेवी काठमाडौं महानगरपालिका वडा नं. १८ मा अवस्थित श्वेतकाली भगवतीलाई भनिन्छ। श्वेतकालीलाई शक्तिस्वरूपिणी कालीहरू मध्ये सबैभन्दा शान्त स्वभावकी मानिन्छ। श्वेतकालीको आराधना गर्नाले सुख, समृद्धि र मनोकामना पूरा हुन्छ भन्ने धार्मिक विश्वास छ।

नामाकरण[सम्पादन गर्ने]

यस देवीले पहिले नर अर्थात् मानिसहरूको बलि लिने हुनाले यस देवीलार्इ नरदेवी भनेको मानिन्छ। हाल यसरी नरबलि दिने चलन भने छैन। नरदेवीलार्इ न्यतपाच्वः वा नेटपाचो अजिमा पनि भनिन्छ।

स्थान[सम्पादन गर्ने]

काठमाडौं महानगरपालिका वडा नं. १८ मा नरदेवी टोलको चैबाटोमा यो मन्दिर अवस्थित छ। यसको पूर्वपट्टि किलागल टोल, दक्षिणमा यटखा टोल, पश्चिममा डल्लु र रक्तकाली तथा उत्तरमा क्षेत्रपाटी टोल पर्दछ।

सांस्कृतिक पक्ष[सम्पादन गर्ने]

प्रत्येक बर्षचैत्र कृष्णपक्ष औंशीका दिन स्वेतकालीको तान्त्रिक नृत्य प्रस्तुत गर्ने गरिन्छ। तर, प्रत्येक १२ वर्षा स्वेतकालीका देवीगणलाई ५ दिन अगाडि नै रातभर नगर परिक्रमा गराइन्छ। त्यसै अनुरूप गत बिहीबारदेखि जात्रा शुरु भएको थियो। स्वेतकालीको तान्त्रिक नृत्यमा अष्टमात्रृका गण लगायत १२ देवीको सहभागिता रहने गर्दछ। जात्रामा पञ्चवली पनि दिने गरिन्छ। वंशावली का अनुसार कलिगत संवत् ३८२५ मा काठमाडौं नगर निर्माण गर्दा राजा गुणकामदेवले देशरक्षार्थ नगरको चारैतिर लुमडी अजिमा (भद्रकाली), कङ्ग अजिमा (कंकेश्वरी), म्हेपी अजिमा (ज्ञानेश्वरी), मैती अजिमा (मैतीदेवी), तकती अजिमा (नीलबाराही), ङेतमरु अजिमा (नरदेवी), बछला अजिमा, लुती अजिमा (इन्द्रायणी) स्थापना गरी खटजात्रा चलाएका हुन्।

देवी

शक्तिपीठ