लिङ्ग (अङ्ग)

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search
लिङ्ग संरचना:
1 — मूत्राशय,
२ — जघन सन्धान,
३ — पुरस्थ ग्रन्थि,
४ — कोर्पस कैवर्नोसा,
५ — लिङ्गमुण्ड,
६ — अग्रत्वचा,
७ — कुहर (मूत्रमार्ग),
८ — वृषणकोष,
९ — वृषण,
१० — अधिवृषण,
११— शुक्रवाहिनी


लिङ्ग (Penis) कशेरुकी र अकशेरुकी दुबै प्रकारको केही भाले जीवहरूको एक बाह्य यौनाङ्ग हो।

लिङ्ग प्रविधी रूपबाट स्तनधारी जीवहरूको प्रजननको लागि प्रवेशी अंग हो, साथै यो मूत्र निष्कासनको लागि पनि एउटा बाहिरी अङ्गको रूपमा कार्य पनि गर्छ। लिङ्ग खास गरेर स्तनधारी जीवहरू र सरीसृपहरूमा पाइन्छ।

नेपालीमा लिङ्गको प्रयोगमा अन्तर हुन्छ, लिङ्ग शब्दको प्रयोग वैज्ञानिक र चिकित्सीय सन्दर्भहरूमा हुन्छ त्यहीं लिङ्गको प्रयोग आध्यात्म र धार्मिक देखि सम्बन्धित हुन्छ। दोस्रो अर्थमा लिङ्ग शब्दले कुनै पनि व्यक्तिको पुरुष अथवा स्त्री हुने भान गराउँछ।

नेपालीमा लिङ्गका अशिष्ट नामहरू पनि छन्। यस अशिष्ट शब्दहरूको प्रयोग व्यस्कहरूले मजाकमा अथवा लडाई झगडा गर्दा प्रयोग गर्छन।

मनुष्य लिङ्ग[सम्पादन गर्ने]

संरचना[सम्पादन गर्ने]

मानव लिङ्ग शरीर रचनाको आरेख। (ठूलो आकारमा हेर्न थिच्नुहोस)

मानव लिङ्ग जैविक ऊतकको तीनवटा स्तम्भहरूबाट मिलेर बन्दछ। पृष्ठीय पक्षमा दुई कोर्पस कैवर्नोसा एक अर्का सँग-सँगै तथा एक कोर्पस स्पोंजिओसम उदर पक्षमा यो दुईटैको माझमा स्थित हुन्छ। कोर्पस स्पोन्जिओसमको वृहत र गोलाकार सिरा लिङ्गमुण्डमा परिणित हुन्छ जुन अग्रत्वचा द्वारा सुरक्षित रहन्छ। अग्रत्वचा खक्लो त्वचाको संरचना हुन्छ जसलाई यदी पछाडी तिर तान्यो भने लिङ्गमुण्ड देखिन थाल्छ। लिङ्गको तल तिरको त्यो क्षेत्रलाई फेरुलम भनिन्छ । फेरुलमसँग अग्रत्वचा जोडीएको हुन्छ । लिङ्गमुण्डको टुप्पामा मूत्रमार्गको अन्तिम हिस्सा हुन्छ जसलाई कुहरको रूपमा जानिन्छ । यो मूत्र त्याग र वीर्य स्खलन दुबैको लागि एकमात्र बाटो हो । शुक्राणुको उत्पादन दुईटै वृषणहरूमा हुन्छ र यसको सङ्ग्रहण संलग्न अधिवृषण (एपिडिडिमिस)मा हुन्छ। वीर्य स्खलनको बेला शुक्राणु दुई नलिकाहरू बाट भएर जान्छ जसलाई शुक्रवाहक (वास डिफेरेन्स)को नामले पनि जानिन्छ र मूत्राशयको पछाडी तिर । यस यात्रामा सेमिनल वेसाइकल र शुक्रवाहकद्वारा स्रावित तरल शुक्राणुहरूमा मिल्छ र जुन दुई स्खलन नलिकाहरूको माध्यम बाट पुर:स्थ ग्रन्थि (प्रोस्टेट) भित्र मूत्रमार्गमा गयेर मिल्छ। प्रोस्टेट र बल्बोयूरेथ्रल ग्रन्थिहरू, यसमा अझ धेरै स्रावहरूलाई जोड्छन् र वीर्य अन्तत:लिङ्गको माध्यमबाट बाहिर निकलिन्छ । रयाफ लिङ्गको तलको एक दृश्य रिज हो, जहाँ लिङ्गको पार्श्व चित्र जोडिन्छ । यो कुहर (मूत्रमार्गको मुख) बाट शुरु भएर वृषणकोष (वृषणको थैली) लाई पार गर्दै पेरिनियम (अण्डकोशको थैली र मलद्वार बीचको क्षेत्र) सम्म जान्छ।