अन्तर्राष्ट्रिय संस्कृत लिप्यन्तरण वर्णमाला
अन्तर्राष्ट्रिय संस्कृत लिप्यन्तरण वर्णमाला (आइएएसटी) एक लिप्यन्तरण योजना हो जसले संस्कृत र सम्बन्धित भारतीय भाषाहरूद्वारा नियोजित लिपिहरूको क्षतिरहित रोमनीकरण गर्न सक्छ। यो उन्नाइसौँ शताब्दीमा चार्ल्स ट्रेभल्यान, विलियम जोन्स, मोनियर मोनियर-विलियम्स र अन्य विद्वानहरूका सुझावहरूबाट तय गरिएको योजनामा आधारित छ। यसलाई सन् १८९४[१] सेप्टेम्बरमा जेनेभा अन्तर्राष्ट्रिय प्राच्यवादी सम्मेलनको लिप्यन्तरण समितिले औपचारिक रूपमा तयार पारेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय संस्कृत लिप्यन्तरण वर्णमालाले पाठकलाई मूल भारतीय लिपिमा जस्तै स्पष्ट रूपमा भारतीय पाठ पढ्न सम्भव बनाउँछ।
प्रयोग र लोकप्रियता
[सम्पादन गर्नुहोस्]विद्वानहरूले सामान्यतया संस्कृत, पाली भाषा र अन्य शास्त्रीय भारतीय भाषाहरूमा पाठ्य सामग्री उद्धृत गर्ने प्रकाशनहरूमा अन्तर्राष्ट्रिय संस्कृत लिप्यन्तरण वर्णमालाको प्रयोग गर्छन्।
स्वर वर्णको लिप्यन्तरण
[सम्पादन गर्नुहोस्]| देवनागरी | लिप्यन्तरण | वर्ग | |
|---|---|---|---|
| अ | a | A | एकल स्वर |
| आ | ā | Ā | |
| इ | i | I | |
| ई | ī | Ī | |
| उ | u | U | |
| ऊ | ū | Ū | |
| ऋ | ṛ | Ṛ | वोकालिक |
| ॠ | ṝ | Ṝ | |
| ऌ | ḷ | Ḷ | |
| ॡ | ḹ | Ḹ | |
| ए | e | E | संयुक्त स्वर |
| ऐ | ai | Ai | |
| ओ | o | O | |
| औ | au | Au | |
| ं | ṃ | Ṃ | अनुस्वार |
| ः | ḥ | Ḥ | विसर्ग |
| ँ | ṁ | Ṁ | चन्द्रविन्दु[२] |
| ऽ | ' | अवग्रह | |
व्यञ्जन वर्णको लिप्यन्तरण
[सम्पादन गर्नुहोस्]क्र ख्र ग्र घ्र ङ्र च्र छ्र ज्र झ्र ञ्र ट्र ठ्र ड्र ढ्र ण्र त्र थ्र द्र ध्र न्र प्र फ्र ब्र भ्र म्र य्र ल्र ळ्र व्र श्र ष्र स्र ह्र क़्र ख़्र ग़्र ज़्र फ़्र य़्र क्क क्ख क्च क्छ क्ज क्झ क्ट क्ठ क्ड क्ण क्त क्त्य क्त्र क्त्व क्थ क्द क्न क्प क्प्र क्फ क्म क्य क्ल क्व क्व्य क्श क्ष क्ष्ण क्ष्म क्ष्म्य क्ष्य क्ष्र क्ष्व क्स क्स्ट क्स्ड क्स्त क्स्प्र क्स्प्ल ख्ख ख्त ख्न ख्म ख्य ख्व ख्श ग्ग ग्ग्र ग्घ ग्घ्न ग्घ्य ग्घ्र ग्ज ग्ड ग्ण ग्द ग्ध ग्ध्य ग्ध्व ग्न ग्न्य ग्ब ग्भ ग्भ्य ग्म ग्य ग्र्य ग्ल ग्व ग्व्य ग्स ग्ज़ घ्घ घ्न घ्म घ्य घ्व ङ्क ङ्क्ष ङ्ग ङ्घ ङ्म ङ्य च्क च्च च्छ च्छ्व च्ञ च्ट च्ड च्त च्द च्न च्प च्फ च्म च्य च्व छ्य छ्र्य छ्व ज्क ज्ग ज्ज ज्ज्ञ ज्ज्य ज्ज्व ज्झ ज्ञ ज्ञ्य ज्ट ज्ड ज्त ज्द ज्न ज्प ज्ब ज्म ज्य ज्र ज्व ज्व्य झ्झ झ्न झ्म झ्य झ्व ञ्च ञ्च्य ञ्छ ञ्ज ञ्श ट्ट ट्ट्य ट्ठ ट्य ट्व ठ्ठ ठ्ठ्य ठ्य ड्ड ड्ड्य ड्ढ ड्य ढ्ढ ढ्ढ्य ढ्य ढ्र्य ण्ट ण्ठ ण्ड ण्ढ ण्ण ण्म ण्य ण्व त्क त्क्य त्क्र त्क्व त्क्ष त्ख त्ख्न त्ख्र त्त त्त्य त्त्व त्थ त्न त्न्य त्प त्प्र त्प्ल त्फ त्म त्म्य त्य त्र्य त्ल त्व त्व्य त्स त्स्थ त्स्न त्स्य त्स्व थ्थ थ्न थ्य थ्व थ्व्य द्ग द्ग्र द्घ द्द द्द्य द्ध द्ध्य द्न द्ब द्ब्र द्भ द्भ्य द्म द्य द्र्य द्व द्व्य ध्ध ध्न ध्न्य ध्म ध्य ध्र्य ध्व ध्व्य न्क न्क्स न्ख न्ग न्घ न्च न्छ न्ज न्झ न्ट न्ड न्त न्त्य न्त्र न्त्र्य न्त्स न्थ न्थ्य न्थ्व न्द न्द्य न्द्र न्द्व न्ध न्ध्य न्ध्र न्ध्व न्न न्न्य न्प न्प्र न्फ न्भ न्म न्म्य न्य न्र न्व न्व्य न्श न्स न्स्ट न्स्म्य न्स्य न्ह न्ह्य प्क प्ख प्च प्छ प्ट प्त प्त्य प्थ प्न प्प प्फ प्म प्य प्ल प्व प्श प्स फ्च फ्ज फ्ट फ्त फ्थ फ्प फ्फ फ्य फ्ल फ्व फ्श ब्ग ब्घ ब्ज ब्ज्य ब्झ ब्ड ब्त ब्द ब्ध ब्ध्व ब्न ब्ब ब्भ ब्भ्र ब्म ब्य ब्ल ब्ल्य ब्व ब्व्य ब्श ब्स ब्ज़ भ्न भ्भ भ्य भ्ल भ्व भ्व्य म्क म्ख म्ग म्घ म्च म्छ म्ज म्झ म्ट म्ड म्ण म्त म्द म्न म्प म्प्य म्प्र म्फ म्ब म्ब्य म्ब्र म्ब्व म्भ म्भ्य म्भ्र म्भ्व म्म म्म्य म्य म्ल म्व म्व्य म्श म्स म्ह य्न य्य य्व ल्क ल्क्य ल्ख ल्ग ल्ग्व ल्च ल्ज ल्झ ल्ट ल्ठ ल्ड ल्ढ ल्त ल्थ ल्थ्य ल्द ल्द्र ल्न ल्प ल्प्य ल्फ ल्ब ल्ब्य ल्भ ल्भ्य ल्म ल्म्य ल्य ल्ल ल्ल्य ल्व ल्व्ड ल्व्य ल्श ल्स ल्ह ल्ह्य ल्क़ ल्ख़ ल्ग़ ल्ज़ ल्फ़ ळ्य ळ्ळ व्ड व्न व्य व्ल व्व व्ह श्क श्च श्छ श्ट श्त श्न श्प श्फ श्म श्य श्र्य श्ल श्व श्श श्क़ ष्क ष्क्र ष्ख ष्ट ष्ट्य ष्ट्र ष्ट्व ष्ठ ष्ठ्य ष्ठ्र ष्ण ष्ण्य ष्त ष्थ ष्प ष्प्र ष्फ ष्म ष्म्य ष्य ष्व ष्व्य ष्ष स्क स्क्र स्क्व स्ख स्ज स्ट स्त स्त्य स्त्र स्त्व स्थ स्थ्य स्द स्न स्प स्प्र स्फ स्ब स्म स्म्य स्य स्ल स्व स्व्य स्स स्फ़ ह्ण ह्न ह्म ह्म्य ह्य ह्ल ह्व क़्त क़्फ क़्ब क़्म क़्ल क़्श क़्स क़्क़ क़्फ़ ख़्त ख़्म ख़्य ख़्व ख़्श ख़्स ग़्ज ग़्ड ग़्द ग़्न ग़्म ग़्य ग़्ल ग़्व ग़्ग़ ग़्ज़ ज़्ट ज़्ड ज़्त ज़्द ज़्न ज़्ब ज़्म ज़्य ज़्र ज़्व ज़्ज़ फ़्त फ़्य फ़्र फ़्श फ़्स फ़्ज़ फ़्फ़
यो पनि हेर्नुहोस्
[सम्पादन गर्नुहोस्]सन्दर्भ सामग्रीहरू
[सम्पादन गर्नुहोस्]- ↑ Monier-Williams, Monier (१८९९), A Sanskrit-English Dictionary, Oxford: Clarendon Press, पृ: xxx।
- ↑ See, now, the Talk page, where m̐ is recommended.