संस्कृत

नेपाली विकिपीडियाबाट, एक स्वतन्त्र विश्वकोष
यसमा जानुहोस्: परिचालन, खोज्नुहोस्
संस्कृत
संस्कृतम् saṃskṛtam
संस्कृतम्
देवनागिरीमा लेखिएको संस्कृत
उच्चारण [səmskr̩t̪əm]
क्षेत्र बृहत भारत
युग इशापूर्व ६०० मा वेदिक संस्कृतको रुपमा, त्यसपछी यो भाषा मध्य भारोपेली भाषाको रुपमा उदायो र हाल शास्त्रीय संस्कृतको रुपमा प्रयोग
पुनरोद्धार माथि प्रयास; १४,००० मातृभाषी (२००१ जनगणना)[१]
प्रारम्भिक प्रकार
आफ्नो लिपी छैन. हाल देवनागरी तथा अन्य लिपीमा लेख्ने गरिन्छ ।[२]
आधिकारिक अवस्था
आधिकारिक भाषा
भारत भारत
भाषा कोड
आइएसओ ६३९-१ sa
आइएसओ ६३९-२ san
आइएसओ ६३९-३ san
ग्लोटोलग sans1269[३]

संस्कृत (/ˈsænskrɪt/; संस्कृतम् saṃskṛtam [səmskr̩t̪əm], वास्तविक संस्कृता वाक् saṃskṛtā vāk, "परिष्कृत भाषण") पृथ्वीको सबैभन्दा प्राचीनतम भाषाहरू मध्येको एक हो । यो भारोपेली भाषा परिवारमा वर्गीकृत छ । संस्कृतमा लेख्नको लागि मुख्यतया देवनागरी लिपीको प्रयोग गरिन्छ।

इतिहास:[सम्पादन गर्ने]

विश्‍वकै प्राचिनतम् ग्रन्‍थ 'ऋग्‍वेद' (ठीक काल निर्णय गर्न नसकिने र कसैले ईशापूर्व ३५०० भन्दा अघिको भनेको) संस्‍कृत भाषामा नै रचिएको हो। त्यस्तै अन्‍य वेदहरू - यजुर्वेद, सामवेदअथर्ववेद - पनि संस्‍कृत भाषामै लेखिएका छन् । सबैभन्दा पुरानो जीवित संस्कृत व्याकरण पाणिनिको हो, जुन करिव ई.पू. ५०० मा रचिएको थियो । अहिले मुख्यतया धार्मिक प्रयोजनको लागि मात्र प्रयोग गरिएपनि भारतवर्षमा संस्कृत हजारौँ वर्षदेखि बोलचालको भाषा रहँदै आएको थियो । यस भाषामा रचना गरिएको अमरकोष प्राचीनतम शब्दकोश हो ।[४][५] हिन्दू तथा बुद्ध धर्मका प्रायजसो सबै ग्रन्थहरू संस्कृतमै लेखिएका छन् ।

सन्दर्भ सामग्रीहरू[सम्पादन गर्ने]

  1. "Comparative speaker's strength of scheduled languages − 1971, 1981, 1991 and 2001". Census of India, 2001. Office of the Registrar and Census Commissioner, India. http://censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Census_Data_Online/Language/Statement5.htm. अन्तिम पहुँच मिति: 31 December 2009. 
  2. Banerji, Sures (1989). A companion to Sanskrit literature : spanning a period of over three thousand years, containing brief accounts of authors, works, characters, technical terms, geographical names, myths, legends, and several appendices. Delhi: Motilal Banarsidass. p. 672. ISBN 978-81-208-0063-2 . 
  3. Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert तथा अन्य, सं (2013). "Sanskrit". Glottolog 2.2. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology. http://glottolog.org/resource/languoid/id/sans1269. 
  4. कुलचन्द्र गौतम, अमरकोष, बालकृष्णाचार्य, बनारस ।
  5. कुलचन्द्र गौतम, नेपाली संस्कृत शब्दकोश, नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय ।

बाह्य लिङ्कहरू[सम्पादन गर्ने]

संस्कृत सामाग्रीहरू[सम्पादन गर्ने]