मातृभाषा

नेपाली विकिपीडियाबाट, एक स्वतन्त्र विश्वकोष
यसमा जानुहोस्: परिचालन, खोज्नुहोस्

मानवले जन्म लिएपछि सबैभन्दा पहिलो बोलिने र सिक्ने भाषालाई उसको "मातृभाषा" भनिन्छ। मातृभाषा कुनै पनि व्यक्तिको सामाजिक एवं भाषा सम्बन्धी र रिति रिवाज को पहिचान हो।

नेपालका मातृभाषाहरू[सम्पादन गर्ने]

राई, लिम्बु, सुनुवार, नेवार, दनुवार, मगर, जिलेर, याखा, गुरुङ, थकाली, धिमाल, थारु, मैथली, चेपांग, तामांग, शेर्पा, बराम, राउटे, आदि गरि नेपाल अधिराज्य भरिमा ७२ भन्दा बढी मातृभाषाहरु छन् ।

अन्तरास्टिय मातृभाषा दिबस[सम्पादन गर्ने]

मातृभाषा दिबस 21 फेब्रुअरी मा मनइन्छ यो पहिलो यूनेस्को द्वारा 17 नोभेम्बर 1999 घोषणा गरेको थियो।

मातृभाषाको इतिहास[सम्पादन गर्ने]

2000 देखि अन्तर्राष्ट्रिय मातृभाषा शान्ति र बहुभाषावाद प्रचार प्रसार भइरहेको छ। मिति 1952 का दिन पारस्परिक ढाकाको जगन्नाथ विश्वविद्यालय मेडिकल कलेज बाट विद्यार्थीहरूले पूर्व पाकिस्तान को दुई राष्ट्रिय भाषाहरूको रूपमा बंगाली भाषाको पहिचान को लागि प्रदर्शन गरेका थिए त्यसप्रदर्शन बाट प्रहरी ले अश्रुग्याँस र गोले चलाएका थियो साथै प्रहरीले उल्लङ्घनकारीलाई गिरफ्तारी गरेका थियो त्यस घटनामा प्रदर्शनकरीहरु पनि मारिएका थियो।

मैकालेको शिक्षा नीति : मातृभाषाहरूमा आघात[सम्पादन गर्ने]

२ फेब्रुअरी, १८३५ ई.लाई मैकालेले बहुमतका अभावमा आफ्नो विशेषाधिकारको प्रयोग गर्न आफ्नो शिक्षा नीतिको घोषणाको थियो। यसको चारतर्फ तीव्र विरोध भएको थियो। फेब्रुअरी मासमा नैं दस हजार व्यक्तिहरूले यस प्रस्तावका विरुद्ध एक ज्ञापन पनि दिए। तर भारतका तत्कालीन गर्वनर जनरल लार्ड विलियम बैंटिकले यसलाई बलपूर्वक लागू गरिदिए। यो घोषणा भारतीय शिक्षाका इतिहासमा एक परिवर्तनकारी मोड थियो। यस घोषणाले न केवल अंग्रेजीलाई शिक्षाको माध्यम बनाए तर यसमा धार्मिक विघटन, सांस्कृतिक ह्मास, आर्थिक शोषण तथा साम्राज्यवादी विस्तारका तत्व पनि उपस्थित थिए। यसको उद्देश्य भारतिहरूको देशभक्तिको भावनामा चोट गर्नु तथा आफ्नो इतिहासका प्रति आत्मविस्मृति पैदा गर्नु थियो, ताकि ती अतीतका गौरवलाई भूल जाहरू। मैकालेले आफ्नो घोषणामा स्पष्ट रूपले लिखा थियो, "हमा व्यक्तिहरूको एक यस्तो वर्ग बनाउनु चाहिन्छ जो रक्त तथा रंगदेखि भारतीय हो परन्तु स्वभाव, नैतिकता एवं बुद्धिदेखि अंग्रेज छ।" यस माध्यमदेखि त्यसका भारतका ईसाईकरणको पनि उद्देश्य थियो। मैकालेका बहनाई जी.एम। ट्रेविलियनले त्यसको विचारलाई व्यक्त गर्दै लिखा, "मेरो विश्वास छ कि यदि हाम्रो शिक्षाको यो नीति सफल हुन जान्छ भनें ३० वर्षहरूका भित्र बंगालका उच्च घरानहरूमा एक पनि मूर्तिपूजक छैन रह्नेछ।" मैकालेको यस घोषणाका पछि सामाजिक मनमुटाव अनि विभेद पैदा गर्नु थियो। त्यसका उद्देश्य हिन्दू समाज-व्यवस्थालाई विखण्डित गर्नु पनि थियो।

यी पनि हेर्नुहोस्[सम्पादन गर्ने]

अन्य पठनीय सामग्री[सम्पादन गर्ने]