मृगौला

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search


मृगौला
Gray1123.png
Human kidneys viewed from behind with spine removed
Kidnies lamb.jpg
भेडाका पाठाका मिर्गौला
ल्याटिन ren
धमनी रिनल धमनी
शिरा रिनल शिरा
स्नायू रिनल प्लेक्जस

मृगौला मानव शरीरको एक अभिन्न अंग हो।यो अंग सिमीको आकारको हुने गर्दछ।यो मेरुदण्डको दुवैपट्टि हुन्छ।यो करिब करिब ४-५ इन्च लामो अथवा एउटा ठूलो मुट्ठी जत्रो हुन्छ।प्रत्येक मृगौलामा लाखौँ साना साना फिल्टरहरु हुन्छन् जसलाई नेफ्रोन्स भनिन्छ। यो अंगले रगत छान्ने,शरिरमा झोलिलो पदार्थको मात्रा नियन्त्रन गर्ने,सहि मात्रामा इलेक्ट्रोलाइट्स कायम राख्ने र शरिरलाई नचाहिने पदार्थहरु पिसाबको माध्यमबाट बाहिर फाल्ने काम गर्दछ। मृगौलाले १०% मात्रै काम गरेतापनि केहि संकेत देखा पर्दैन।रगत मृगौलासम्म नपुग्दा मृगौलाको केहि भाग अथवा सिंगै मृगौलाले काम गर्न छोड्छ जसलाई किड्नि फेलर अथवा अन्त चरण रेनल रोग भन्ने गरिन्छ।मृगौलाको रोग सम्बन्धित गरिने अध्धयनलाई [[नेफ्रोलोजि]] भनिन्छ।

मृगौला फेल हुने थुप्रै कारणहरु हुन्छन् जस्तैः

  • डाइबिटिज
  • आनुवंशिक
  • धेरै मात्रामा कडा औषधिहरु सेवन गरेामा
  • नेफ्रोटिक सिन्ड्रोम आदि

कतिपय बेलामा अचानक पनि मृगौलाले काम गर्न छोड्न सक्छ जस्लाइ एक्युट रेनल फेलर अथवा एक्युट किड्नी इन्जरि भनिन्छ।यसरि अचानक मृगौलाले काम नगर्दा जिवनभर नै काम नर्गने हुदैन।यो स्थायी हुदैन।उपचार गरि फेरि मृगौलाई स्वस्थ बनाउन सकिन्छ।यस्तो इक्युट रेनल फेलरको पनि थुप्रै कारणहरु छन् जस्तैः

  • हृदयघात
  • लागूपदार्थको प्रयोग
  • मूत्र पथ समस्या
  • मिर्गौलामा पर्याप्त रगत नबग्दा आदि।

यदि मिर्गौला असफल भयो भने एक वा निम्न लक्षणहरू देखा पर्ने गर्छन्ः

खुजली

  • मांसपेशी ऐंठन
  • मतली र बान्ता
  • भोक नलाग्नु
  • खुट्टा र गोलीगाँठो सुनिनु
  • पर्याप्त पिशाब नहुनु
  • सास फेर्सन समस्या हुने
  • निद्रामा समस्या देखा पर्नु आदि।

यदि मिर्गौलाले अचानक काम गर्न छाडेमा (तीव्र किडनी असफलता),देखा पर्ने लक्षणहरूः

  • पेट दुख्नु
  • ढाड दुख्नु
  • पखाला
  • ज्वरो
  • नाकबाट रगत बग्नु
  • बान्ता आउनु आदि।

माथिका एक वा बढी लक्षणहरू देखा परेमा किडनी समस्याको संकेत हुन सक्छ। यी कुनै पनि लक्षण देखा परेमा,तेरुन्तै डाक्टरलाई सम्पर्क गर्न जरुरि छ।

तर अन्त चरण रेनल रोग (मृगौला फेल) पुरानो मिर्गौला रोग (क्रोनिक किड्नी डिजिज)को अन्तिन चरण हो र यो जेन्दगीभर निको हेदैन।यस्तो समयमा बिरामीसंग केबल दुईवटा मात्रै बिकल्प हुन्छ।

डायलासिस

डायलिसिस भनेको मृगौला फेल भएका बिरामीहरुमा गरिने उपचार हो जसबाट केहि हदसम्म कृत्रिम रूपमा मृगौलाको काम गरिन्छ। जब आफ्नै मिर्गौलेले काम गर्न छोड्छ, तब बाँच्नको लागि डायलिसिस गरिन्छ।डायलिसिस दुई प्रकारका हुन्छन।

  • हेमोडायलिसिस
  • पेरिटोनियल डायलिसिस




यो पनि हेर्नुहोस्[सम्पादन गर्ने]

* डायलासिस