राम जेठमलानी
राम भूलचन्द जेठमलानी | |
|---|---|
 | |
| निर्वाचन क्षेत्र | राज्यसभा |
| भारत को कानून मन्त्री | |
| पदमा १९९९ - २००० | |
| पूर्वाधिकारी | एम थंबीदुरई |
| उतराधिकारी | अरूण जेटली |
| पदमा १९९६ - १९९६ | |
| केन्द्रीय शहरी विकास मन्त्री | |
| पदमा १९९८ - १९९९ | |
| व्यक्तिगत विवरण | |
| जन्म | १४ सेप्टेम्बर १९२३ शिकारपुर, ब्रिटिश भारत |
| दल | भारतीय जनता पार्टी |
| दम्पती | रतना आर. |
| व्यवसाय | वकिल, प्रोफेसर, राजनेता |
राम जेठमलानी (पूरा नाम: राम भूलचन्द जेठमलानी, सिंधी: رام جيٺملاڻي, जन्म: १४ सेप्टेम्बर १९२३, सिन्ध, ब्रिटिश भारतको शिकारपुर शहर मा) एक सुप्रसिद्ध भारतीय वकिल र राजनीतिज्ञ हुन्।राम जेठमलानीले १७ वर्ष को उमेरमा एलएल.बी. डिग्री हासिल गरे।[१] उहाँ भारतमा सबैभन्दा उच्च सशुल्क वकील हुन् ।[२]उनले १० सेप्टेम्बर २०१७ मा न्यायिक पेशाबाट आफ्नो सेवानिवृत्तिको घोषणा गर्नुभयो।[३]
व्यक्तिगत जीवन
[सम्पादन]जेटमलानीको जन्म १४ सेप्टेम्बर १९२३ मा तत्कालीन बम्बई प्रेसिडेन्सीको Sindh डिभिजन अन्तर्गत पर्ने शिकारपुर, सिन्ध (हाल पाकिस्तानमा) मा बुलचन्द गुरुमुखदास जेटमलानी र पार्वती बुलचन्दका पुत्रका रूपमा भएको थियो।[४][५] उनले विद्यालयमा दोहोरो कक्षोन्नति (डबल प्रमोसन) प्राप्त गरेका थिए र १३ वर्षको उमेरमै म्याट्रिक उत्तीर्ण गरेका थिए। १७ वर्षको उमेरमा उनले बम्बई विश्वविद्यालयबाट प्रथम श्रेणीसहित एलएल.बी. उपाधि प्राप्त गरे। त्यसबेला वकिल बन्न न्यूनतम उमेर २१ वर्ष तोकिएको भए पनि उनले सो नियमविरुद्ध अदालतमा निवेदन दिएपछि विशेष छुट प्राप्त गरे र १८ वर्षकै उमेरमा वकालत गर्ने अनुमति पाए।[६] त्यसपछि उनले बम्बई विश्वविद्यालयबाट एलएल.एम. उपाधि पनि हासिल गरे, किनभने त्यस समयमा सिन्धमा कुनै विश्वविद्यालय थिएन।[७]
जेटमलानीले करिब १८ वर्षको उमेरमा परम्परागत भारतीय तय गरिएको विवाहमार्फत आफ्नी पहिलो पत्नी दुर्गासँग विवाह गरेका थिए। सन् १९४७ मा, भारत विभाजन हुनुभन्दा केही समयअघि उनले पेशाले वकिल रहेकी रत्ना शाहानीसँग दोस्रो विवाह गरे। उनको परिवारमा दुवै पत्नी तथा चार सन्तान थिए—दुर्गाबाट रानी, शोभा र महेश तथा रत्नाबाट जनक।[६][८]
उनका दुई छोरा र दुई छोरीमध्ये महेश जेटमलानी र रानी जेटमलानी भारतको सर्वोच्च अदालतका वरिष्ठ अधिवक्ता बने। महेश भारतीय जनता पार्टीका नेता पनि हुन् भने रानी सामाजिक अभियन्ता थिइन्।[९] कामना जेटमलानी, जो तेलुगु तथा तमिल चलचित्रकी अभिनेत्री हुन्, उनकी आफन्त हुन्। उनी जेटमलानीका एक भाइकी नातिनी हुन्।[१०][११]
जेटमलानीको ८ सेप्टेम्बर २०१९ मा नयाँ दिल्लीस्थित आफ्नै निवासमा ९५ वर्षको उमेरमा निधन भयो।[४] उनका छोरा महेश जेटमलानीका अनुसार जीवनको अन्तिम केही महिनादेखि उनी अस्वस्थ थिए र भारतीय समयअनुसार बिहान ७:४५ बजे, आफ्नो ९६औँ जन्मदिन आउन छ दिन बाँकी रहँदा उनको निधन भएको थियो।[१२][१३]
निर्वाचनमा सहभागिता
[सम्पादन]लोकसभा
[सम्पादन]| वर्ष | निर्वाचन क्षेत्र | दल | मत | % | प्रतिद्वन्द्वी | प्रतिद्वन्द्वीको दल | प्रतिद्वन्द्वीले प्राप्त गरेको मत | % | नतिजा | मतान्तर | % | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| १९७१ | भिवण्डी | Ind | 97,203 | 29.13 | एस. भी. धामणकर | INC | 163,684 | 49.06 | पराजित | -66,481 | -19.93 | ||
| १९७७ | बम्बई उत्तर–पश्चिम | JP | 246,446 | 61.09 | एच. आर. गोखले | 152,947 | 37.91 | विजयी | 93,499 | 23.18 | |||
| १९८० | 207,767 | 51.17 | रामराव आदिक | INC(I) | 180,712 | 44.51 | विजयी | 27,055 | 6.66 | ||||
| १९८४ | BJP | 154,349 | 30.31 | सुनील दत्त | INC | 308,989 | 60.67 | पराजित | -154,640 | -30.36 | |||
| २००४ | लखनउ | Ind | 53,566 | 9.97 | अटल बिहारी वाजपेयी | BJP | 324,714 | 56.12 | पराजित | -271,148 | -46.15 | ||
राज्यसभा
[सम्पादन]| पद | दल | निर्वाचन क्षेत्र | देखि | सम्म | कार्यकाल | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| राज्यसभा सदस्य (पहिलो कार्यकाल) |
JD | कर्नाटक | ३ अप्रिल १९८८ |
२ अप्रिल १९९४ |
५ वर्ष, ३६४ दिन | |
| राज्यसभा सदस्य (दोस्रो कार्यकाल) |
IND | महाराष्ट्र | ३ अप्रिल १९९४ |
२ अप्रिल २००० |
५ वर्ष, ३६५ दिन | |
| राज्यसभा सदस्य (तेस्रो कार्यकाल) |
३ अप्रिल २००० |
२ अप्रिल २००६ |
५ वर्ष, ३६४ दिन | |||
| राज्यसभा सदस्य (चौथो कार्यकाल) |
NOM | मनोनीत | १० अप्रिल २००६ |
२६ अगस्ट २००९ |
३ वर्ष, १३८ दिन | |
| राज्यसभा सदस्य (पाँचौँ कार्यकाल) |
IND | राजस्थान | ५ जुलाई २०१० |
८ जुन २०१६ |
५ वर्ष, ३३९ दिन | |
| राज्यसभा सदस्य (छैटौँ कार्यकाल) |
RJD | बिहार | ८ जुलाई २०१६ |
८ सेप्टेम्बर २०१९ |
३ वर्ष, ६२ दिन | |
पुरस्कार तथा उपलब्धिहरू
[सम्पादन]पुस्तकहरू
[सम्पादन]जेटमलानीद्वारा लिखित पुस्तकहरू
[सम्पादन]- Big Egos, Small Men[१७][१८] (आइएसबिएन ९७८-८-१२४१-२००२-६)
- Conflict of Laws (१९५५)[१८]
- Conscience of a Maverick[१९] (आइएसबिएन ८१७४७६५७१९)
- Justice: Soviet Style[२०][१७]
- Maverick: Unchanged, Unrepentant[१८] (आइएसबिएन ८१२९१३३५०४)
जेटमलानीले फौजदारी कानून, प्रशासनिक कानून तथा सञ्चारमाध्यमसम्बन्धी कानूनलगायत विभिन्न कानुनी विषयमा आधारित विद्वतापूर्ण पुस्तकहरूको सह-लेखन पनि गरेका थिए।[२१]
जेटमलानीबारे लेखिएका पुस्तकहरू
[सम्पादन]- Ram Jethmalani: The Authorized Biography — नलिनी गेरा (आइएसबिएन ०६७००४९३६०)
- The Rebel: A Biography of Ram Jethmalani — सुसान एडेलम्यान (आइएसबिएन ९३८६४९५०७४)
लोकप्रिय संस्कृतिमा
[सम्पादन]- अभिनेता मिथिलेश चतुर्वेदीले Sony LIV को मौलिक वेब शृङ्खला Scam 1992 मा जेटमलानीको भूमिका निर्वाह गरेका छन्। यो शृङ्खला हर्षद मेहतासँग सम्बन्धित सन् १९९२ को भारतीय शेयर बजार घोटालामा आधारित छ।[२२][२३]
- अभिनेता सुमीत व्यासले वास्तविक नानावटी मुद्दामा आधारित हिन्दी वेब शृङ्खला The Verdict मा राम जेटमलानीको भूमिका निर्वाह गरेका छन्। यो शृङ्खला ZEE5 मा उपलब्ध छ र ALTBalaji सँगको सहकार्यमा निर्माण गरिएको हो।
- अभिनेता राम कपूरले अभिषेक बच्चन अभिनीत बलिउड चलचित्र The Big Bull मा जेटमलानीको भूमिका निर्वाह गरेका छन्। यो चलचित्र हर्षद मेहताको जीवन र अपराधबाट प्रेरित छ।
- अभिनेता सचिन खेडेकरले सन् २०१६ को बलिउड चलचित्र रुस्तम मा जेटमलानीको भूमिका निर्वाह गरेका छन्।
सन्दर्भ
[सम्पादन]- ↑ "Ram Jethmalani's most candid interview on Modi, BJP and his sole ambition in life at 94", youtube.com।
- ↑ "Ram Jethmalani: Argumentative Indian" [राम जेठमलानी: तर्ककारी भारतीय], intoday.in, अन्तिम पहुँच २०१९-०२-०४।
- ↑ "Noted lawyer Ram Jethmalani announces retirement" [उल्लेखनीय वकील राम जेठमलानीले सेवानिवृत्तिको घोषणा गरे], अन्तिम पहुँच २०१९-०२-०४।
- 1 2 "Ram Jethmalani, Eminent Supreme Court Lawyer and Former Law Minister, Passes Away at 96", News18, ८ सेप्टेम्बर २०१९, अन्तिम पहुँच ८ सेप्टेम्बर २०१९।
- ↑ "Top most Indian Lawyer: Sindhi Genius Of Indian Law : Ram Jethmalani", The Sindhu World, मूलबाट २७ डिसेम्बर २०१२-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच १० फेब्रुअरी २०१३। अभिलेखिकरण २७ डिसेम्बर २०१२ वेब्याक मेसिन
- 1 2 http://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi-times/Ram-Jethmalani-In-black-and-white/articleshow/9580860.cms अभिलेखिकरण ४ नोभेम्बर २०१२ वेब्याक मेसिन Ram Jethmalani: In black and white: Times New Network, 12 May 2002.
- ↑ "Members Webpage – Rajyasabha", Rajyasabha, Parliament of India, मूलबाट २९ मे २०११-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच ९ फेब्रुअरी २०१३।
- ↑ "'I plead guilty to being a bad husband. But avatars like Ram don't do so'", The Telegraph, Kolkota।
- ↑ Deshpande, Vinaya (१ जनवरी २०१२), "Social activist Rani Jethmalani passes away", The Hindu (en-INमा), अन्तिम पहुँच ८ सेप्टेम्बर २०१९।
- ↑ S M, Shashiprasad (२० मे २०१५), "Kamna Jethmalani in Kathak mode", Deccan Chronicle, अन्तिम पहुँच ७ जुलाई २०२४, "Kamna says, “Yes, Mr Ram Jethmalani is my relative — one of my grandfather’s brothers.”"
- ↑ "Kamna Jethmalani is the granddaughter of Ram Jethmalani", The Times of India, ११ डिसेम्बर २०१४, अन्तिम पहुँच ७ जुलाई २०२४।
- ↑ Vaidyanathan, A; Bhasin, Swati (८ सेप्टेम्बर २०१९), "Ram Jethmalani, Veteran Lawyer And Former Union Minister, Dies At 95", NDTV, अन्तिम पहुँच ८ सेप्टेम्बर २०१९।
- ↑ "Ram Jethmalani, eminent lawyer and former Union law minister, passes away", The Times of India (अङ्ग्रेजीमा), ८ सेप्टेम्बर २०१९, अन्तिम पहुँच ९ सेप्टेम्बर २०१९।
- 1 2 "RIP Ram Jethmalani: India's criminal law doyen leaves behind rich legacy", India Today (अङ्ग्रेजीमा), ८ सेप्टेम्बर २०१९, अन्तिम पहुँच १० सेप्टेम्बर २०१९।
- ↑ "Mr. Jethmalani received International Jurist Award from Prime Minister of India on December 13th", ramjethmalani.com, मूलबाट २३ जुन २०१०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २६ डिसेम्बर २०१६। अभिलेखिकरण २३ जुन २०१० वेब्याक मेसिन
- ↑ उद्दरण त्रुटी: अवैध
<ref>चिनो; "ramjethmalani.com" नामको सन्दर्भका लागि कुनै पाठ प्रदान गरिएको छैन - 1 2 "Members of Parliament (Rajya Sabha) Ram Jethmalani Detailed Profile", Government of India, अन्तिम पहुँच ८ सेप्टेम्बर २०१९।[स्थायी मृत कडी]
- 1 2 3 Adnal, Madhuri (८ सेप्टेम्बर २०१९), "Ram Jethmalani's complete family tree explained", One India, अन्तिम पहुँच ७ सेप्टेम्बर २०१९।
- ↑ अभिलेखिकरण १७ नोभेम्बर २०१० वेब्याक मेसिन Ram Jethmalani – 87 not out : The Hindu
- ↑ Lok Sabha, "7th Lok Sabha – Members Bioprofile", Loksabha, India, मूलबाट ४ मार्च २०१६-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच ३ नोभेम्बर २०१६।
- ↑ "Ram Jethmalani, Wadhwa Books Company", wadhwabooks.in, Wadhwa Books Company, मूलबाट २०२१-०३-०८-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २०२६-०७-०९।
- ↑ "Reel Vs Real: Sucheta Dalal, Ram Jethmalani - who played whom in 'Scam 1992: The Harshad Mehta Story'", Free Press Journal (अङ्ग्रेजीमा), १९ अक्टोबर २०२०, अन्तिम पहुँच ११ अप्रिल २०२१।
- ↑ Magan, Srishti (१७ अक्टोबर २०२०), "Real Vs. Reel: Characters In 'Scam 1992: The Harshad Mehta Story' & Their Real-Life Counterparts", ScoopWhoop, मूलबाट ११ अप्रिल २०२१-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच ११ अप्रिल २०२१।