बृहस्पतिग्रह

नेपाली विकिपीडियाबाट
यसमा जानुहोस्: परिचालन, खोज्नुहोस्
Jupiter  Astronomical symbol of Jupiter
Jupiter by Cassini-Huygens.jpg
A composite Cassini image of Jupiter. The dark spot is the shadow of Europa.
Designations
Pronunciation Listeni/ˈpɪtər/[१]
Adjective Jovian
Epoch J2000
Aphelion ८१६,५२०,८०० km (५.४५८१०४ AU)
Perihelion ७४०,५७३,६०० km (४.९५०४२९ AU)
Semi-major axis ७७८,५४७,२०० km (५.२०४२६७ AU)
Eccentricity 0.048775
परिभ्रमण अवधि 4,331.572 days
11.85920 yr
10,475.8 Jupiter solar days[४]
परिभ्रमण अवधि 398.88 days[५]
परिभ्रमण गति 13.07 km/s[५]
Mean anomaly 18.818°
Inclination 1.305° to Ecliptic
6.09° to Sun's equator
0.32° to Invariable plane[६]
Longitude of ascending node 100.492°
Argument of perihelion 275.066°
उपग्रह 63
Physical characteristics
औशत अर्धब्यास 69,911 ± 6 km[७][८]
भूमध्यरेखीय अर्धब्यास 71,492 ± 4 km[७][८]
11.209 Earths
ध्रुवीय अर्धब्यास 66,854 ± 10 km[७][८]
10.517 Earths
Flattening 0.06487 ± 0.00015
सतहको क्षेत्रफल 6.21796×1010 km2[८][९]
121.9 Earths
आयतन 1.43128×1015 km3[५][८]
1321.3 Earths
पिण्ड 1.8986×1027 kg[५]
317.8 Earths
1/1047 Sun[१०]
औशत घनत्व 1.326 g/cm3[५][८]
Equatorial surface gravity 24.79 m/s2[५][८]
2.528 g
Escape velocity 59.5 km/s[५][८]
परिक्रमण अवधि 9.925 h[११] (9 h 55 m 30 s)
Equatorial rotation velocity 12.6 km/s
45,300 km/h
अक्षको झुकाव 3.13°[५]
North pole right ascension 268.057°
17 h 52 min 14 s[७]
North pole declination 64.496°[७]
Albedo 0.343 (Bond)
0.52 (geom.)[५]
Surface temp.
   1 bar level
   0.1 bar
min mean max
165 K[५]
112 K[५]
Apparent magnitude -1.6 to -2.94[५]
Angular diameter 29.8" — 50.1"[५]
Atmosphere[५]
वायुमण्डलीय चाप 20–200 kPa[१२] (cloud layer)
Scale height 27 km
वायुमण्डलीय तत्वहरू
89.8±2.0% Hydrogen (H2)
10.2±2.0% Helium
~0.3% Methane
~0.026% Ammonia
~0.003% Hydrogen deuteride (HD)
0.0006% Ethane
0.0004% water
Ices:
Ammonia
water
ammonium hydrosulfide(NH4SH)
भोयजर १ बाट लिईको बृहस्पतिग्रहको तस्बीर

बृहस्पतिग्रह सौर्यमण्डको सबैभन्दा ठूलो र सूर्यबाट पाँचौं ग्रह हो। ग्याँसबाट मात्रै बनेकोले, त्यसलाई ग्याँस पिण्ड भन्छन्। सौर्यमण्डलको अरु सात ग्रहको पिण्ड जम्म गरेपनि, बृहस्पतिग्रहको पिण्ड झन बढी हुन्थ्यो।

सन् २००३मा बृहस्पतिको वरिपरि घुमिरहेको ६३वटा चन्द्रमा पत्ता लगाइसकेको थिए। त्यीमाध्य सबभन्दा ठूलो ४वटा चन्द्र वैज्ञानिक गालिलेयोले पत्ता लागेकोले, गालिलेयी चन्द्रमा भन्छन्। तिनीका नाम आयो, युरोपा, ग्यानिमिड र कलिस्टो हुन्।

बृहस्पतिग्रह ठूलो भएर त्यसको वायु-मण्डल गहिरो गएर उच्च चाप हुन्छ। अन्तरिक्षयान बृहस्पतिभित्र पस्यो भने, एक छिनमै किचिन्थ्यो। त्यसकारणले बृहस्पतिको वायु-मण्डलभित्र के के छ भनेर थोरै थाहा छ।

बृहस्पतिको पतलो चक्क छ।

थप जानकारीका लागि हेर्नुहोस्[सम्पादन गर्ने]

सन्दर्भ[सम्पादन गर्ने]

  1. Jupiter, entry in the Oxford English Dictionary, prepared by J. A. Simpson and E. S. C. Weiner, vol. 8, second edition, Oxford: Clarendon Press, 1989. ISBN 0-19-861220-6 (vol. 8), ISBN 0-19-861186-2 (set.)
  2. Yeomans, Donald K. (2006-07-13), "HORIZONS System"  — At the site, go to the "web interface" then select "Ephemeris Type: Elements", "Target Body: Jupiter Barycenter" and "Center: Sun".
  3. Orbital elements refer to the barycenter of the Jupiter system, and are the instantaneous osculating values at the precise J2000 epoch. Barycenter quantities are given because, in contrast to the planetary centre, they do not experience appreciable changes on a day-to-day basis from to the motion of the moons.
  4. Seligman, Courtney, "Rotation Period and Day Length" 
  5. Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named fact
  6. "The MeanPlane (Invariable plane) of the Solar System passing through the barycenter", 2009-04-03  (produced with Solex 10 written by Aldo Vitagliano; see also Invariable plane)
  7. ७.० ७.१ ७.२ ७.३ ७.४ Seidelmann, P. Kenneth (2007), "Report of the IAU/IAGWorking Group on cartographic coordinates and rotational elements: 2006", Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy 90(3): 155–180, doi: 10.1007/s10569-007-9072-y , <http://adsabs.harvard.edu/doi/10.1007/s10569-007-9072-y>. Retrieved on २८ अगस्त २००७ 
  8. ८.० ८.१ ८.२ ८.३ ८.४ ८.५ ८.६ ८.७ Refers to the level of 1 bar atmospheric pressure
  9. "Solar System Exploration: Jupiter: Facts & Figures", NASA, 7 May 2008 
  10. "Astrodynamic Constants", 2009-02-27 
  11. Seidelmann, P. K.; Abalakin, V. K.; Bursa, M.; Davies, M. E.; de Burgh, C.; Lieske, J. H.; Oberst, J.; Simon, J. L.; Standish, E. M.; Stooke, P.; Thomas, P. C. (2001), "Report of the IAU/IAG Working Group on Cartographic Coordinates and Rotational Elements of the Planets and Satellites: 2000" 
  12. Anonymous (March 1983), "Probe Nephelometer", Galileo Messenger (NASA/JPL) (6), <http://www2.jpl.nasa.gov/galileo/messenger/oldmess/2Probe.html>. Retrieved on १२ फेब्रुअरी २००७