वरुणग्रह

नेपाली विकिपीडियाबाट
यसमा जानुहोस्: परिचालन, खोज्नुहोस्
Neptune  Astronomical symbol for Neptune.
Neptune from Voyager 2
Neptune from Voyager 2 with Great Dark Spot at left
Discovery
आविष्कारकर्ता Urbain Le Verrier
John Couch Adams
Johann Galle
पत्ता लागेको मिति September 23, 1846[१]
Designations
Pronunciation Listeni/ˈnɛptn/[२]
Adjective Neptunian
Epoch J2000
Aphelion 4,553,946,490 km
30.44125206 AU
Perihelion 4,452,940,833 km
29.76607095 AU
Semi-major axis 4,503,443,661 km
30.10366151 AU
Eccentricity 0.011214269
परिभ्रमण अवधि 60,190[५] days
164.79 years
89,666 Neptune solar days[६]
परिभ्रमण अवधि 367.49 day[७]
परिभ्रमण गति 5.43 km/s[७]
Mean anomaly 267.767281°
Inclination 1.767975° to Ecliptic
6.43° to Sun’s equator
0.72° to Invariable plane[८]
Longitude of ascending node 131.794310°
Argument of perihelion 265.646853°
उपग्रह 13
Physical characteristics
भूमध्यरेखीय अर्धब्यास 24,764 ± 15 km[९][१०]
3.883 Earths
ध्रुवीय अर्धब्यास 24,341 ± 30 km[९][१०]
3.829 Earths
Flattening 0.0171 ± 0.0013
सतहको क्षेत्रफल 7.6408×10 km2[५][१०]
14.98 Earths
आयतन 6.254×10१३ km3[७][१०]
57.74 Earths
पिण्ड 1.0243×1026 kg[७]
17.147 Earths
औशत घनत्व 1.638 g/cm3[७][१०]
Equatorial surface gravity 11.15 m/s2[७][१०]
1.14 g
Escape velocity 23.5 km/s[७][१०]
परिक्रमण अवधि 0.6713 day[७]
16 h 6 min 36 s
Equatorial rotation velocity 2.68 km/s
9,660 km/h
अक्षको झुकाव 28.32°[७]
North pole right ascension 19h 57m 20s[९]
299.3°
North pole declination 42.950°[९]
Albedo 0.290 (bond)
0.41 (geom.)[७]
Surface temp.
   1 bar level
   ०.१ bar (१० kPa)
min mean max
72 K[७]
55 K[७]
Apparent magnitude 8.02 to 7.78[७][११]
Angular diameter 2.2–2.4″[७][११]
Atmosphere[७]
Scale height 19.7 ± 0.6 km
वायुमण्डलीय तत्वहरू
80±3.2% Hydrogen (H2)
19±3.2% Helium
1.5±0.5% Methane
~0.019% Hydrogen deuteride (HD)
~0.00015% Ethane
Ices:
Ammonia
Water
Ammonium hydrosulfide(NH4SH)
Methane (?)
हब्बल अन्तरिक्ष दुरविनले खिचेको बरुणको तस्बीर

वरुणग्रह सौर्यमण्डलको सूर्यबाट आठौं ग्रह हो। यो ग्रह पनि एक ग्यास् पिण्ड हो जसको वरिपरि चारवटा मुस्किलले देखिने खालका घेराहरू छन। Urbain Le VerrierJohn Couch Adamsलाई वरुण ग्रहको आविश्कारकको रूपमा चिनिन्छ। यो ग्रहलाई पृथ्वीबाट बाइनाकुलर र दूरदर्शकयन्त्रको मद्दतले सजिलै हेर्न सकिन्छ। भोयजर २ नामक अन्तरिक्षयानले १९८९मा पत्तालगाएअनुसार यसमा "The Dark Spot" नाम गरेको आँधी रहेको छ। यद्यपी १९९४मा उक्त आँधी देखिएको थिएन। बरुण ग्रहका १३ वटा उपग्रहहरू छन। ती मध्ये सबैभन्दा ठूलो उपग्रह Triton हो ,जुन् उपग्रह वरुणग्रहको एकमात्र गोलो उपग्रह हो। Trition पृथ्वीको चन्द्रमा भन्दा केही सानो छ। अङ्ग्रेजीमा यसलाई नेप्च्युन भनिन्छ, नेप्च्युन, प्राचीन रोमन धर्मको प्रमुख देवताहरू मध्ये एउटा थिए। उनी समुद्रको देवता थिए। उनकै समतुल्य प्राचीन यूनानी धर्मको देवता थिए पोसाइडन। उनकै नामबाट सौर्य परिवारको आठौँ ग्रहको नाम नेप्च्युन राखिएको हो।

सन्दर्भ सामाग्रीहरू[सम्पादन गर्ने]

  1. Hamilton, Calvin J. (August 4, 2001), "Neptune" 
  2. Walter, Elizabeth (April 21, 2003), Cambridge Advanced Learner's Dictionary (2nd ed.), Cambridge University Press, ISBN 0-521-53106-3 
  3. Yeomans, Donald K. (July 13, 2006), "HORIZONS System" —At the site, go to the "web interface" then select "Ephemeris Type: Elements", "Target Body: Neptune Barycenter" and "Center: Sun".
  4. Orbital elements refer to the barycentre of the Neptune system, and are the instantaneous osculating values at the precise J2000 epoch. Barycentre quantities are given because, in contrast to the planetary centre, they do not experience appreciable changes on a day-to-day basis from to the motion of the moons.
  5. Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named fact2
  6. Seligman, Courtney, "Rotation Period and Day Length" 
  7. ७.०० ७.०१ ७.०२ ७.०३ ७.०४ ७.०५ ७.०६ ७.०७ ७.०८ ७.०९ ७.१० ७.११ ७.१२ ७.१३ ७.१४ Williams, David R. (September 1, 2004), "Neptune Fact Sheet" 
  8. "The MeanPlane (Invariable plane) of the Solar System passing through the barycenter", 2009-04-03  (produced with Solex 10 written by Aldo Vitagliano; see also Invariable plane)
  9. ९.० ९.१ ९.२ ९.३ P. Kenneth, Seidelmann (2007), "Report of the IAU/IAGWorking Group on cartographic coordinates and rotational elements", Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy 90(3): 155–180, doi 10.1007/s10569-007-9072-y 
  10. १०.० १०.१ १०.२ १०.३ १०.४ १०.५ १०.६ Refers to the level of १ bar (१०० kPa) atmospheric pressure
  11. Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named ephemeris

यो पनि हेर्नुहोस[सम्पादन गर्ने]