शनिग्रह

नेपाली विकिपीडियाबाट
यसमा जानुहोस्: परिचालन, खोज्नुहोस्
Saturn  Astronomical symbol for Saturn
The planet Saturn during equinox
Saturn imaged by the Cassini Orbiter
Designations
Pronunciation Listeni/ˈsætərn/[१]
Adjective Saturnian, Cronian
Epoch J2000.0
Aphelion 1,513,325,783 km
10.115 958 04 AU
Perihelion 1,353,572,956 km
9.048 076 35 AU
Semi-major axis 1,433,449,370 km
9.582 017 20 AU
Eccentricity 0.055 723 219
परिभ्रमण अवधि 10,759.22 days
29.4571 yr
24,491.07 Saturn solar days[४]
परिभ्रमण अवधि 378.09 days[५]
परिभ्रमण गति 9.69 km/s[५]
Mean anomaly 320.346 750°
Inclination 2.485 240° to Ecliptic
5.51° to Sun’s equator
0.93° to Invariable plane[६]
Longitude of ascending node 113.642 811°
Argument of perihelion 336.013 862°
उपग्रह ~ 200 observed (61 with secure orbits)
Physical characteristics
भूमध्यरेखीय अर्धब्यास 60,268 ± 4 km[७][८]
9.4492 Earths
ध्रुवीय अर्धब्यास 54,364 ± 10 km[७][८]
8.5521 Earths
Flattening 0.097 96 ± 0.000 18
सतहको क्षेत्रफल 4.27×10१० km²[८][९]
83.703 Earths
आयतन 8.2713×10१४ km³[५][८]
763.59 Earths
पिण्ड 5.6846×10२६ kg[५]
95.152 Earths
औशत घनत्व 0.687 g/cm³[५][८]
(less than water)
Equatorial surface gravity 10.44 m/s²[५][८]
1.065 g
Escape velocity 35.5 km/s[५][८]
परिक्रमण अवधि 10.57 hours[१०]
(10 hr 34 min)
Equatorial rotation velocity 9.87 km/s[८]
35,500 km/h
अक्षको झुकाव 26.73°[५]
North pole right ascension 2 h 42 min 21 s
40.589°[७]
North pole declination 83.537°[७]
Albedo 0.342 (Bond)
0.47 (geom.)[५]
Surface temp.
   1 bar level
   0.1 bar
min mean max
134 K[५]
84 K[५]
Apparent magnitude +1.47 to −0.24[११]
Angular diameter 14.5" — 20.1"[५]
(excludes rings)
Atmosphere[५]
Scale height 59.5 km
वायुमण्डलीय तत्वहरू
~96% Hydrogen (H2)
~3% Helium
~0.4% Methane
~0.01% Ammonia
~0.01% Hydrogen deuteride (HD)
0.000 7% Ethane
Ices:
Ammonia
water
ammonium hydrosulfide(NH4SH)
शनि ग्रह

शनिग्रह सौर्यमण्डलमा सूर्यबाट छैटौं ग्रह हो। यो यौटा ग्यासको पिण्ड (अङ्ग्रेजीमा gas giant), हो जसमा ग्यास नै ग्यास रहेको छ र शायद यसमा ठोस सतह नै छैन। यसको वरिपरी एकदमै ठूलो ग्रहीय चक्का छ जुन बरफ र खनिज चट्टानले बनेको छ।

शनि ध्रुव तिर चेप्टो र भुमध्यरेखातिर फैलेको छ किन भनें यो एकदम तिब्र गतिले घुम्छ। शनि सौरमण्डलको एउटामात्र त्यस्तो ग्रह हो जसको घनत्व पानीको भन्दा कम छ। त्यसैले यदि शनिलाई ठूलो पोखरीमा राख्‌ने हो भने पोखरीमा शनि तैरने छ।

शनिका धेरै चन्द्रहरू छन्। ३० वटा चन्द्रका नामाकरण गरीएका छन्। बाँकीका चन्द्रका नाम छैनन्। १९८० भन्दा पहिले भेटाइएका वा पत्ता लगाइएका चन्द्रलाई टाइटन, रिया, , डायोनी, टिथिस, एन्सेलडस, माइमस, हाइपेरियन, फिबीज्यानस भनिन्छ। टाइटन शनिको सबैभन्दा ठूलो चन्द्र हो। डिसेम्बर २००४ र जनवरी २००५मा शनिका नजीकैबाट खिचिएका धेरै फोटाहरू लिइएका थिए। यसको श्रेय जान्छ त्यो मानव निर्मित भू-उपग्रह जसलाई भनिन्छ। त्यस भू-उपग्रहको एउटा भागले त अझ टाइटनमा अवतरण पनि गरेको थियो।

सन्दर्भ सामाग्रीहरू[सम्पादन गर्ने]

  1. Walter, Elizabeth (April 21, 2003), Cambridge Advanced Learner's Dictionary (Second ed.), Cambridge University Press, ISBN 0521531063 
  2. Yeomans, Donald K. (2006-07-13), "HORIZONS System" —At the site, go to the "web interface" then select "Ephemeris Type: ELEMENTS", "Target Body: Saturn Barycenter" and "Center: Sun".
  3. Orbital elements refer to the barycenter of the Saturn system and are the instantaneous osculating values at the precise J2000 epoch. Barycenter quantities are given because, in contrast to the planetary centre, they do not experience appreciable changes on a day-to-day basis from to the motion of the moons.
  4. Seligman, Courtney, "Rotation Period and Day Length" 
  5. ५.०० ५.०१ ५.०२ ५.०३ ५.०४ ५.०५ ५.०६ ५.०७ ५.०८ ५.०९ ५.१० ५.११ ५.१२ Williams, Dr. David R. (September 7, 2006), "Saturn Fact Sheet" 
  6. "The MeanPlane (Invariable plane) of the Solar System passing through the barycenter", 2009-04-03  (produced with Solex 10 written by Aldo Vitagliano; see also Invariable plane)
  7. ७.० ७.१ ७.२ ७.३ Seidelmann, P. Kenneth (2007), "Report of the IAU/IAGWorking Group on cartographic coordinates and rotational elements: 2006", Celestial Mech. Dyn. Astr. 90(3): 155–180, Bibcode2007CeMDA..98..155S, doi 10.1007/s10569-007-9072-y 
  8. ८.० ८.१ ८.२ ८.३ ८.४ ८.५ ८.६ ८.७ Refers to the level of 1 bar atmospheric pressure
  9. NASA: Solar System Exploration: Planets: Saturn: Facts & Figures
  10. 'Astronews' (New Spin For Saturn), Astronomy, November 2009, p. 23 
  11. Schmude, Richard W Junior (2001), "Wideband photoelectric magnitude measurements of Saturn in 2000" 

यो पनि हेर्नुहोस्[सम्पादन गर्ने]