आर्किमिडिज

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search
सेराक्युजका आर्किमिडिज
Archimedes Thoughtful by Domenico Fetti (1620)
आर्किमिडिज चिन्तन गर्दै
डोमनिको फेटीद्वारा (१६२०)
जन्मअन्दाजी २८७ बीसी
सेराक्युज, सिसिली, म्याग्ना ग्रेसिया
मृत्युc. २१२ बीसी (उमेर अन्दाजी ७५)
सेराक्युज, सिसिली, म्याग्ना ग्रेसिया
चिनारीको कारण
वैज्ञानिक करियर
क्षेत्र

सेराक्युजका आर्किमिडिज एक ग्रीक गणितज्ञ, भौतिक विज्ञानका ज्ञाता, इन्जिनियर, आविष्कारक र खगोलशास्त्री थिए।[२]यद्यपि उनको जीवनका केहि विवरण ज्ञात छन्, उनलाई शास्त्रीय पुरातनतामा अग्रणी वैज्ञानिकहरुमध्ये एक मानिन्छन्।[३]प्राचीन इतिहासको सबभन्दा महान गणितज्ञ मानिने गरिन्छ र त्यस समयको महानतम मध्ये एक आर्किमिडिजले इन्फिनिटिमल्सको अवधारणाहरुलाई लागू गरेर अनि गणना गर्नका लागि एक्जोस्टिनका विधि अनि प्रोब ज्यामितीय सिद्धान्तको एउटा श्रृङ्खला प्रमाणित गर्नका लागि आधुनिक गणना र विश्लेषणको प्रत्याश गरे। एउटा क्षेत्रमा; एक क्षेत्रको सतह क्षेत्र र मात्रा; एक दीर्घवृत्तको क्षेत्र; एक प्याराबोलाका अन्तर्गतको क्षेत्र; क्रान्तिको एउटा प्याराबोलोइडका एक खण्डको मात्रा; क्रान्तिका हाइपरबोलाइडका एक खण्डको मात्रा; र एक सर्पिलको क्षेत्र।[४][५][६][७][८][९]उनको अन्य गणितीय उपलब्धीहरुमा पाईको सहि अनुमान समावेश रहेको छ ; सर्पिललाई परिभाषित गर्न र उसको जाँच गर्नका लागि अब उनको नाम बताइने गरिन्छ; अनि बढी ठुला संख्यालाई व्यक्त गर्नका लागि घाताङ्कको उपयोग गर्ने प्रणाली पनि वहाँले नै बनाएका हुन्। वहाँ भौतिक घटनाहरुमा गणितलाई लागू गर्ने पहिलो व्यक्तिहरुमध्ये एक थिए, जसमा जल विज्ञान र स्टेटिक्स पाइने गरिन्छ, जसमा लेभरका सिद्धान्तको स्पष्टिकरण पनि समावेश थियो। वहाँले आफ्नो मूल सेराक्युजलाई आक्रमणबाट बचाउनका लागि अभिनव मेसिनहरुलाई डिजाइन गर्ने श्रेय दिइने गरिन्छ, जस्तो कि वहाँका पेच पम्प, मिश्रित पुली र रक्षात्मक युद्ध मेसिनहरु। आर्किमिडिजको मृत्यु सेराक्युजको घेराबन्दीका समय भएको हो, जहाँ वहाँलाई एक रोमन सैनिकले आदेशका बावजूद पनि मारिदिएका थिए किनकी वहाँलाई क्षति नगर्न सकून् भनेर। सिसेरोले आर्किमिडिजका पुण्य स्मृतिमा बनाइएको स्थान घुम्ने वर्णन गरेका छन्, जो कि एउटा गोला र एउटा सिलेन्डरद्वारा अधिभूत थियो, जसलाई आर्किमिडिजले आफ्नो गणितीय खोजका प्रतिनिधित्व गर्नका लागि आफ्नो चितामाथि राखेका थिए। उनको आविष्कारहरुका विपरीत, आर्किमिडिजका गणितीय लेखनलाई प्राचीनतामा धेरै कम पहिचान मिलेको छ।


जीवनी[सम्पादन गर्ने]

खोज र आविष्कार[सम्पादन गर्ने]

आर्किमिडिजका सिद्धान्तहरु[सम्पादन गर्ने]

सन्दर्भ सामग्रीहरू[सम्पादन गर्ने]

  1. Knorr, Wilbur R. (१९७८), "Archimedes and the spirals: The heuristic background", Historia Mathematica 5 (1): 43–75, डिओआई:10.1016/0315-0860(78)90134-9, ""To be sure, Pappus does twice mention the theorem on the tangent to the spiral [IV, 36, 54]. But in both instances the issue is Archimedes' inappropriate use of a "solid neusis," that is, of a construction involving the sections of solids, in the solution of a plane problem. Yet Pappus' own resolution of the difficulty [IV, 54] is by his own classification a "solid" method, as it makes use of conic sections." (p. 48)" 
  2. "Archimedes", Collins Dictionary, n.d., अन्तिम पहुँच २५ सेप्टेम्बर २०१४ 
  3. "Archimedes (c. 287 – c. 212 BC)", BBC History, अन्तिम पहुँच २०१२-०६-०७ 
  4. John M. Henshaw (१० सेप्टेम्बर २०१४), An Equation for Every Occasion: Fifty-Two Formulas and Why They Matter, JHU Press, पृ: ६८, आइएसबिएन 978-1-4214-1492-8, "Archimedes is on most lists of the greatest mathematicians of all time and is considered the greatest mathematician of antiquity." 
  5. Calinger, Ronald (१९९९), A Contextual History of Mathematics, Prentice-Hall, पृ: १५०, आइएसबिएन 978-0-02-318285-3, "Shortly after Euclid, compiler of the definitive textbook, came Archimedes of Syracuse (ca. 287 212 BC), the most original and profound mathematician of antiquity." 
  6. "Archimedes of Syracuse", The MacTutor History of Mathematics archive, जनवरी १९९९, अन्तिम पहुँच २००८-०६-०९ 
  7. Sadri Hassani (११ नोभेम्बर २०१३), Mathematical Methods: For Students of Physics and Related Fields, Springer Science & Business Media, पृ: ८१, आइएसबिएन 978-0-387-21562-4, "Archimedes is arguably believed to be the greatest mathematician of antiquity." 
  8. Hans Niels Jahnke, A History of Analysis, American Mathematical Soc., पृ: २१, आइएसबिएन 978-0-8218-9050-9, "Archimedes was the greatest mathematician of antiquity and one of the greatest of all times" 
  9. Stephen Hawking (२९ मार्च २००७), God Created The Integers: The Mathematical Breakthroughs that Changed History, Running Press, पृ: १२, आइएसबिएन 978-0-7624-3272-1, "Archimedes, the greatest mathematician of antiquity, ..." 


बाह्य कडीहरू[सम्पादन गर्ने]

यो पनि हेर्नुहोस्[सम्पादन गर्ने]