करार

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search

करार contract(eng) कुनै दुई वा सोभन्दा बढि पक्षहरूबिच कुनै काम गर्न वा नगर्नको लागि भएको कानुनी संझौतालाई करार (contract) भनिन्छ।

दुई पक्षबीच केही काम गर्न वा नगर्नको लागि भएको सम्झौता

करार भन्नाले दुई वा सोभन्दा बढी पक्षबीच केही काम गर्न वा नगर्नको लागि भएको सम्झौतालाई जनाउँदछ । करार वा सम्झौता हर्‍क सम्बन्धको आधारको रुपमा रहन्छ, जहाँ दुई वा सो भन्दा बढी व्यक्तिहरु एउटा काममा संलग्न हुन्छन्। त्यसैले करार एक कानुनी अस्त्र हो जसले सम्झौतासँग गाँसिएका पक्षहरुको आकांक्षालाई सफलीभूत हुने कुराको आश्वस्त पार्दछ। विधिशास्त्रत्रिय अवधारणामा करारमा दुई प्तमुख तत्वहरु हुन्छन् ।: सम्झौता र दायित्व ।

प्रकृति[सम्पादन गर्ने]

  • सम्झौता
  • दायित्वको सिर्जना
  • कानुनद्वारा लागू हुने
  • दुई वा सोभन्दा व्यक्ती वा पक्ष

करारका कार्यहरु[सम्पादन गर्ने]

मुलकार्य[सम्पादन गर्ने]

  • पक्षहरुका बीच भएका सम्झौतामा उल्लेखित दायित्वहरुको कार्यान्वयन गर्ने विधिको व्यवस्थ गर्दछ र सोबमोजिम काम गर्न पक्षहरुलाई बाध्य पार्दछ ।
  • यसले पक्षहरुको भविश्यका योजनाहरुलाई अघि बढाउन प्रोत्साहन गर्दछ र सम्भावित पतिस्थितिलाई पहिचान गरि त्यसबाट पर्न सक्ने क्षति वा असुबिधालाई न्यूनीकरन गर्न योजनाबद्ध व्यवस्थ मिलाउँछ ।

अतिरिक्त कार्य[सम्पादन गर्ने]

  • करारले कारोबार तथा विनियमको मूल्य निर्धारण गर्दछ ।
  • सम्बन्धित पक्षका कर्तव्य र उत्तर्दायित्व हरु तथा उनीहरुले चाहेबमोजिमको परिपालानाको स्तरलाई निर्धारण गर्दछ ।
  • पक्षहरुबीचको कारोबारमा उत्पन्न हुन सक्ने सम्भावित आर्थिक जोखिम वा नोक्सानीलाई पक्षहरु बीच अगृम रुपमा बाँडफाँड गर्न सक्षम गर्दछ ।
  • करारीय दायित्वहरु पूरा नगरेको कारण बाट पर्न गएको क्षतिको लागि पीडित पक्षलाई उपचारको प्रबन्ध गर्दछ ।
  • करारले यसमा सहभगी पक्षहरुका आपसी द्वन्द्वात्मक स्वार्थहरुका बीच समन्वय गरि उनीहरुलाई निश्चित साझा उद्देश्यमा पुर्याउने एउटा औजारको काम गर्दछ।

बैध करारका अत्यावश्यक तत्त्वहरु[सम्पादन गर्ने]

  • दुई पक्ष
  • कानुनी सम्बन्ध सिर्जना गर्ने मनसाय
  • प्रस्ताव र स्वीकृति
  • सहमती
  • प्रतिफल
  • करारीय क्षमता
  • स्वतन्त्र सहमती
  • वैधानिक उद्देश्य
  • कानुनी रुपमा अबैध घोषणा नभएको
  • करार परिपालनाको सम्भाव्यता
  • प्रष्ट र निश्चित
  • कानुनी प्रकृया पूरा भएको

करारका प्रकारहरु[सम्पादन गर्ने]

करारको वैधताको आधारमा[सम्पादन गर्ने]

  1. वैध करार
  2. बदर हुने करार
  3. बदर गराउन सकिने करार
  4. गैर कानुनी करार
  5. लागू नहुने करार

करार निर्माणको आधारमा[सम्पादन गर्ने]

  1. व्यक्त
  2. अव्यक्त
  3. अर्ध व्यक्त

पक्षको करारमा रहेको दायित्वको आधारमा[सम्पादन गर्ने]

  1. एक पक्षीय करार
  2. द्विपक्षीय करार

करार परिपालनाको आधारमा[सम्पादन गर्ने]

  1. कार्यान्वयन भै सकेको करार
  2. कार्यान्वयन गर्न बांकी रहेको करार

सांयोगिक घटनामा आधरित करार[सम्पादन गर्ने]

  1. साधारण करार
  2. सांयोगिक करार