प्रशीतन

व्यवसायिक रेफ्र्रिजेरेसन

प्रशीतन वा रेफ्रिजेरेसन (अङ्ग्रेजी: Refrigeration) भनेको कुनै स्थान, वा पदार्थलाई , उसको वातावरणको तापक्रम भन्दा तल चिसो बनाउने प्रक्रिया हो। रेफ्रिजेरेसन एक कृत्रिम वा मानव-निर्मित शितलन बिधी हो।

रेफ्रिजेरेसन भन्नाले उर्जालाई तापको रुपमा कम-तापक्रमको माध्यमबाट उच्च-तापक्रमको माध्यममा स्थानान्तरण गरिने प्रकृयालाई जनाउँछ। उर्जा स्थानान्तरणको कार्य परम्परागत रुपमा यान्त्रिक तरिकाबाट गरिन्छ, तर यो चुम्बकत्व, विद्युत, लेजर वा अन्य तरिकाबाट पनि हासिल गरिन्छ। रेफृजेरेसनको उपयोग घरायसी रेफ्रिजेरेटर, औद्योगिक फ्रिजर, क्रायोजेनिक्स र एयर कन्डिसनिङ लगायत धेरै ठाउँमा गरिन्छ। हिट पम्पले रेफ्रिजेरेसनद्वारा उत्पादित तापको प्रयोग गर्छ।

वितेको शताब्दीमा प्रशीतन विधिको विस्तार बरफ बनाउने देखी खाद्य एवम् पेय पदार्थलाई शीतल राख्न र अधिक समय सम्म संरक्षित (preserve) राख्नको गरिन्छ र अहिले यसको प्रयोग निकै ठुलो व्यवसायिक रूपमा गरिन्छ।

रेफ्रिजेरेसन चक्रको सञ्चालन सिद्धान्त को गणीतीय व्याख्या सादी कार्नोटले १८२४ मा ताप इन्जिनको रुपमा गरेका थिए।

प्रशीतनको विधिहरू

एक वाष्प-संपीडक प्रशीतक

प्रशीतन व्यवस्था निम्नलिखित उपायहरू द्वारा प्राप्त गर्न सकिन्छ:

• पानी वा बरफमा साधारण नुनको प्रयोग बाट,
• भेपर कम्प्रेसन रेफ्रिजरेसन कम चापमा कुनै पनि पदार्थलाई उमालेर,
• बाह्य कार्य गर्ने कुनै पनि ग्यास को रुद्धोष्म प्रसार (adiabatic expansion) द्वारा,
• जूल-थमसन प्रभावको प्रयोगबाट
• पेल्टियर प्रभावबाट उत्पन्न शीतलीभवको प्रक्रिया द्वारा,
• तापको अधिशोषण (heat of absorption) को उपयोग गरेर
• रुद्धोष्म विचुंबकन (demagnetisation) प्रक्रिया द्वारा।