फुलन देवी

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search
फूलन देवी
संसद (११औं लोक सभा)
Constituencyमिर्जापूर
संसद (१३औं लोक सभा)
कार्यकाल
१९९९ – २००१
Constituencyमिर्जापूर
व्यक्तिगत विवरण
जन्म(१९६३-०८-१०)१० अगस्ट १९६३
गोरहा का पूर्वा
मृत्यु२५ जुलाई २००१(२००१-०७-२५)
नयाँ दिल्ली, भारत
मृत्युको कारणShot dead
राष्ट्रियताIndian
राजनीतिक पार्टीसमाजवादी पार्टी
जीवन साथी(हरू)पट्टी लाल, बिक्रम मल्लाह, उम्‍मेद सिंह
पेशाडकैती, राजनितिज्ञ

फूलन देवी (१० अगस्ट १९६३ - २५ जुलाई २००१) डकैतबाट सांसद बनेकी एक भारतिय राजनितिज्ञ हुन । उनको जन्म भारतको उत्तर प्रदेशको एउटा सानो गाउँ गोरहा का पूर्वामा भएको थियो ।

प्रारम्भिक जिवन[सम्पादन गर्ने]

डकैत जिवन[सम्पादन गर्ने]

बेहमई हत्याकाण्ड[सम्पादन गर्ने]

आत्मसमर्पण तथा कारावास[सम्पादन गर्ने]

राजनितिमा प्रवेश[सम्पादन गर्ने]

मृत्यू[सम्पादन गर्ने]

चलचित्र अन्य प्रचार[सम्पादन गर्ने]


फूलन देवी (10 अगस्ट 1963 - 25 जुलाई सन् २००१) डाकु बाट सांसद सम्म बनेकी भारतकी एक राजनितीज्ञ थिइन्। उनको जन्म एक निम्न जाति परिवारमा उत्तर प्रदेशको एक सानो गाउँ गोरहा पूर्वामा भएको थियो। फूलनको विवाह एघार वर्षको उमेरमा भएको थियो तर उनको पति र पतिको परिवारले उसलाई त्यागेको थियो। धेरै किसिमका प्रताडना र कष्ट झेलेपछि फूलन डकैती पेशामा लागेकी थिइन्। विस्तारै विस्तारै फूलनले आफ्नो डाकूको एक गिरोह खडा गरिन् र आफू त्यसको नाइके बनिन्।

यो लेख हिन्दीबाट नेपालीमा अनुवाद गरिएको हो, यसमा कतिपय त्रुटिहरु छन् जसलाई तपाईं सुधार गर्न सक्नु हुन्छ। 

गिरोह बनाउन भन्दा पहिले गाँउको केही मान्छेले कथित तरिकामा फूलन संग दुराचार गर्यो। त्यहिको बदलयो लेनेको मंशा देखि फूलनले बीहडको रास्‍ता अपनाए। डकैत गिरोहमा उनको सर्वाधिक नजदीकी विक्रम मल्‍लाह देखि रही। मानिन्छ कि पुलिस मुठभेडमा विक्रमको मृत्यु पछि फूलन टूट गई।

सामान्यतया फूलनको डकैतको रूपमा (रबिनहुड) जस्तै गरीबहरूको खुट्टाोकार बुझयो जान्थ्यो। सबै भन्दा पहिलो पल्ट (१९८१)मा त्यो राष्ट्रिय र अन्तरराष्ट्रिय सुर्खिहरूमा तब आएको जब उनले ऊँची जातिहरूको बाइस मान्छेको एक साथ तथाकथित (नरसंहार) गरे जो (ठाकुर) जातिको (जमींदार) मान्छे थिए। तर त्यस पछि उनले यस नरसंहार देखि इन्कार गरेको थियो।

त्यस पछि उत्तर प्रदेश र मध्य प्रदेश सरकार तथा प्रतिद्वंदी गिरोहोंले फूलनको पकडनेको धेरै नाकाम कोशिशे गर्यो। इंदिरा गाँधीको सरकारले (१९८३)मा उनबाट समझौता गर्‌ गरे उसलाई (मृत्यु दंड) हैन दिए जायेगा र उनको परिवारको सदस्यहरू लाई कुनै नोकसान हैन पहुँचाया जायेगा र फूलनले यस शर्तको तहत आफ्नो दस हजार समर्थकोंको समक्ष आत्मसमर्पण गर्यो।

बिना मुद्दा चलाये ग्यारह साल सम्म जेलमा रहन पछि फूलनको 1994मा मुलायम सिंह यादवको सरकारले रिहा गर्यो। यस्तो उन समय भयो जब दलित मान्छे फूलनको सम्र्थनमा गोलबंद हो रहे थिए र फूलन यस समुदायको प्रतीकको रूपमा देखी जाती थियो। फूलनले आफ्नो रिहाईको बौद्ध धर्ममा आफ्नो धर्मातंरण गर्यो। 1996मा फूलनले उत्‍तर प्रदेशको भदोही सीट देखि (लोकसभा)को चुनाव जीतयो र त्यो संसद पहुँची। 25 जुलाई सन 2001को दिल्लीमा उनको आवासमा फूलनको हत्या गरेर दी गयी। उनको परिवारमा सिर्फ उनको पति उम्मेद सिंह छन्। 1994मा शेखर कपूरले फूलनमा आधारित एक फिलिम बैंडिट क्वीन बनाए जो एकदम चर्चित र विवादित रही। फूलनले यस फिलिममा धेरै सारा आप्त्तियाँ दर्ज कराईं र भारत सरकार द्वारा भारतमा यस फिलिमको प्रदर्शनमा रोक लाग्यो दी गयी।फुलन संग जमिदारोले बलात्कार गरेको थियो |

दिल्‍लीको तिहाड जेलमा कैद अपराधी सिंह सिंह राणाले फूलनको हत्‍या गर्यो। हत्‍या भन्दा पहिले त्यो देशको सबै भन्दा सुरक्षित मानी जाने वाला तिहाड जेल देखि फर्जी तरिका देखि जमानतमा रिहा होनेमा कामयाब भयो। हत्‍या पछि सिंह सिंह फरार भयो। केही समय पछि सिंह सिंहले एक भिडियो क्‍िलप जारी गरेर अन्तिम हिन्‍दू सम्राट पृथ्‍वीराज चौहानको समाधी ढूढंकर उनको अस्थिहरू भारत लेकर आनेको कोशिशको दावा गर्यो। हुनत त्यस पछि दिल्‍ली पुलिसले उसलाई पकड लिया। फूलनको हत्‍याको राजनीतिक षडयंत्र पनि मानिन्छ। उनको हत्‍याको छींटे उनको पति उम्‍मेद सिंहमा पनि आए। हुनत उम्‍मेद आरोपित भएन।

सन्दर्भ सूची[सम्पादन गर्ने]

  1. Manju Jain (2009). Narratives of Indian cinema. Primus Books. प॰ 164. . 

यो पढ्नुहोस[सम्पादन गर्ने]

फूलन देवी सम्बन्धी किताब

  • Devi: The Bandit Queen, by Richard Shears, Isobelle Gidley. Published by Allen & Unwin, १९८४. ISBN ०-०४-९२००९७-६.
  • India's Bandit Queen: The True Story of Phoolan Devi, by Mala Sen. Published by HarperCollins Publishers, १९९३. ISBN ०-०४-४४०८८८-९.
  • I, Phoolan Devi: The Autobiography of India's Bandit Queen, by Phoolan Devi, Marie-Thérèse Cuny, Paul Rambali. Published by Little, Brown and Co., १९९६. ISBN ०-३१६-८७९६०-६.
  • Moxham, Roy (3 June 2010). Outlaw: India's Bandit Queen and Me. Rider. . 
  • Phoolan Devi, with Marie-Therese Cuny, and Paul Rambali, The Bandit Queen of India: An Indian Woman's Amazing Journey from Peasant to International Legend, Guilford, Connecticut: The Lyons Press, २००६. ISBN ९७८-१-५९२२८-६४१-६
  • Phoolan Devi - by N.Pugazhendhi, Coimbatore in TAMIL translated from Malayalam.

अन्य

बाह्य लिङ्कहरू[सम्पादन गर्ने]