रङ्गपुर, बङ्गलादेश

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search
रङ्गपुर
রংপুর
—  शहर  —
उपनाम(हरू): हरित शहर Rang pur.jpg
देश Flag of Bangladesh.svg बङ्गलादेश
प्रदेश रङ्गपुर
जिल्ला रङ्गपुर
स्थापना १६ डिसेम्बर १७६९
नगरपालिका १८६९
शहर निगम १ जुलाई २०१२[१]
सरकार
 - प्रकार मेयर परिशद
 - अङ्ग रङ्गपुर शहर निगम
 - मेयर मुस्तफिजुर रहामान मुस्ताफा[२]
क्षेत्रफल
 - मेट्रो २८ किमी (१०.८ वर्ग मी)
अवनति ३४ मि (११२ फिट)
जनसङ्ख्या (२०१७)
 - शहर १२०,०००
 जनघनत्व ९८०/किमी (२,५३८.२/वर्ग मी)
समय क्षेत्र बङ्गलादेश समय (युटिसी+६)
हुलाक कोड ५४००[३]
सम्पर्क कोड +८८०
टेलिफोन कोड ५२१
वेबसाइट rpcc.gov.bd

रङ्गपुर (बङ्गाली: রংপুর) बङ्गलादेश र रङ्गपुर प्रदेशको एक प्रमुख शहर हो । रङ्गपुर १६ डिसेम्बर १७६९ मा एक जिल्ला मुख्यालय घोषित गरियो र १८६९ मा नगरपालिकाको रूपमा स्थापित भएको थियो । यो शहर बांग्लादेशको सबैभन्दा पुरानो नगरपालिकाको रुपमा रहेको छ । यो शहरको प्रमुख कार्यलय सन् १८९२ मा राजा जनक बल्लभ सेनको अादेशमा निर्माण गरियको थियो । यो शहर बङ्गलादेश उत्तरपूर्वी भागमा स्थित छ । यसको दक्षिणी भागमा, भर्खरै स्थापित गरिएको सार्वजनिक विश्वविद्यालय बेगम रुक्या विश्वविद्यालय रङ्गपुर स्थापित गिरियको छ ।

इतिहास[सम्पादन गर्ने]

रङ्गपुरलाई मुगल बादसाह अकबरका सेनापती राजा मान सिंहले सन् १५७५ मा कब्जा गरेका थिय तर यो शहरलाई १८८६ सम्म पनि मुगल शासन पुण रुपमा लागू हुन सकेको थिएन । बेलायती ब्रिटिश इस्ट इन्डिया कम्पनी शासनमा एक 'उत्परिवार विद्रोह' युद्ध भयो र रङ्गपुर गोरघाट रियाज -ल-सलिटनको रूपमा उल्लेख गरिएको थियो । कम्पनीको शुरुआती शासनको समयमा फकीर-संसारीको प्रतिरोध र किसान विद्रोही रङ्गपुरमा आयोजित गरियो ।

भुगोल[सम्पादन गर्ने]

रङ्गपुर शहर एक प्रधेशीय सदरमुकाम हो । यस ठाउँको माटो उर्भर खालको छ । यहाँको तापमान ३२ डिग्री देखि ११ डिग्री सम्म रहेको छ र यहाँको अैसत बार्सिक वर्षा २९३१ मिलीमिटर रहेको छ । रङ्गपुर शहर लगभग २८ बर्ग किमीमा फैलिएको छ । सन् २००६ को जनगणना अनुसार यहाँको जजनसङ्ख्या २,५१६,९९ रहेको छ जसमा ५२ प्रतिशत पुरुष र ४८ प्रतिशत महिला रहेका छन् । यस शहरको साक्षरता ५४.६ प्रतिशत रहेको छ ।

स्वास्थ सेवा[सम्पादन गर्ने]

उत्तर-बङ्गाली जिल्लाहरूको भन्दा स्वास्थ्य सेवामा रङ्गपुर सुविधा राम्रो रहेको छ । त्यहाँ सयौं अस्पताल, निजी क्लिनिकहरु शहरै भरि फैलिएका छन् । रङ्गपुर मेडिकल कलेज अस्पताल यस ठाउँको सबै भन्दा धेरै सैया एवं सिक्षणमो पनि सुविधा भएको एक मात्र सरकारी अस्पताल हो । रङ्गपुर मेडिकल कलेजको परिसर रङ्गपुरको को उत्तर-पश्चिम क्षेत्रमा अवस्थित छ । यो राजशीही जिल्लाबाट २१० किलोमिटर र ढाकाबाट ३३० किलोमिटरको दुरीमा रहेको छ । यो अस्पताल अन्तर-देशको राजमार्गको छेउमा अवस्थित छ जुन भारत र नेपालसँग जोडिएको छ । यस अस्पताल बाहेक प्राइम मेडिकल कलेज अस्पताल (७५० सैया), डाक्टर सामुदायिक अस्पताल (५०० सैया), उत्तरी निजी मेडिकल कलेज अस्पताल, ईसाई मिसनरी अस्पतालका अादी प्रसिद्ध निजी अस्पतालहरू हुन् ।

यातायात[सम्पादन गर्ने]

राङ्पुर सहरमा हरेक दैनिक ५०,००० भन्दा बढी यातायातका साधनहरू चल्ने गर्दछ।यो सहरमा मुख्य गरि साइकल,बाइक,अटो रेक्सा,बस,ट्याक्सी,मिनीबस चल्ने गर्दछ।

सडक[सम्पादन गर्ने]

राङ्पुर शहरको सडकका माध्यम द्वारा बङ्गलादेश दुई ठुला शहर चिट्ट्यागनङ र राजधानी ढाकासँग जोडिएको छ । राङ्पुरबाट ढाका शहर लगभग ६-७ घण्टामा राष्ट्रिय राजमार्ग ५ सडकका माध्यमबाट पुग्न सकिन्छ । यस्तै राङ्पुरदेखी भारत एसिएन राजमार्ग २बाट पुग्न सकिन्छ ।

रेलवे[सम्पादन गर्ने]

यो राङ्पुर सहरमा बंगलादेश रेलवे को स्टेसनहरू रहेको छ।यस्तै यो सहरमा राङ्पुर एस्प्रेसका रेलहरू चल्द छन्।

हवाई[सम्पादन गर्ने]

राङ्पुर सहरमा रहेको रहेको विमानस्थलको नाम शइदपु विमानस्थल हो।जुन राङ्पुर शहरको उत्तरी भागमा अवस्थित रहेको छ।यो विमानस्थल बंगलादेशको राष्ट्रिय उदान भर्ने विमानस्थल हो।

उप-भाषा[सम्पादन गर्ने]

राङ्पुर सहरका स्थानीयहरूले राङ्पुरी भाषा बोल्ने गर्दछन्।त्यसैले पनि राङ्पुरमा राङ्पुरी भाषा बोल्ने मानिसको अत्याधिक बहुल्यता छ भन्न सकिन्छ,लगभग १० मिलियन मानिसले यो भाषा बोल्ने गर्दछ।यस्तै त्यो सँगै राङ्पुर सहरमा लगभग ५ मिलियन मानिसहरू राजवंशी रहेका छन्।जुन बंगलादेश र भारतमा बसोबास गर्ने गर्द छन्।९

खेलकुद[सम्पादन गर्ने]

रङ्गपुर शहरमा सबैभन्दा लोकप्रिय तथा चर्चित खेलका रूपमा क्रिकेटलाई लिइन्छ । भने दोस्रो महत्त्वपूर्ण खेलका रूपमा भने फुटबललाई लिइन्छ ।यो सहरमा १०००० भन्दा बढी दर्शक क्षमता भएको रङ्गपुर रङ्गशाला रहेको छ । जुन रङ्गशाला फुटबल तथा अन्य खेलकुदहरूका लागि प्रयोग गरिन्छ । यस्तै क्रिकेटका लागि प्रसिद्ध क्रिकेट मैदान बाट चर्चित रङ्गशाला पनि रहेको छ ।[४]जहाँ क्रिकेटका विभिन्न खेल तथा प्रतियोगिताहरू हुने गर्दछ । यसबाहे रङ्गपुर शहरमा अन्य थुप्रै खेलकुद सम्बन्धि तालिम दिने का हुने एकेडेमीहरू रहेको छ । यो बाहेक बङ्गलादेशको घरेलुु क्रिकेट लिग बङ्गलादेश प्रिमियर लिगमा रङ्गपुर शहरको प्रतिनिधित्व गर्दै रङ्गपुर राइदर्सले आफ्नो सहभागीता जानउने गर्दछ ।

सन्दर्भ सामग्री[सम्पादन गर्ने]

  1. "रङ्गपुर नगरपालिका", द डेल्ली स्टार, २ जुलाई २०१२, अन्तिम पहुँच ११ जुन २०१३ 
  2. अाधिकारिक वेबसाइट
  3. "रङ्गपुर नगरपालिकाको पुण तथ्याङ्क", जियो पोस्ट कोड, अन्तिम पहुँच ११ जुन २०१३ 
  4. क्रिकेट मैदान, रङ्गपुर, क्रिकेट।  अन्तिक पंहुच - २९ जुलाई २०१०.

बाह्य लिङ्कहरू[सम्पादन गर्ने]