राजनीति

संयुक्त राष्ट्र महासभाको ७९ औँ सत्रको उद्घाटन समारोह

राजनीति एक सङ्गठित समाजमा मामिलाहरू समाधान गर्ने गतिविधि हो। राजनीति सामान्यतया सरकारमार्फत समाज भित्रका समस्याहरू समाधान गर्नसँग सम्बन्धित हुन्छ। राजनीतिमा संलग्न व्यक्तिहरूलाई राजनीतिज्ञ भनिन्छ। राजनीति र सरकारको अध्ययन गर्ने सामाजिक विज्ञानको शाखालाई राजनीति विज्ञान भनिन्छ।

राजनीतिमा विभिन्न विधिहरू प्रयोग गरिन्छ, जसमा मानिसहरूमाझ आफ्नो राजनीतिक विचार प्रवर्द्धन गर्ने, अन्य राजनीतिक पक्षहरूसँग वार्ता गर्ने, कानुन बनाउने र विरोधीहरूविरुद्ध युद्ध सञ्चालन लगायतका आन्तरिक तथा बाह्य बल प्रयोग गर्ने कुराहरू पर्दछन्। राजनीति परम्परागत समाजका वंश र जनजातिदेखि लिएर आधुनिक स्थानीय सरकार, कम्पनी तथा संस्था, सार्वभौम राज्य र अन्तर्राष्ट्रिय स्तरसम्मका व्यापक सामाजिक तहहरूमा अभ्यास गरिन्छ।

आधुनिक राज्यहरूमा मानिसहरू अक्सर आफ्ना विचारहरूको प्रतिनिधित्व गर्न राजनीतिक दलहरू गठन गर्छन्। दलका सदस्यहरू प्रायः धेरै मुद्दाहरूमा एउटै दृष्टिकोण राख्न, कानुनमा उस्तै परिवर्तनहरू गर्न र समान नेताहरूलाई समर्थन गर्न सहमत हुन्छन्। निर्वाचन सामान्यतया विभिन्न दलहरू बीचको प्रतिस्पर्धा हो।

राजनीतिक प्रणाली एउटा यस्तो ढाँचा हो जसले समाज भित्र स्वीकार्य राजनीतिक विधिहरूलाई परिभाषित गर्दछ। राजनीतिक विचारको इतिहास प्राचीन कालदेखि सुरु भएको पाइन्छ, जसमा प्लेटोको रिपब्लिक, अरस्तुको पोलिटिक्स, कन्फुसियसका राजनीतिक पाण्डुलिपिहरू र चाणक्यको अर्थशास्त्र जस्ता महत्त्वपूर्ण कृतिहरू समावेश छन्।

राजनीतिलाई "राजनीतिक समाधान" को सन्दर्भमा सकारात्मक रूपमा प्रयोग गर्न सकिन्छ जुन सम्झौतापूर्ण र अहिंसात्मक हुन्छ, वा वर्णनात्मक रूपमा "सरकारको कला वा विज्ञान" को रूपमा लिन सकिन्छ, तर यो शब्दले धेरै पटक नकारात्मक अर्थ पनि बोकेको हुन्छ।