अनुगुल जिल्ला

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search
अनुगुल जिल्ला
—  जिल्ला  —

छाप
देश Flag of India.svg भारत
राज्य ओडिशा
स्थापित १ अप्रिल १९९३
सदरमुकाम अनुगुल
सरकार
 - प्रकार नगरपालिका
क्षेत्रफल
 - जम्मा ६,२३२ किमी (२,४०६.२ वर्ग मी)
अवनति ८७५.५ मि (२,८७२ फिट)
जनसङ्ख्या (सन् २०११)
 - जम्मा १,२७३,८२१[१]
 जनघनत्व १९९/किमी (५१५.४/वर्ग मी)
भाषा
 - आधिकारिक ओडिशा, अङ्ग्रेजी
समय क्षेत्र भारतीय मानक समय (युटिसी+५:३०)
लिङ्ग अनुपात ०.९४२ /
साक्षरता ७८.९६%
विधान सभा
वेबसाइट angul.nic.in

अनुगुल जिल्ला भारतको ओडिशा राज्य अन्तर्गत पर्ने एक जिल्ला हो। यस जिल्लाको सदरमुकाम अनुगुल सहर हो। अनुगुल जिल्लालाई ओडिशाको औद्योगिक राजधानीको रुपमा लिइन्छ।

भूगोल[सम्पादन गर्ने]

अनुगुल जिल्ला ओडिशा राज्यको केन्द्रीय भागमा अवस्थित छ भने भने यो जिल्ला २०°३१' देखि २१°४०' उत्तर अक्षांश र ८४°१५' देखि ८५°२३' पूर्वी देशान्तरणमा अवस्थित छ। अनुगुल जिल्लाले भारतको कुल क्षेत्रफल मध्ये ६२३२ वर्ग किलोमिटर अोगटेको छ।[२] यस जिल्लालाई कटर र ढेङ्कानाल जिल्लाले पूर्व, देवगढ, केन्दुझर र सुन्दरगढ जिल्लाले उत्तर, सम्बलपुर र सोनेपुर जिल्लाले पश्चिम, नयागढ र बौद्ध जिल्लाले दक्षिणबाट घेरेको छ। यस जिल्लामा प्रशस्त प्राकृतिक स्रोत रहेको छ। अनुगुल जिल्लाको सदरमुकाम अनुगुल सहर भुवनेश्वरबाट १५० किलोमिटरको दुरीमा अवस्थित छ।[३]

जनशाङ्खिकि[सम्पादन गर्ने]

सन् २०११ को राष्ट्रिय जनगणना अनुसार यस जिल्लाको कुल जनसङ्ख्या १२७३८२१ रहेको छ[४] जसमध्ये पुरुषको जनसङ्ख्या ६५५७१८ छ भने महिलाको जनसङ्ख्या ६१८१०३ रहेको छ। यस जिल्लाको जनघनत्व १९९ प्रति वर्ग किलोमिटर (५२०/वर्ग माइल) रहेको छ।[४] सन् २००१ देखि २०११ सम्म एक दशकको अन्तरालमा यस जिल्लाको जनसङ्ख्या ११% ले वृद्धि भएको थियो।[५] यस जिल्लामा प्रत्येक १००० पुरूषका लागि ९४२ महिलाको लिङ्गीक अनुपात र यस जिल्लाको कुल साक्षरता दर ७८.९६% रहेको छ। यस जिल्ला १९३० गाउँहरू रहेका छन्। [४]

अर्थतन्त्र[सम्पादन गर्ने]

अनुगुल जिल्लाको अर्थतन्त्रमा कृषिले महत्त्वपूर्ण स्थान ओगटेको छ किनकि सन् २०११ को राष्ट्रिय जनगणना अनुसार कृषिले यस जिल्लाका ७०% लाई प्रत्यक्ष तथा अप्रत्यक्ष रोजगार प्रदान गरेको छ। यस जिल्लाको कुल उत्पादन योग्य क्षेत्र २१६४०३ हेक्टरमा फैलिएको छ जुन यस जिल्लाको कुल क्षेत्रफल मध्ये ३२.७% हो। खरीफ ऋतुमा उत्पादन हुने प्रमुख बाली धान, मकै, रागी, तिलहन, दाल, कोदो, गहुँ, मटर, सूर्यमुखी, लसुन, अदुवा, आलु, प्याज, सुर्ति, उखु र धनिया आदि हुन्।

प्रशासन[सम्पादन गर्ने]

अनुगुल जिल्लाको प्रशासनिक सदरमुकाम अनुगुल सहरमा अवस्थित छ। प्रशासनिक संरचनाको हालको परिदृश्यमा जिल्लामा ४ उप विभाग, ८ तहसील र ८ विकास खण्डहरू रहेका छन्। अनुगुल जिल्लामा कुल २२५ ग्राम पञ्चाय, २ नगरपालिका, १ अधिसूचित क्षेत्र परिषद् र २ २३ प्रहरी थानाहरू रहेका छन्। सन् २००८ देखि अनुगुल जिल्लाले धेनकनाल (लोकसभा क्षेत्र) र सम्बलपुरको (लोकसभा क्षेत्र) प्रतिनिधित्व गर्दै आएको छ।[६]

सन्दर्भ सामग्री[सम्पादन गर्ने]

  1. "Anugul (Angul) District Population Census 2011, Orissa literacy sex ratio and density", मूलबाट ६ जनवरी २०१५-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच ९ फेब्रुअरी २०१५ 
  2. "Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)", भारतको जनगणना आयोग, मूलबाट १६ जुन २००४-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच १ नोभेम्बर २००८ 
  3. "Angul-Talcher seventh most polluted industrial cluster in the country", द हिन्दु, ५ जनवरी २०१०। 
  4. ४.० ४.१ ४.२ "सन् २०११ को जिल्लाको जनगणना", २०११, मूलबाट ११ जुन २०११-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच ३० सेप्टेम्बर २०११ 
  5. "देशको तुलना:जनसङ्ख्या", मूलबाट २७ सेप्टेम्बर २०११-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच १ अक्टोबर २०११ 
  6. www.census2011.co.in সংগৃহীত ৯ আগস্ট, ২০১৮

बाह्य सूत्रहरू[सम्पादन गर्ने]