सामग्रीमा जानुहोस्

चरेस (लागुपदार्थ)

विकिपिडिया, एक स्वतन्त्र विश्वकोशबाट
ह्यासिस (Hashish)
१.५ ग्राम (१⁄१६ औंस) ह्यासिस

चरस एक लागु पदार्थ हो। चरसको रङ्ग देख्दा कालो हुन्छ। परिपक्व भाँगोको टुप्पामा एक प्रकारको चट्टो पदार्थ देखा पर्दछ। त्यसलाई विभिन्न तरिकाहरू अपनाएर चरसको रूपमा भाँगोको बोटबाट अलग गरिन्छ। चरस एक नसा भएको हुनाले नसेडीहरूले चुरोट, बिडी जस्ता धुम्रपानसँग लिने गर्छन्। कतै कतै नसेडीहरूले चरस मासु, अण्डा, आमलेट, चाउचाउ आदीमा प्रयोग गरेर लगेको पनि देखिन्छ। हिन्दू धर्मका अनुसार हिन्दू देवता शिवलाई चरस मन पर्छ। यसैले प्राय: शिव भक्तहरूले चरसको अमल धेरै गरेको पाइन्छ।

ह्यासिस (Hashish, प्रायः ह्यास (Hash) भनेर संक्षिप्त रूपमा चिनिने) (/həˈʃiːʃ/ ( सुन्नुहोस्)), क्यानाबिस राल (Cannabis resin) वा चरस [१][क]

ह्यासिस Cannabis बिरुवाका मुख्यतः फूल तथा केही मात्रामा डाँठ र पातमा रहेका ट्राइकोम (रालयुक्त ग्रन्थि) बाट प्राप्त राल प्रयोग गरी बनाइने उपभोग्य पदार्थ हो।[६][७][८] यसलाई सुकाएर सघन (कन्सन्ट्रेट) रूपमा तयार गरिन्छ।[९][ख]

एक मनोसक्रिय पदार्थ (psychoactive substance) का रूपमा ह्यासिसलाई सिधै वा सुर्तीसँग मिसाएर सेवन गरिन्छ। यसको प्रयोगको लामो इतिहास अफगानिस्तान, भारत, पाकिस्तान, इरान, इराक, लेबनान, मोरक्को, नेपाल तथा मिस्र जस्ता देशहरूमा पाइन्छ।[१०]

युरोपमा पनि ह्यासिसको प्रयोग लोकप्रिय छ। संयुक्त राज्य अमेरिकामा भने सुकाइएका क्यानाबिसका फूल तथा अन्य क्यानाबिस कन्सन्ट्रेट उत्पादनहरू बढी प्रचलित छन्। कानुनी परिवर्तनसँगै परम्परागत ह्यासिसभन्दा बढी शक्तिशाली क्यानाबिस अर्क (extract) हरूको उपलब्धता बढेकाले त्यहाँ ह्यासिसको लोकप्रियता तुलनात्मक रूपमा घटेको छ, यद्यपि क्षेत्रअनुसार उपभोगको प्रवृत्तिमा भिन्नता देखिन्छ।[११]

ह्यासिस क्यानाबिसबाट तयार गरिने एक सघन उत्पादन हो, जुन बिरुवाका ट्राइकोम भनिने रालयुक्त ग्रन्थिहरूलाई सङ्कलन गरी थिचेर वा शुद्धीकरण गरेर बनाइन्छ। १९६१ को संयुक्त राष्ट्रसंघीय मादक पदार्थसम्बन्धी एकल महासन्धि (अनुसूची I र IV) ले यसलाई "क्यानाबिस बिरुवाबाट प्राप्त गरिएको कच्चा वा शुद्ध रूपमा छुट्याइएको राल" का रूपमा परिभाषित गरेको छ।

यस रालमा टेट्राहाइड्रोक्यानाबिनोल (THC) सहित अन्य क्यानाबिनोइडहरू हुन्छन्, र तिनको सान्दर्भिक मात्रा सामान्य क्यानाबिस फूलको तुलनामा प्रायः बढी हुन्छ।[१२]

युरोपमा सन् २०११ मा जफत गरिएका ह्यासिस नमूनाहरूको शुद्धता ३% देखि १५% सम्म रहेको थियो। सन् २०००–२००५ को अवधिमा क्यानाबिससम्बन्धी अन्तिम उत्पादन जफतहरूमध्ये करिब १८% ह्यासिस थिए।[१३]

ह्यासिसको बनावट र स्वरूप यसको उत्पादन विधि तथा बाँकी रहेका वनस्पति पदार्थ (जस्तै क्लोरोफिल) को मात्रामा निर्भर हुन्छ। यो सामान्यतया ठोस हुन्छ, तर यसको कठोरता सजिलै टुक्रिने अवस्थादेखि लचिलो अवस्थासम्म फरक–फरक हुन सक्छ। यसको रंग प्रायः हल्का वा गाढा खैरो हुन्छ, तर पारदर्शी, पहेंलो, कालो वा रातो पनि हुन सक्छ।[१४]

व्युत्पत्ति

[सम्पादन गर्नुहोस्]

अङ्ग्रेजी शब्द "Hashish" को विकास लिप्यन्तरण गरिएका अरबी शब्द ḥašīš[१५] वा ḥashīsh[१६] (अरबी भाषा: حَشِيشٌ)[१७] बाट भएको मानिन्छ। अरबी भाषामा ḥashīsh को अर्थ सुकेको घाँस, भाङ, सुकेको वनस्पति, सुकेको चरनभूमि वा पशुचारा भन्ने हुन्छ।[१५][१७][१८] यो शब्द अरबी मूल ḥašša (حش) बाट पनि व्युत्पन्न भएको मानिन्छ, जसको अर्थ "सुक्नु", "सुकाइनु" वा "घाँस काट्नु" हुन्छ।[१५][१७][१९]

९औँ वा १०औँ शताब्दी तथा त्यसअघिका ज्ञात इस्लामिक भाषिक साहित्यमा "ह्यासिस" वा त्यससँग मिल्दोजुल्दो कुनै शब्द प्रयोग भएको प्रमाण भेटिँदैन।[२०] यस शब्दको प्रारम्भिक उल्लेख सन् ११२३ तिर फातिमी खलिफतका दशौँ खलिफा अल-अमिर बि-अहकाम अल्लाह द्वारा लेखिएको एक पत्रमा ḥashīshiyya भन्ने रूपमा पाइन्छ।[२१][ग] उक्त शब्द Ismāʿīlī समुदायको सन्दर्भमा प्रयोग गरिएको थियो, जहाँ अरबी प्रत्यय -iyya ले कुनै संज्ञाबाट अमूर्त संज्ञा निर्माण गर्ने कार्य गर्छ।[२३][२४]

अनलाइन Oxford English Dictionary अनुसार अङ्ग्रेजी भाषामा "hashish" शब्दको पहिलो प्रमाणित प्रयोग सन् १५९८ मा Jan Huygen van Linschoten को The Voyage of John Huyghen Van Linschoten to the East Indies को अङ्ग्रेजी अनुवादमा देखिन्छ।[२५][२६] तथापि, अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार यो शब्द सन् १५९६ को मूल डच संस्करण वा सन् १५९८ को अङ्ग्रेजी अनुवादमा प्रत्यक्ष रूपमा पाइँदैन; बरु सन् १८८५ मा पी. ए. थिलेद्वारा सम्पादित संस्करणको टिप्पणी (annotation) मा मात्र उल्लेख गरिएको छ।[२७][२८][२९]

धेरै मनोरञ्जनात्मक लागूपदार्थहरूझैँ, ह्यासिसका पनि विभिन्न पर्यायवाची तथा स्थानीय नामहरू प्रचलित छन्। यी नामहरू देश, क्षेत्र र सम्बन्धित भाषाअनुसार उल्लेखनीय रूपमा फरक–फरक हुन्छन्।[३०]

प्रयोगको इतिहास

[सम्पादन गर्नुहोस्]

ह्यासिसको सेवन धेरै शताब्दीदेखि हुँदै आएको छ, यद्यपि यसको पहिलो प्रयोग वा उत्पत्तिबारे स्पष्ट ऐतिहासिक प्रमाण उपलब्ध छैन।[३१] उत्तर भारत र नेपालमा स्थानीय रूपमा चरस भनेर चिनिने ह्यासिसको उत्पादन र प्रयोगको लामो सामाजिक परम्परा रहेको छ।[३२][घ]

हालसम्म (सन् २०१९ सम्मका अध्ययनअनुसार) पुरातात्त्विक अभिलेखमा क्यानाबिसको परागकण भेटिएको सबैभन्दा पुरानो प्रमाण जापानमा करिब ईसापूर्व १०,००० को रहेको छ।[३३]

इस्लामिक चिकित्साशास्त्रको प्रारम्भिक कालदेखि नै हेम्प (भाङ) परिचित रहेको मानिन्छ।[२०] इस्लामी विद्वान Ibn Taymiyyah (मृत्यु: सन् १३२८) ले ह्यासिसको प्रयोग निषेध गरिनुपर्छ भन्ने धारणा व्यक्त गरेका थिए।[३४][३५]

पुरानो विश्वमा सुर्तीको परिचय भएपछि मात्र धूम्रपान व्यापक रूपमा प्रचलित भएको थियो। त्यसअघि, अर्थात् १६औँ शताब्दीसम्म, मुस्लिम संसारमा ह्यासिस मुख्यतः खाद्य पदार्थका रूपमा सेवन गरिन्थ्यो।[३६] ह्यासिस १८औँ शताब्दीमा पूर्वबाट युरोपमा पुगेको थियो।[१३] नेपोलियनका सैनिक अभियानहरूले फ्रान्सेली सैनिकहरूलाई मिस्रमा ह्यासिससँग परिचित गराए। यसको औषधीय उपयोगबारे पहिलो विस्तृत विवरण सन् १८३० मा औषधिविज्ञ तथा वनस्पतिविज्ञ Theodor Friedrich Ludwig Nees von Esenbeck ले प्रकाशित गरेका थिए।[१३][ङ]

निष्कर्ष
मैले प्रयोग गरेका औषधीय तयारीहरू बनाउने विधि समावेश गर्नु उपयोगी हुन सक्छ।
रालयुक्त अर्क (resinous extract) सुकाइएको गुञ्जा (gunjah) को रालयुक्त टुप्पोलाई स्पिरिट (विशिष्ट गुरुत्व ०.८३५) मा सबै राल घुल्ने गरी उमालेर तयार गरिन्छ। त्यसपछि प्राप्त टिन्चरलाई आसवन (distillation) वा उम्लिरहेको पानीमाथि राखिएको भाँडोमा बाफद्वारा सुकाइन्छ। यसरी तयार भएको अर्क हल्का तापमा नरम हुन्छ र कुनै अतिरिक्त पदार्थ नमिसाई चक्की (pill) को रूपमा बनाउन सकिन्छ।
टिन्चर ०.८३५ घनत्व भएको स्पिरिटमा उक्त अर्क घोलेर तयार गरिन्छ।
International Narcotics Control Board: (p.46) Single Convention on Narcotic Drugs in 1961 as amended by the 1972 Protocol. (Article 49) "(d) The use of cannabis, cannabis resin, extracts and tinctures of cannabis" & Revised Schedules including all amendments made by the Commission on Narcotic Drugs in force as of 31 May 1999 (INCB 1961 & 1972 ibid, p.50)</ref>}}

सन् १८४० मा Louis Aubert-Roche ले प्लेग तथा टाइफाइड विरुद्ध ह्यासिसको सफल प्रयोगबारे प्रतिवेदन प्रकाशित गरेका थिए।[१३] यही अवधिमा Jacques-Joseph Moreau ले ह्यासिससम्बन्धी मनोचिकित्सकीय प्रयोगहरू सञ्चालन गरेका थिए र यसलाई मनोचिकित्सामा प्रयोग गर्न सकिने उत्कृष्ट औषधि भएको विश्वास व्यक्त गरेका थिए।[१३] १९औँ शताब्दीमा युरोपका केही साहित्यिक वृत्तहरूमा ह्यासिसले विशेष लोकप्रियता प्राप्त गरेको थियो। सबैभन्दा प्रसिद्ध उदाहरण Club des Hashischins हो, जुन Parisमा ह्यासिस तथा अन्य लागूपदार्थहरूको सेवनका लागि समर्पित एउटा क्लब थियो। यसका सदस्यहरूमा Théophile Gautier, डा. मोरो दे टुर्स, Victor Hugo, Alexandre Dumas, Charles Baudelaire तथा Honoré de Balzac जस्ता प्रख्यात लेखकहरू समावेश थिए।[४०]

पछि बोदलेयरले सन् १८६० मा प्रकाशित Les paradis artificiels पुस्तकमा अफिम र ह्यासिसको प्रभावमा रहेको मानसिक अवस्थाबारे वर्णन गरेका थिए। लगभग यही समयमा अमेरिकी लेखक Fitz Hugh Ludlowले सन् १८५७ मा प्रकाशित The Hasheesh Eater पुस्तकमा ह्यासिससँग सम्बन्धित आफ्ना युवावस्थाका सकारात्मक तथा नकारात्मक अनुभवहरू प्रस्तुत गरेका थिए। ह्यासिसको उल्लेख पनि गरिएको छ[by whom?] र सन् १८६९ मा जर्मनीमा यसलाई बेहोस बनाउने औषधि (एनेस्थेटिक) का रूपमा प्रयोग गरिएको थियो। यो विशेषगरी भारतबाट ठूलो परिमाणमा आयात गरिन्थ्यो, जहाँ यसलाई चरस भनिन्थ्यो। तथापि, त्यतिबेला पनि केही व्यक्तिहरू[को?] ले क्यानाबिसलाई हानिरहित मानेका थिएनन्।[१३]

सन् १८८० देखि १९०० सम्मको अवधिलाई[च] लाई ह्यासिसको औषधीय प्रयोगको चरम अवधि मानिन्छ। यस समयमा ह्यासिसबाट बनेका औषधीय तयारीहरू युरोपका लगभग सबै देश तथा संयुक्त राज्य अमेरिकामा व्यापक रूपमा प्रयोग हुन्थे। त्यस समयमा यसको दुरुपयोगको प्रमाण लगभग अस्तित्वमा थिएन (एसिया र अफ्रिकाबाट प्राप्त व्यापक दुरुपयोगका विवरणहरूको विपरीत)।[१३]१९औँ शताब्दीको अन्त्यतिर युरोप र संयुक्त राज्य अमेरिकामा ह्यासिसले पीडा, माइग्रेन, dysmenorrhea, कालीखोकी (पर्टुसिस), दम (अस्थमा) तथा अनिद्राको उपचारमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको थियो। यसको दुर्लभ चिकित्सकीय प्रयोगहरूमा पेट दुखाइ, अवसाद, पखाला, भोकमा कमी, pruritus (चिलाउने समस्या), रक्तस्राव, Basedow syndrome तथा मलेरियाको उपचार पनि समावेश थियो।[१३]

पछि, सन् १९६१ को संयुक्त राष्ट्रसंघको Single Convention on Narcotic Drugs लागू भएपछि ह्यासिसलाई औषधिका रूपमा प्रयोग गर्न कानुनी रूपमा असम्भव बनाइयो, जसका कारण यसको चिकित्सकीय प्रयोग विश्वव्यापी रूपमा निषेध गरियो।२०औँ शताब्दीको प्रारम्भमा युरोपमा प्रयोग हुने अधिकांश ह्यासिस कश्मीर तथा भारतका अन्य भागहरू, अफगानिस्तान, साथै ग्रीस, सिरिया, नेपाल, लेबनान र टर्कीबाट आउने गर्थ्यो। सन् १९६० को दशकको उत्तरार्ध र १९७० को दशकको प्रारम्भमा यसको बजार उल्लेखनीय रूपमा विस्तार भयो, जब अधिकांश ह्यासिस पाकिस्तान र अफगानिस्तानबाट आयात हुन थाल्यो।

ग्रीसमा २०औँ शताब्दीको प्रारम्भिक दशकहरूमा ह्यासिसको प्रयोग व्यापक थियो। यद्यपि त्यसअघि नै सयौँ वर्षदेखि स्थानीय रूपमा यसको उत्पादन हुँदै आएको थियो, यसको प्रयोग सन् १९१९–२१ को विनाशकारी युद्धपछि टर्कीबाट निष्कासित करिब २५ लाख ग्रीक शरणार्थीहरूको आगमनसँगै चरम अवस्थामा पुगेको थियो। तीमध्ये धेरैले टर्कीमा बसोबास गर्दा "arghilethes" भनिने पानीको पाइप (हुक्का) प्रयोग गरेर नियमित रूपमा ह्यासिस सेवन गर्ने गर्थे। ग्रीस पुगेपछि चरम गरिबी, भीडभाडयुक्त तथा विपन्न शरणार्थी बस्तीहरूमा बस्न बाध्य भएकाले पिरायस (Piraeus) बन्दरगाह सहर, उत्तरी सहर थेसालोनिकी (Thessaloniki) लगायतका ठूला सहरहरूमा "tekethes" भनिने ह्यासिस सेवनस्थलहरूको स्थापना भयो।

यसबाट "hasiklithes" भनेर चिनिने ह्यासिस सेवनकर्ताहरूको एउटा उल्लेखनीय सहरी निम्नवर्गीय उपसंस्कृतिको विकास भयो। साथै "rembetika" नामक एक सांगीतिक विधा पनि विकसित भयो, जसलाई पूर्वीय शैलीको "अर्बन ब्लुज" मानिन्छ। यो सङ्गीत bouzouki, tzoura तथा baglama, outi (oud) र kanonaki (kanun) जस्ता पूर्वीय वाद्ययन्त्रहरूमा प्रस्तुत गरिन्थ्यो। यसका गीतहरूले "tekethes" मा ह्यासिस सेवनकर्ताको जीवन, शरणार्थीहरूको संघर्ष, सामाजिक अन्याय, आर्थिक अवसरको अभाव, शरणार्थीहरूप्रतिको पूर्वाग्रह तथा समुदायभित्रका प्रेमी–प्रेमिकाहरू र अन्य व्यक्तिहरूबाट हुने विश्वासघातजस्ता विषयहरूलाई चित्रण गर्थे।सन् १९३० को दशकमा ग्रीक प्रहरीले "tekethes" हरू बन्द गरायो र "rembetes" हरूमाथि कारबाही गर्दै उनीहरूलाई कारागारमा राखियो तथा समाजबाट बहिष्कृत गरियो। त्यसपछिका दशकहरूमा ग्रीसमा "rembetika" सङ्गीतको उल्लेखनीय पुनर्जागरण भयो। rembetes र hasiklithes का गीतहरू युवा पुस्तासहित धेरै कलाकारहरूले सांस्कृतिक सम्पदाका रूपमा निरन्तर सार्वजनिक रूपमा प्रस्तुत गर्न थाले। यी गीतहरूले त्यस समयको जीवन, सामाजिक यथार्थ तथा समग्र ग्रीक समाजलाई स्पष्ट र यथार्थपरक रूपमा अभिव्यक्त गरेकाले समयसँगै सम्मान र व्यापक लोकप्रियता प्राप्त गरे।[४५]

उत्पादन

[सम्पादन गर्नुहोस्]

चरस एक लागु पदार्थ भएकाले चरस उत्पादन तथा विक्री वितरणलाई कानुनी अपराध मानिन्छ। तै पनि चरसको मुल्यले अन्तराष्ट्रिय बजारमा आकाश छोएको छ। यसकारण हाम्रो देश नेपाल लगायत विश्वका कतिपय मुलुकमा चरस उत्पादन तथा सङ्कलन प्रयाप्त मात्रामा गरिन्छ। चरस उत्पादन धेरै झंजटिलो भए पनि धेरै कमाइ हुने आशाले कति पय मानिसहरू चरस निकाल्न भाँगोको खेती पनि गर्छन्। चरस हुने मौसममा जंगली भाँगोबाट चरस निकाल्न कतिपय मानिसहरू जंगल मै डेरा बनाएर बसेका पनि देखिएको छ। खास गरेर भाँगोको टुप्पालाई हात खुट्टाले मलेर अथवा पकाएर चरस निकालिन्छ।

नसाको प्रभाव

[सम्पादन गर्नुहोस्]

चरसको नसा गर्ने व्याक्ती मानसिक रोगको सिकार त बन्छ नै शारिरिक कमजोरीका साथै विभिन्न स्वाँस रोगको सिकार बन्न सक्छ। चरसको नसेडी हमेसा डरपोक देखिन्छ। चरसको नयाँ अमलीहरू हाँसेर वेहोस पनि हुन सक्छन्। किन भनें यो नसा नै यस्तो छ नसेडीलाई हँसाउनु र भोक लगाउनु यो नसाको मुख्य लक्षण हो। चरसको नसा गर्ने व्याक्ती मिलनसार व्यवहार राख्ने हुन्छ। कम बोल्ने बोले पनि कुट शब्द प्राय बोल्दैन। चरसको नसेडी हमेसा आफ्नै धुनमा मस्त रहन्छ।

चरसको अन्य प्रयोग

[सम्पादन गर्नुहोस्]

चरसले भोक लगाउने भएकाले अपच र गेस्टीकका बिमारीहरूले थोरै मात्रामा प्रयोग गर्दा लाभ दायक सावित हुन्छ। यसका साथै घाउमा चरसको धुलो भर्दा घाउ चाँडो पुरिन्छ।

पदार्थका गुणहरू

[सम्पादन गर्नुहोस्]

सन् २००५ मा युरोप र इजरायलमा जफत गरिएका भारत, लेबनान तथा मोरोक्कोका ह्यासिस नमूनाहरूमा tetrahydrocannabinol (THC) सँगै उल्लेखनीय मात्रामा cannabidiol (CBD) र cannabinol (CBN) पनि पाइयो। केही नमूनाहरूमा CBD को मात्रा THC भन्दा उल्लेखनीय रूपमा बढी थियो। यी तीनै क्यानाबिनोइडहरूको एकसाथ उपस्थिति युरोप र उत्तर अफ्रिकामा उपभोग गरिने ह्यासिसको विशिष्ट रासायनिक प्रोफाइल मानिन्छ। यसको विपरीत, उच्च-शक्तियुक्त अधिकांश क्यानाबिस उत्पादनहरूमा प्रायः THC मात्र पाइन्छ। त्यसैले ह्यासिसका मनोसक्रिय (psychotropic) प्रभावहरू तुलनात्मक रूपमा कम तीव्र र बढी sedative (शान्तिदायक) प्रकृतिका हुने विश्वास गरिन्छ।[४६]

२१औँ शताब्दीको प्रारम्भतिर लगभग अप्रशोधित रूपमा खेती गरिएका वा भण्डारण गरिएका क्यानाबिसका फूलहरूको शक्ति (potency) उल्लेखनीय रूपमा बढेको थियो, जसमा फूलहरूको तौलको २५% भन्दा बढी THC सम्म पाइने गरेको थियो।[४७][४८] सन् २०१४ मा जीन–जाक फिलिपी (Jean-Jaques Filippi), मेरी मार्चिनी (Marie Marchini), सेलिन शार्भोज (Céline Charvoz), लोरेन्स दुजुर्दी (Laurence Dujourdy) र निकोलस बाल्दोभिनी (Nicolas Baldovini) द्वारा गरिएको अध्ययन (Multidimensional analysis of cannabis volatile constituents: Identification of 5,5-dimethyl-1-vinylbicyclo[2.1.1]hexane as a volatile marker of hashish, the resin of Cannabis sativa L.) मा अनुसन्धानकर्ताहरूले ह्यासिसको विशिष्ट स्वाद र सुगन्धलाई यसको निर्माण प्रक्रियाका क्रममा myrcene मा हुने पुनर्संरचनासँग सम्बन्धित रहेको निष्कर्ष निकालेका छन्।[४९]

२१औँ शताब्दीको प्रारम्भमा terpene hashishene लाई कच्चा जडीबुटी स्वरूपको क्यानाबिसको तुलनामा ह्यासिसको विशिष्ट गन्ध र सुगन्धका लागि सम्भावित रूपमा जिम्मेवार यौगिकका रूपमा पहिचान गरिएको थियो।[५०]

उत्पादन प्रक्रियाको आधारमा ह्यासिसमा विभिन्न मात्रामा धुलो, फोहोर तथा वनस्पतिका टुक्राहरू मिसिएको हुन सक्छ, जसका कारण यसको बाह्य रूप, बनावट, गन्ध तथा शक्ति (potency) मा उल्लेखनीय भिन्नता देखिन सक्छ। साथै, यसको तौल बढाउन वा बाह्य स्वरूप परिवर्तन गर्न विभिन्न प्रकारका मिसावट (adulterants) पनि थपिने गरिएको पाइन्छ।[४५]

अल्पकालीन प्रभावहरू

[सम्पादन गर्नुहोस्]
Sebsi, मोरक्कोमा प्रयोग हुने लामो नली भएको एकल-कश धूम्रपान पाइप

हासिसको सेवन मुखमार्फत वा सासमार्फत धूम्रपान गरेर गर्न सकिन्छ। धूम्रपान गर्दा यसलाई पाइप, bong, भेपोराइजर वा जोइन्ट मार्फत सेवन गर्न सकिन्छ, जहाँ यसलाई प्रायः सुर्तीसँग मिसाइन्छ, किनकि शुद्ध हासिस एक्लै राम्रोसँग जल्दैन। THC को पानीमा घुलनशीलता कम हुने भएकाले बोसोयुक्त भोजन वा खाजासँग सेवन गर्दा यसको प्रभावकारी अवशोषण हुन्छ।[५१] उत्पादन प्रक्रियाका क्रममा केही प्रकारका हासिसमा पर्याप्त मात्रामा डिकार्बोक्सिलेसन नहुने भएकाले सबै हासिस मुखमार्फत सेवन गर्न उपयुक्त हुँदैन। सामान्यतः यसको सेवन विधि समग्र भाङ/क्यानाबिसको सेवनसँग मिल्दोजुल्दो हुन्छ। हासिसको सक्रिय घटक THC भएकाले यसको प्रभाव क्यानाबिसको प्रभावसँग समान हुन्छ। धूम्रपान गरेर सेवन गर्दा यसको प्रभाव सामान्यतया १५ मिनेटभित्र महसुस हुन थाल्छ भने मुखमार्फत सेवन गर्दा करिब ३० देखि ६० मिनेटपछि प्रभाव देखिन थाल्छ।[५२] यसको सामान्य प्रभावहरूमा निम्न समावेश छन्:* अनुभूतिमा परिवर्तन; जसमा आरामको अनुभूति, आनन्द ("हाइ") वा उल्लासको अनुभव समावेश हुन्छ।[५३]

रगतभरिएका आँखा क्यानाबिस सेवनको एउटा सामान्य संकेत हुन्।

अत्यधिक मात्रा (ओभरडोज) मा सेवन गर्दा देखिन सक्ने दुष्प्रभावहरूमा चिन्ता, प्यारानोइया तथा आतङ्क (प्यानिक) समावेश हुन सक्छन्।[५३]

निर्माण प्रक्रिया

[सम्पादन गर्नुहोस्]
ताजा cannabis रेजिनबाट चरस बनाउँदै, Uttarakhand, भारत

हासिस cannabinoid-समृद्ध ग्रन्थीय रौँहरू, जसलाई trichome भनिन्छ, बाट तयार गरिन्छ। यसमा क्यानाबिसका फूल तथा पातका विभिन्न मात्राका टुक्राहरू पनि समावेश हुन सक्छन्।[५४] परिपक्व पोथी बिरुवाका फूलहरूमा सबैभन्दा धेरै ट्राइकोम पाइन्छ, यद्यपि ट्राइकोम बिरुवाका अन्य भागहरूमा पनि हुन्छन्। क्यानाबिसका केही प्रजातिहरू विशेष रूपमा धेरै मात्रामा ट्राइकोम उत्पादन गर्ने क्षमताका लागि खेती गरिन्छन्। ट्राइकोमभित्र रहेका रेजिन भण्डारहरूलाई, जसलाई कहिलेकाहीँ गलत रूपमा परागकण भनिन्छ (सहायक सामग्री बिक्रीसम्बन्धी कानुनबाट बच्न विक्रेताहरूले छानिएको kief सङ्कलन गर्ने ग्राइन्डरलाई प्रायः "pollen catchers" भन्ने शब्द प्रयोग गर्छन्), विभिन्न विधिहरूद्वारा बिरुवाबाट अलग गरिन्छ। ताजा फूल फुलेको पोथी क्यानाबिस बिरुवाबाट निस्कने टाँसिने रेजिन सङ्कलन गरिन्छ। परम्परागत रूपमा, र आज पनि दुर्गम क्षेत्रहरूमा, फूल लागेको बिरुवालाई दुई हातको बीचमा थिचेर वा रगडेर यो काम गरिन्छ, त्यसपछि प्राप्त टाँसिने रेजिनलाई सानो गोलो आकारमा बनाइन्छ, जसलाई चरस भनिन्छ। यस विधिबाट कुनै रासायनिक विलायक वा आसवन (डिस्टिलेसन) प्रयोग नगरी सबैभन्दा उच्च मात्रामा क्यानाबिनोइड (THC को मात्रा ६०% सम्म) प्राप्त हुन्छ। सबैभन्दा उच्च गुणस्तरको चरस मध्य एशियामा उत्पादन गरिन्छ, र सामान्यतया ससेज-जस्तो लामो आकारमा बिक्री गरिन्छ।[५५] यान्त्रिक पृथकीकरण विधिमा सुकाइएको बिरुवाको सामग्रीबाट ट्राइकोमलाई भौतिक प्रक्रियामार्फत छुट्याइन्छ, जस्तै हातले वा मोटरयुक्त टम्बलर प्रयोग गरी जाली (screen)बाट छानेर। यस प्रविधिलाई "drysifting" भनिन्छ। यसरी प्राप्त हुने धुलोजस्तो पदार्थलाई "kief" वा "drysift" भनिन्छ, जसलाई तापको सहायताले थिचेर हासिसका ठोस खण्ड (ब्लक) मा रूपान्तरण गरिन्छ। यदि किफ शुद्ध छ भने, थिचेपछि यो टाँसिने र लचिलो बन्छ। जब यसमा अत्यधिक मात्रामा शुद्ध THC हुन्छ, अन्तिम उत्पादन लगभग पारदर्शी देखिन सक्छ र मानव शरीरको स्पर्शबाट उत्पन्न हुने तापक्रममै पग्लिन थाल्छ।

बरफ-चिसो पानी (ice-water) प्रयोग गरेर ट्राइकोम छुट्याउने विधि पनि अर्को यान्त्रिक पृथकीकरण विधि हो। हालका वर्षहरूमा ताप र दबाब प्रयोग गरेर पृथकीकरण गर्ने, स्थिर-विद्युत् (static electricity) को सहायता लिई छान्ने, तथा ध्वनिक (acoustical) ड्राइ-सिफ्टिङजस्ता नयाँ प्रविधिहरू पनि विकास गरिएका छन्।[स्रोत नखुलेको]

बरफ-चिसो पानीद्वारा निष्कर्षण (ice-water extraction) विधिबाट अलग गरिएका ट्राइकोमहरू

कम तापक्रममा बिरुवाको सामग्री भंगुर भएपछि ट्राइकोमहरूलाई थामिरहेका डाँठ र पातबाट ती सजिलै छुट्टिन सक्छन्। बिरुवाको सामग्रीलाई बरफ मिसिएको चिसो पानीमा राम्ररी चलाएपछि अलग भएका ट्राइकोमहरू पर्याप्त घना हुने भएकाले प्रायः हलचल रोकिएपछि बरफ-पानीको मिश्रणको तल्लो भागमा बस्छन्, जबकि पात र डाँठका हल्का टुक्राहरू भने सतहमा तैरिरहन्छन्।[५६] बरफ-चिसो पानी विधिका लागि बरफ, पानी, हलचल (agitation), विभिन्न आकारका जाली भएका फिल्ट्रेसन झोलाहरू तथा बिरुवाको सामग्री आवश्यक पर्छ। बरफ-पानी निष्कर्षण विधिमा रेजिन कडा र भंगुर बन्ने भएकाले यसलाई सजिलै अलग गर्न सकिन्छ। यसले कुनै पनि रासायनिक विलायक प्रयोग नगरी अत्यन्त सफा प्रक्रियामार्फत ठूलो मात्रामा शुद्ध रेजिन निकाल्न सम्भव बनाउँछ, जसबाट अझ बढी शुद्ध हासिस उत्पादन हुन्छ।[५६][५७]

रासायनिक पृथकीकरण विधिहरूमा सामान्यतया विलायक जस्तै ethanol, butane वा hexane प्रयोग गरी लिपोफिलिक (बोसोमा घुल्ने) रेजिनलाई घोलिन्छ। त्यसपछि बाँकी रहेका बिरुवाका अंशहरूलाई घोलबाट छानेर हटाइन्छ र कम्पोस्टका लागि पठाइन्छ। त्यसपछि विलायकलाई वाष्पीकरण वा उमालेर हटाइन्छ (purged), जसपछि चाहिएको रेजिन बाँकी रहन्छ। यसलाई हनी आयल (honey oil), hash oil वा केवल आयल भनिन्छ। हनी आयलमा अझै पनि मोम तथा आवश्यक तेलहरू रहन सक्छन्, जसलाई थप शुद्ध बनाउन निर्वात आसवन गरिन्छ र त्यसबाट रेड आयल प्राप्त हुन्छ। रासायनिक पृथकीकरणबाट प्राप्त उत्पादनलाई प्रायः हनी आयल भनेर चिनिन्छ। यद्यपि, प्राविधिक रूपमा यो वास्तविक हासिस होइन, किनकि हासिस भन्ने शब्द सामान्यतया जालीबाट छानेर निकालिएका ट्राइकोमहरूबाट बनेको उत्पादनका लागि प्रयोग गरिन्छ। यस प्रक्रियामा अधिकांश रेजिन ग्रन्थिहरू (glands) भने अक्षुण्ण रहन्छन्।

विलायकरहित (Solventless) Rosin विधि सन् २०१५ मा फिल सालाजार (Phil Salazar) द्वारा विकास गरिएको थियो। यस विधिमा क्यानाबिसका फूल, Dry Sift वा Ice Water Hash लाई पार्चमेन्ट कागज (parchment paper) को बीचमा राखी तताइएका प्लेटयुक्त न्यूम्याटिक वा हाइड्रोलिक प्रेसद्वारा उच्च बल र दबाब दिइन्छ, जसले उत्पादनभित्र रहेको तेललाई बाहिर निकाल्छ। फूल, Dry Sift वा Ice Water Hash मा रहेको आर्द्रताले बाफको दबाब उत्पन्न गर्छ, जसले स्रोत सामग्रीबाट तेल बाहिर निकालेर कुनै पनि रासायनिक विलायक प्रयोग नगरी विलायकरहित हासिस उत्पादन तयार गर्छ।[५८]

गुणस्तर

[सम्पादन गर्नुहोस्]

पातका साना टुक्राहरू दुर्घटनावश वा जानाजानी हासिसमा मिसाइएका हुन सक्छन्। उत्पादन प्रक्रियामा मिसाइने मिश्रण पदार्थ (adulterants) ले सामग्रीको शुद्धता घटाउँछ र अन्तिम उत्पादनलाई प्रायः हरियो रङको बनाउन सक्छ। यदि हासिस असामान्य रूपमा धेरै टाँसिने छ भने, त्यसमा उत्पादनको कुल तौल बढाउन अतिरिक्त तेलहरू मिसाइएको हुन सक्ने संकेत हुन सक्छ। गुणस्तरको सबैभन्दा सामान्य सूचक यसको गन्ध हो। उच्च गुणस्तरको हासिसमा सुगन्धित र मनमोहक बासना हुन्छ, जबकि निम्न गुणस्तरको हासिसमा ढुसी लागेको वा बासी (musty) गन्ध हुन सक्छ।[५९]

हासिसमा tetrahydrocannabinol (THC) को मात्रा लगभग शून्यदेखि ६५% सम्म हुन सक्छ, जबकि hash oil मा यसको मात्रा ३०% देखि ९०% सम्म हुन सक्छ।[६०] हासिसमा उल्लेखनीय मात्रामा CBD, CBN तथा अन्य क्यानाबिनोइडहरूका सानो मात्राका अंशहरू पनि हुन सक्छन्।[६१]

माथि उल्लेख गरिएझैँ, प्रतिस्पर्धा बढ्दै जाँदा तथा नयाँ संकर (हाइब्रिड) क्यानाबिस बिरुवाहरू विकास हुँदै जाँदा हासिसको सामर्थ्य (potency) मा समग्र रूपमा वृद्धि भएको छ।[४५]


यो पनि हेर्नुहोस्

[सम्पादन गर्नुहोस्]

सन्दर्भ सामग्री

[सम्पादन गर्नुहोस्]
  1. ↑ Laboratory and Scientific Service United Nations Office on Drugs and Crime (२०२२), "Recommended Methods for the Identification and Analysis of Cannabis and Cannabis Products", Vienna, पृ: १२, "3.7. - Illicit cannabis products fall into three main categories: herbal cannabis, cannabis resin and cannabis oil (hashish oil)."
  2. ↑ Dan Choffnes (२०१६), "Chapter 9 Hemp Cannabis sativa Cannabis Culture in South Asia", Nature's Pharmacopeia A World of Medicinal Plants, Carthage College: Columbia University Press, पृ: १३२, आइएसबिएन 9780231540155।
  3. ↑ R. Mechoulam; Y. Gaoni (१९६७), "Recent Advances in the Chemistry of Hashish", in L. Zechmeister, Fortschritte der Chemie Organischer Naturstoffe / Progress in the Chemistry of Organic Natural Products 25, Springer, Vienna., डिओआई:10.1007/978-3-7091-8164-5_6।
  4. ↑ उद्दरण त्रुटी: अवैध <ref>चिनो; "Fewkes9526" नामको सन्दर्भका लागि कुनै पाठ प्रदान गरिएको छैन
  5. ↑ उद्दरण त्रुटी: अवैध <ref>चिनो; "Cadisch" नामको सन्दर्भका लागि कुनै पाठ प्रदान गरिएको छैन
  6. ↑ उद्दरण त्रुटी: अवैध <ref>चिनो; "leafly0526" नामको सन्दर्भका लागि कुनै पाठ प्रदान गरिएको छैन
  7. ↑ उद्दरण त्रुटी: अवैध <ref>चिनो; "Chasten526" नामको सन्दर्भका लागि कुनै पाठ प्रदान गरिएको छैन
  8. 1 2 उद्दरण त्रुटी: अवैध <ref>चिनो; "Fankhauser526" नामको सन्दर्भका लागि कुनै पाठ प्रदान गरिएको छैन
  9. ↑ National Institute of Drug Abuse, "Cannabis Potency Data", U.S. Department of Health and Human Services।
  10. ↑ "The History Of Hashish"। अभिलेखिकरण २०२०-०८-११ वेब्याक मेसिन
  11. ↑ "Is Old-School Hashish Going Extinct in America?"।
  12. ↑ Russo, Ethan. Cannabis and Cannabinoids: Pharmacology, Toxicology, and Therapeutic Potential, p. 34 (Routledge 2013).
  13. 1 2 3 4 5 6 7 8 European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction (२००८), "A cannabis reader: global issues and local experiences", Monograph Series 8 (1)। अभिलेखिकरण २०१९-०४-०४ वेब्याक मेसिन
  14. ↑ "Guide To The Different Types Of Hashish"।
  15. 1 2 3 "hash·ish also hash·eesh", The American Heritage Dictionary of the English Language (5th संस्करण), HarperCollins Publishers, २०२२।
  16. ↑ "hashish in American English", Webster’s New World College Dictionary (5th Digital संस्करण), HarperCollins Publishers: Collins, २०२५।
  17. 1 2 3 "حَشِيشٌ", Lane's Arabic-English Lexicon, laneslexicon.com।
  18. ↑ Danilo Marino; Franz Rosenthal (२०२४), "Chapter 15 Al-Badrī (d. 894/1489) on Hashish and the Senses", in Christian Lange; Adam Bursi, HdO Islamic Sensory History 2, Brill, आइएसबिएन 978-90-04-51593-2, डिओआई:10.1163/9789004515932_016।
  19. ↑ Edward William Lane (१८६५), "حش", An Arabic-English Lexicon 2, Wiliams and Norgate, पृ: ५३७।
  20. 1 2 3 4 Franz Rosenthal, "Chapter Three The Use of Hashish 2 The History of the Use of Hashish", in Dimitri Gutas, Man Versus Society in Medieval Islam, Brill, पृ: १५२, १७४-१७५, आइएसबिएन 9789004270893, "certain presumed pharmacological properties of hemp were known to physicians in the Muslim orbit as early as there was a scientific medicine in Islam"
  21. ↑ Danilo Marino (२०१९), "Hashish and Food Arabic and European Medieval Dreams of Edible Paradises", Insatiable Appetite: Food as Cultural Signifier in the Middle East and Beyond, Islamic History and Civilization 163, Swiss Centre for Islam and Society, Universität Freiburg: Koninklijke Brill NV, Leiden, पृ: १९०-१९१, आइएसबिएन 9789004409552, डिओआई:10.1163/9789004409552_011।
  22. ↑ Bernard Lewis, "Chapter 30 The Shi'a", From Babel to Dragomans Interpreting the Middle East, Oxford University Press, पृ: २९५, आइएसबिएन 9780198038634।
  23. ↑ Jonathan Decter (५ जुलाई २०१९), "Things Jewish: A View from Judeo-Arabic", Brandeis University। अभिलेखिकरण २ जुलाई २०२६ वेब्याक मेसिन
  24. ↑ Muḥammad ibn Aḥmad Shirbīnī (१९८१), "18.32-18.4 Notes", in Michael G. Carter, Arab Linguistics An Introductory Classical Text with Translation and Notes, Studies in the History of Language Sciences 24, John Benjamins B.V., पृ: ३६५।
  25. ↑ Oxford English Dictionary, "hashish noun", Oxford University Press।
  26. ↑ C.F. Beckingham (२०१७), "Chapter 14 The Near East: North and North-east Africa", in D.B.Quinn, The Hakluyt Handbook Volumes I-II, आइएसबिएन 9781317029588।
  27. ↑ Ian Huyghen van Linʃchoten, van Haerlem (१५९६), "Dat 79. Capittel. Van't Bangue", Itinerario, voyage ofte schipvaert van Jan Huygen van Linschoten, naer Oost ofte Portugaels Indien., Cornelis Claeʃze।
  28. ↑ "The 79. Chapter. Of Bangue", Iohn Huighen Van Linschoten, His Discours of Voyages Into Ye Easte and West Indies, Iohn Wolfe।
  29. 1 2 Jan Huygen van Linschoten (१८८५), "The 79 Chapter. Of Bangue", in P.A. Thiele, The Voyage of John Huyghen Van Linschoten to the East Indies: From the Old English Translation of 1598 : the First Book, Containing His Description of the East, Volume 2, Hakluyt Society, "Bangue is likewise much used in Turkie and Ægypt, and is made in three sorts, having also three severall names. The first by the Ægyptians is called Assis,5 - 5 Hashish (Arab.)"
  30. ↑ "Hashish", drugs.com।
  31. ↑ Robert Connell Clarke (१९९८), Hashish!, Red Eye Press: scribd.com, पृ: २, आइएसबिएन 0-929349-05-9।
  32. ↑ Usaybia, Abu; Notes on Uyunu al-Anba fi Tabaquat al-Atibba, Berkeley: University of California Press, 1965.
  33. 1 2 McPartland, John M.; Hegman, William; Long, Tengwen (नोभेम्बर २०१९), "Cannabis in Asia: its center of origin and early cultivation, based on a synthesis of subfossil pollen and archaeobotanical studies", Vegetation History and Archaeobotany 28 (6), डिओआई:10.1007/s00334-019-00731-8, बिबकोड:2019VegHA..28..691M।
  34. ↑ Danilo Marino. (२०१९), "Hashish and Food", in Bilal Orfali; Julia Hauser; Kirill Dmitriev, Insatiable Appetite: Food as Cultural Signifier in the Middle East and Beyond, Brill: Google Books, पृ: १९५, आइएसबिएन 9789004409552।
  35. ↑ Noah Ali Salman (२८ अगस्ट २०२४), "The Ruling of Islam on Drugs", General Iftaa' Department, The Hashemite Kingdom of Jordan: aliftaa.jo (General Fatwa Department), मूलबाट २ नोभेम्बर २०२४-मा सङ्ग्रहित।
  36. ↑ John Charles Chasteen (९ फेब्रुअरी २०१६), Getting High: Marijuana through the Ages, Rowman & Littlefield, पृ: 72–, आइएसबिएन 978-1-4422-5470-1, मूलबाट २० अप्रिल २०२३-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २५ डिसेम्बर २०१७।
  37. ↑ ढाँचा:Cite work
  38. ↑ Fankhauser, in Sznitman; Olssen; Room (2008); p.5
  39. ↑ ON THE PREPARATIONS OF THE INDIAN HEMP, OR GUNJAH, (CANNABIS INDICA). THEIR EFFECTS ON THE ANIMAL SYSTEM IN HEALTH, AND THEIR UTILITY IN THE TREATMENT OF TETANUS AND OTHER CONVULSIVE DISEASES - Experiments by the Author—Inferences as to the Action of the Drug on Animals and Man.
    Cases of Rheumatism treated by Hemp. Catalepsy produced by one grain. - one grain of the resin of hemp was administered in solution - half a grain of hemp resin was given in a little spirit
    Case of Hydrophobia. - Two grains of hemp resin in a soft pillular mass were ordered every hour; after the third dose...
    Use in Cholera. - Half a grain of the hemp resin was given
    Use in Tetanus. - "Large doses of opium with calomel having been administered for some hours" - "hemp resin. Two grains were first given" - "dissolved in a little spirit After an ineffectual trial of turpentine and castor oil in large doses, two grain doses of hemp resin were given"
    Case of Infantile Convulsions. - "a single drop of the spirituous tincture, equal to the one-twentieth part of a grain of extract" (etc) - "almond oil several small dark green lumps of hemp resin were voided"
    Use in Delirium Tremens. - "I have given the tincture of hemp an extensive trial in this disease"
  40. ↑ Levinthal, C. F. (2012). Drugs, behavior, and modern society. (6th ed.). Boston: Pearson College Div.
  41. ↑ Ehsan Yarshater (सम्पादक), "Bang", Encyclopædia Iranica Foundation।
  42. ↑ Chattopadhyaya, U. (२०२६), "Chapter 4 An Insurgent Body", Ganja Matters Empire and the Pursuits of Cannabis in British India, Oakland: University of California, Santa Barbara: University of California Press, पृ: १२०, आइएसबिएन 9780520425682, डिओआई:10.1525/luminos.276, "Hindustani and Bengali, "bhang" as a noun was used interchangeably, depending on the context - Colloquially - "bhang" refers to the drink, "ganja" refers to the flowers - Among those who did not use bhang or were uninterested in specifics, the noun was commonly interchanged with "ganja"."
  43. ↑ Martin Schwartz (१९८९), "2 Avestan Terms for the Sauma Plant", Haoma and Harmaline The Botanical Identity of the Indo-Iranian Sacred Hallucinogen "soma" and Its Legacy in Religion, Language, and Middle-Eastern Folklore, Near Eastern Studies 21, University of California Press, पृ: १२८, आइएसबिएन 0-520-09627-4, "In the two versions of the first myth, Iranian Bundahišn 4:20 - and Zātsparam 2.7, the word mang is glossed as 'that which is called bang '. These data indicate that mang is the more antique form - §221 - 'psychotropic substance' - (or *mangā-) *'magic potion, hallucinogen'7"
  44. ↑ Garcia de Orta (१५६३), "Coloquio Octavo Do Bangue", in Conde de Ficalho, Coloquios dos simples e drogas da India, Goa: Impressos por Joannes de Endem com privelgio do Conde Viso-Rey, Lisbon: Academia Real das Sciencas de Lisboa (1891):archive.org (2009), पृ: ९५, ९९, "A noticia de Orta sombre o emprego excitante e intoxicante do « bangue » - hoje mais conhecido pelo nom arabico de hashisch - e bastante completa e exacte"
  45. 1 2 3 Chouvy, Pierre-Arnaud, "The supply of hashish to Europe", Background Paper Commissioned by the EMCDDA for the 2016 EU Drug Markets Report, मूलबाट २०१९-०८-१९-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २०१७-०७-०१। अभिलेखिकरण २०१९-०८-१९ वेब्याक मेसिन
  46. ↑ Lumír O. Hanuš, Rina Levy, Dafna De La Vega, Limor Katz, Michael Roman & Pavel Tomíček (08 Jun 2016). "The main cannabinoids content in hashish samples seized in Israel and Czech Republic". अभिलेखिकरण २०२१-०९-११ वेब्याक मेसिन tandfonline.org. p. 182-190. doi:10.1080/07929978.2016.1177983. अभिलेखिकरण २०२३-०४-२० वेब्याक मेसिन Retrieved 10 September 2021.
  47. ↑ ElSohly, Mahmoud A.; Mehmedic, Zlatko; Foster, Susan; Gon, Chandrani; Chandra, Suman; Church, James C. (२०१६-०४-०१), "Changes in Cannabis Potency over the Last Two Decades (1995-2014) - Analysis of Current Data in the United States", Biological Psychiatry 79 (7): 613–619, आइएसएसएन 0006-3223, डिओआई:10.1016/j.biopsych.2016.01.004, पिएमआइडी 26903403, पिएमसी 4987131।
  48. ↑ "Highly Potent Weed Has Swept The Market, Raising Concerns About Health Risks", NPR.org (अङ्ग्रेजीमा), मूलबाट २०२०-१०-०८-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २०२०-१०-०५।
  49. ↑ Alchimia Blog, Hashishene, the new terpene of cannabis अभिलेखिकरण २०१६-०३-०३ वेब्याक मेसिन
  50. ↑ Marchini, Marie; Charvoz, Céline; Dujourdy, Laurence; Baldovini, Nicolas; Filippi, Jean-Jacques (२०१४-११-२८), "Multidimensional analysis of cannabis volatile constituents: identification of 5,5-dimethyl-1-vinylbicyclo[2.1.1]hexane as a volatile marker of hashish, the resin of Cannabis sativa L", Journal of Chromatography A 1370: 200–215, आइएसएसएन 1873-3778, डिओआई:10.1016/j.chroma.2014.10.045, पिएमआइडी 25454145।
  51. ↑ "Cannabis drug profile", emcdda.europa.eu, मूलबाट २४ जुन २०१८-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच १९ मे २०१७।
  52. 1 2 3 4 "DrugFacts: Marijuana | National Institute on Drug Abuse (NIDA)", २०१९-०८-०१, मूलबाट २०१९-०८-०१-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २०२१-१०-१८।
  53. 1 2 3 4 5 6 "Marijuana Symptoms and Warning Signs - Addiction Center", २०२१-०१-२२, मूलबाट २०२१-०१-२२-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २०२१-१०-१८।
  54. ↑ Gloss, D (अक्टोबर २०१५), "An Overview of Products and Bias in Research", Neurotherapeutics (Review) 12 (4): 731–4, डिओआई:10.1007/s13311-015-0370-x, पिएमआइडी 26202343, पिएमसी 4604179।
  55. ↑ Inciardi, James A. The War on Drugs II (неопр.). — Mountain View, California: McGraw-Hill Education, 1992. — С. 19. — ISBN 1-55934-016-9.
  56. 1 2 Scammel and, Liza; Bianca Sind, "How to Make Wicked hash/Bubble hash", Cannabis Culture Magazine, मूलबाट २८ जुन २०११-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २२ जुन २०११।
  57. ↑ Brady, P. (फेब्रुअरी ४, २००३), "Bubble Hash", Cannabis Culture Magazine, मूलबाट १२ जुन २०११-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २२ जुन २०११।
  58. ↑ Andrew Parker (मे ८, २०१७), "The Birth of Rosin", High Times, मूलबाट ११ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित।
  59. ↑ Zamnesia अभिलेखिकरण २०२१-०४-१८ वेब्याक मेसिन How to determine high-quality hash
  60. ↑ Inciardi, James A. (१९९२), The War on Drugs II, Mountain View, CA: Mayfield Publishing Company, पृ: १९, आइएसबिएन 1-55934-016-9।
  61. ↑ "The main cannabinoids content in hashish samples seized in Israel and Czech Republic", Lumir Lab, मूलबाट २०२०-०६-०९-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २०२०-०६-०९।

थप अध्ययन

[सम्पादन गर्नुहोस्]

बाह्य सूत्र

[सम्पादन गर्नुहोस्]
  1. ↑
    चरस र ह्यासिस लाई धेरै स्रोतहरूले एउटै पदार्थका रूपमा उल्लेख गरेका छन्।[२][३] यद्यपि केही स्रोतहरूले उत्पादन विधि तथा उत्पत्तिस्थानका आधारमा चरस र सामान्य ह्यासिसबीच भिन्नता रहेको उल्लेख गरेका छन्।[४][५]
  2. ↑ यसको उपभोग बिक्रीका लागि तयार उत्पादन, व्यक्तिगत प्रयोगका लागि स्वउत्पादन, वा धार्मिक तथा सामाजिक अवसरमा उपहारका रूपमा पनि हुन सक्छ।
  3. ↑ ḥashīshiyya शब्दलाई कतिपय विद्वानहरूले assassin (हत्यारा समूह) सँग समानार्थी मानेका छन्।[२२]
  4. ↑ सन् २०१९ मा गरिएको जीवाश्म परागकण (Fossil pollen) सम्बन्धी अध्ययनले क्यानाबिसको विकासको प्रमुख केन्द्र तिब्बतस्थित Qinghai Lake वरिपरि रहेको र त्यहाँबाट करिब ईसापूर्व ३०,६०० तिर वर्तमान भारततर्फ यसको फैलावट भएको निष्कर्ष निकालेको छ।[३३]
  5. ↑ Fankhauser (२००८) का अनुसार ओ'शघनेसीको सन् १८३९ को कृति On the Preparations of the Indian Hemp or Gunjah सम्बन्धमा "ह्यासिसले आफ्ना बिरामीहरूलाई राहत दिन उपयुक्त औषधि प्रदान गरेको" उल्लेख गरिएको छ।[८][३७][३८] यद्यपि उक्त कृतिमा प्रयोग गरिएको "ह्यासिस" को परिभाषा International Narcotics Control Board ले सन् १९६१, १९७२ र १९९९ मा "क्यानाबिस राल" का लागि स्वीकृत गरेको परिभाषासँग पूर्ण रूपमा मेल खाँदैन।[३९]
  6. ↑ बन्ज (banj) भनेर चिनिने पदार्थ[२०] (यहाँ फारसी शब्द bang को transliteration तथा arabicीकरण गरिएको रूप)[४१] (bhang हिन्दुस्तानी तथा बंगाली भाषामा[४२]) – mang वा manga बाट व्युत्पन्न भएको मानिन्छ।[४३] यो पदार्थ अल-मुज़ानी (९औँ शताब्दी) तथा अत-तहावी (१०औँ शताब्दी) का लागूऔषध-विरोधी साहित्यको विषय बनेको थियो।[२०] Bangue लाई hashish सँग समान ठान्ने उल्लेख (स्रोतहरूले यी दुवै एउटै पदार्थ भएको व्याख्या गरेका छन्) सन् १५९६ को डच ग्रन्थको अङ्ग्रेजी अनुवादको १८८५ संस्करणका टिप्पणीहरूमा[२९] तथा सन् १५६३ को अर्को ग्रन्थको १८९१ पुनर्प्रकाशित संस्करणका टिप्पणीहरूमा पनि पाइन्छ।[४४]
उद्दरण त्रुटी: <ref> tags exist for a group named "lower-alpha", but no corresponding <references group="lower-alpha"/> tag was found.
"https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=चरेस_(लागुपदार्थ)&oldid=1366101" बाट अनुप्रेषित