चिउरी

चिउरी
पाँचखालमा फलेको चिउरी
वैज्ञानिक वर्गीकरण
जगत:	वनस्पति
(श्रेणीविहीन):	Angiosperms
(श्रेणीविहीन):	Eudicots
(श्रेणीविहीन):	Asterids
गण:	Ericales
कुल:	Sapotaceae
उपकुल:	Sapotoideae
वंश:	Diploknema
वैज्ञानिक नाम
Diploknema butyracea Roxb., H.J. Lam
पर्याय
Aesandra butyracea (Roxb.) Baehni. Bassia butyracea Roxb. Madhuca butyracea (Roxb.), J. F. Macbr.

चिउरी नेपालको पहाडी भूभागमा पाइने रुख । यसको फल खाद्यपदार्थको रूपमा प्रयोग गरिन्छ भने बिऊ पेलेर निकालिएको तेल भुटनको रूपमा प्रयोग गरिन्छ ।

परिचय

चिउरी (वैज्ञानिक नाम: Diploknema butyracea) Sapotaceae अन्तर्गत पर्ने एक बहुउपयोगी सदाबहार रूख हो। यो मुख्यतः नेपाल, भारत र भुटानका हिमालयन तथा उपहिमालयन क्षेत्रमा पाइन्छ। नेपालका मध्यपहाडी तथा चुरे क्षेत्रमा यसको प्राकृतिक वितरण रहेको छ।

यसको फल, बीउ, काठ तथा अन्य विभिन्न उपयोगिताका कारण स्थानीय समुदायका लागि महत्त्वपूर्ण वनस्पति मानिन्छ। यसको फल पाकेपछि खान योग्य हुन्छ र मीठो स्वादको हुन्छ। चिउरीको बीउबाट निकालिने बोसोबाट चिउरी घिउ (Chiuri butter) उत्पादन गरिन्छ। जसलाई खाना पकाउन, साबुन तथा सौन्दर्य प्रसाधन बनाउन र परम्परागत रूपमा औषधीय प्रयोजनमा प्रयोग गरिन्छ।

चिउरीको काठ घर निर्माण, कृषि औजार तथा फर्निचर बनाउन प्रयोग गरिन्छ। यसका फूलहरू मौरीपालनका लागि महत्त्वपूर्ण मानिन्छन्, किनकि चिउरी उत्कृष्ट मह उत्पादन गर्ने वनस्पतिमध्ये एक हो। नेपालका केही समुदायमा चिउरीलाई आर्थिक तथा सांस्कृतिक दृष्टिले पनि विशेष महत्त्व दिइन्छ।

चित्र दीर्घा

• 
  चिउरीको बोट
• 
  चिउरीको बोटमा लागेको फूल
• 
  चिउरीको फूलको कोपिला
• 
  चिउरीको बोट
• 
  चिउरीको फल
• 
  चिउरीको फूल
• 
  चिउरीको बोट
• 
  पाकेको चिउरीको फल
• 
  ललितपुरको लगनखेलमा चिउरी बेच्दै एक बृद्ध महिला।