दिनाजपुर जिल्ला

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search
दिनाजपुर
দিনাজপুর
—  जिल्ला  —
Dinajpur district.jpgबङ्गलादेशको नक्शामा दिनाजपुर जिल्लाको अवस्थिति
देश Flag of Bangladesh.svg बङ्गलादेश
विभाग रङ्गपुर
क्षेत्रफल
 - जम्मा ३,४४४.३० किमी (१,३२९.९ वर्ग मी)
जनसङ्ख्या (२०११)
 - जम्मा २,९९०,१२८
 जनघनत्व ८६८.१/किमी (२,२४८.५/वर्ग मी)
साक्षरता दर
 - जम्मा ५२.५०%
समय क्षेत्र बङ्गलादेशी समय (युटिसी+६)
वेबसाइट अाधिकारिक वेबसाइट

दिनाजपुर (बङ्गाली: দিনাজপুর জেলা) बङ्गलादेशको उत्तरी क्षेत्रमा रहेको रङ्गपुर विभागको एक जिल्ला हो । दिनाजपुर जिल्ला बङ्गलादेशका १६ उत्तरी जिल्लाहरू मध्ये सबैभन्दा ठूलो जिल्ला हो । [१]

भूगोल[सम्पादन गर्ने]

अवस्थिति[सम्पादन गर्ने]

यो जिल्ला २५°१०' देखि २६°०४' उत्तर अक्षांश र ८८°२३' देखि ८९°१८' पुर्व देशान्तरणमा अवस्थित छ । मेहेरपुर जिल्लाले बङ्गलादेशको कुल क्षेत्रफल मध्ये ३४३७.९८ वर्ग किलोमिटर अोगटेको छ । यस जिल्लालाई ठाकुरगाँउ र पञ्चगढ जिल्लाले उत्तरबाट घेरेका छन् भने यस जिल्लाको दक्षिणमा गाईबन्धा र जयपुरहाट जिल्लाहरू रहेका छन् । त्यस्तै गरि रङ्गपुर जिल्लाले पुर्वमा र भारतको पश्चिम बङ्गाल राज्यले पश्चिमबाट घेरेको छ । यस जिल्लामा जमुना, तुलसीगङ्गा, अटराइ, अादि जस्ता देशकै प्रमुख नदिहरू रहेका छन् ।

दिनाजपुर रेल मार्गको पुल

मौसम[सम्पादन गर्ने]

दिनाजपुर जिल्लाले गर्मी, अोसीलो र आर्द्र उष्णकटिबंधीय जलवायुको अनुभव गर्दछ । कोपेन जलवायु वर्गीकरण अन्तर्गत, दिनाजपुर एक उष्णकटिबंधीय अोसीलो र गर्मी जलवायुको क्षेत्रमा पर्छ । यस जिल्लाको वार्सिक अौसत तापक्रम २५ डिग्री पुग्छ भने जनवरीको महिनामा अौसत तापक्रम १८ डिग्री मापन गरिन्छ, त्यस्तै गरि अगस्ट महिनामा अौसत तापक्रम २९ डिग्री पुग्ने गरेको छ ।

दिनाजपुरको मौसम जानकारी
महिना जनवरी फेब्रुअरी मार्च अप्रिल मे जुन जुलाई अगस्ट सेप्टेम्बर अक्टोबर नोभेम्बर डिसेम्बर वर्ष
अधिकतम °से (°फे) औसत २४
(७६)
२७
(८०)
३१
(८७)
३२
(८९)
३३
(९१)
३१
(८८)
३२
(९०)
३१
(८८)
३१
(८७)
३१
(८७)
२८
(८३)
२५
(७७)
२९
(८५)
न्यूनतम °से (°फे) औसत १४
(५८)
१७
(६३)
२२
(७२)
२५
(७७)
२६
(७९)
२७
(८१)
२७
(८१)
२७
(८१)
२७
(८०)
२५
(७७)
२१
(६९)
१६
(६१)
२३
(७३)
औसत हिउँ/वर्षा मीमी (इञ्च) १०
(०٫३)
२०
(०٫८)
६०
(२٫३)
१२०
(४٫६)
२७०
(१०٫५)
३६०
(१४٫१)
४००
(१५٫७)
३२०
(१२٫५)
२६०
(१०٫१)
१६०
(६٫४)
३०
(१٫२)
१०
(०٫२)
१,९८०
(७७٫९)

शासकीय निकाय[सम्पादन गर्ने]

प्रशासन दिनाजपुर जिल्ला सन् १७८६ मा स्थापित भएको थियो । यस जिल्लालाई पहिला घोराघाट जिल्ला भनेर चिनिन्थ्यो । १८३३ देखि १८७० सम्म विभिन्न समयहरूमा पूर्णिया, रङ्गपुर र राजशाहि जिल्लाहरूमा जिल्लाका विभिन्न भागहरू समावेश गरिएको थियो । ठाकुरगाँउ र पञ्चगढ यस जिल्लाको उप-जिल्लाहरू थिए धने १९८४ मा स्वतन्त्र जिल्लामा परिणत भएका थिए । दिनाजपुरमा १३ वटा उप-जिल्लाहरू रहेका छन् जसमध्ये विरगञ्ज (४१३ वर्ग किलोमिटर) सबैभन्दा ठूलो उप-जिल्ला हो जसले दिनाजपुरको १३% क्षेत्रफल अोगटेको छ भने हाकिमपुर (९९.९२ वर्ग किलोमिटर) सबैभन्दा सानो उप-जिल्ला हो ।

अर्थतन्त्र[सम्पादन गर्ने]

दिनाजपुरको एक गाउँमा गरिएको अालु खेती

यस जिल्लाको मुख्य अाय श्रोतको बाटो भनेको कृषि र खेती हो । दिनाजपुर यहाँको धान उत्पादको रुपमा चिनिन्छ, यहाँ काठरीभोग धान सबैभन्दा लोकप्रिय छ जुन बङ्गलादेशमा सबैभन्दा धेरैमात्रामा उत्पादन हुन्छ । दिनाजपुर देशकै सबैभन्दा धेरै गँहु उत्पादन गर्न जिल्ला मध्ये एक हो । दिनाजपुरको लेची (फल) बङ्गलादेशकै सबैभन्दा उत्तम फलको रुपमा प्रचलित छ साथै यस जिल्लामा तरकारी र मौसमी फलहररूको पनि प्रचुर मात्रामा उत्पादन हुने गरेको छ । यस जिल्लामा धान कट्ने र प्रशोधन गर्ने मिल, तोरी मिल, गँहु मिला अादि रहेका छन् । यस जिल्लाबाट समय-समयमा विभिन्न इन्धनहरू पनि उत्खनन गरिँदै अाएको छ जसमा कोइला, प्राकृतिक ग्यास अादि । बङ्गलादेशको कुल ५ कोइला खानी मध्ये ३ कोइला खानी दिनाजपुर जिल्ला रहेको छ त्यसैले यस जिल्लाले देशको अर्थतन्त्रमा टेवा पुराउँदै अाएको छ । वर्तमान समयमा कोइला व्यवसायिक रुपमा दुनाजपुर जिल्लाको बारपुकुरिया भूमिगत कोइला खननबाट उत्पादन गरिन्छ जसले दैनिक १५०० टन कोइला उत्पादन गर्दै अाएको छ ।

यस जिल्लामा धान, मकै, गँहु, कोदो, फापर, अालु, गोलभेडा, भेन्दा अादि बालीहरू उत्पादन गरिन्छ भने फलफूल जस्तै- रुख कटर, लिची, कोरा, अङ्गुर अदि उत्पादन हुन्छ ।

यस जिल्लाको मुख्य अाय श्रोतको बाटो भनेको कृषि र खेती जसमा जिल्लाकै ६३.९०% मानिसहरू संलग्न छन् । यस जिल्लाका मानिसहरू अन्य जस्तै ३.२९% मजदुरी, व्यापार र उद्योगमा ०.३९%, वाणिाज्यमा १२.८९%, सञ्चार र यातायातमा ३.३५%, रेमिटेन्समा ०.२३%, सरकारी कार्यलयहरूमा ६.५८% ,धर्म सेवामा ०.१७% र अन्यमा ५.३२% रहेका छन् ।

शिक्षा[सम्पादन गर्ने]

यस जिल्लाको कुल साक्षरता दर ४५.७% रहेको छ जसमध्ये पुरुषको साक्षरता दर ५१% छ भने महिलाको साक्षरता दर ४९% रहेको छ । यस जिल्ला एक विश्वविद्यालय, १ पशु विज्ञान क्याम्पि, ११८ क्याम्पस, ६१७ माध्यमिक विद्यालय, १७१३ प्राथमिक विद्यालय, २९ गैरसरकारी विद्यालय अादि रहेका छन् । ती मध्ये हाजी महम्मद देनेश विज्ञान र प्रविधि विश्वविद्यालय (१९९९), पार्वतीपुर डिग्री क्याम्पस (१९६४), बराल डिग्री क्याम्पस (१९७२), माकीमपुर डिग्री क्याम्पस (१९८४), दिनाजपुर जिल्ला विद्यालय (१८५४), दिनाजपुर जिल्ला छात्रा विद्यालय (१८६९) अादि यहाँ उत्कृष्ट विद्यालयहरूको उदाहरण हुन् ।

सन्दर्भ सामग्री[सम्पादन गर्ने]

  1. "दिनाजपुर जिल्लाको जानकारी", वङ्गलापिडिया, २ फेब्रुअरी २०१८, अन्तिम पहुँच १० फेब्रुअरी २०१८ 

बाह्य लिङ्कहरू[सम्पादन गर्ने]