दिनाजपुर जिल्ला

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search
दिनाजपुर
দিনাজপুর
—  जिल्ला  —
Dinajpur district.jpgबङ्गलादेशको नक्शामा दिनाजपुर जिल्लाको अवस्थिति
देश Flag of Bangladesh.svg बङ्गलादेश
विभाग रङ्गपुर
क्षेत्रफल
 - जम्मा ३,४४४.३० किमी (१,३२९.९ वर्ग मी)
जनसङ्ख्या (२०११)
 - जम्मा २,९९०,१२८
 जनघनत्व ८६८.१/किमी (२,२४८.५/वर्ग मी)
साक्षरता दर
 - जम्मा ५२.५०%
समय क्षेत्र बङ्गलादेशी समय (युटिसी+६)
वेबसाइट अाधिकारिक वेबसाइट

दिनाजपुर (बङ्गाली: দিনাজপুর জেলা) बङ्गलादेशको उत्तरी क्षेत्रमा रहेको रङ्गपुर विभागको एक जिल्ला हो । दिनाजपुर जिल्ला बङ्गलादेशका १६ उत्तरी जिल्लाहरू मध्ये सबैभन्दा ठूलो जिल्ला हो । [१]

भूगोल[सम्पादन गर्ने]

अवस्थिति[सम्पादन गर्ने]

यो जिल्ला २५°१०' देखि २६°०४' उत्तर अक्षांश र ८८°२३' देखि ८९°१८' पुर्व देशान्तरणमा अवस्थित छ । मेहेरपुर जिल्लाले बङ्गलादेशको कुल क्षेत्रफल मध्ये ३४३७.९८ वर्ग किलोमिटर अोगटेको छ । यस जिल्लालाई ठाकुरगाँउ र पञ्चगढ जिल्लाले उत्तरबाट घेरेका छन् भने यस जिल्लाको दक्षिणमा गाईबन्धा र जयपुरहाट जिल्लाहरू रहेका छन् । त्यस्तै गरि रङ्गपुर जिल्लाले पुर्वमा र भारतको पश्चिम बङ्गाल राज्यले पश्चिमबाट घेरेको छ । यस जिल्लामा जमुना, तुलसीगङ्गा, अटराइ, अादि जस्ता देशकै प्रमुख नदिहरू रहेका छन् ।

दिनाजपुर रेल मार्गको पुल

मौसम[सम्पादन गर्ने]

दिनाजपुर जिल्लाले गर्मी, अोसीलो र आर्द्र उष्णकटिबंधीय जलवायुको अनुभव गर्दछ । कोपेन जलवायु वर्गीकरण अन्तर्गत, दिनाजपुर एक उष्णकटिबंधीय अोसीलो र गर्मी जलवायुको क्षेत्रमा पर्छ । यस जिल्लाको वार्सिक अौसत तापक्रम २५ डिग्री पुग्छ भने जनवरीको महिनामा अौसत तापक्रम १८ डिग्री मापन गरिन्छ, त्यस्तै गरि अगस्ट महिनामा अौसत तापक्रम २९ डिग्री पुग्ने गरेको छ ।

दिनाजपुरको मौसम जानकारी
महिना जनवरी फेब्रुअरी मार्च अप्रिल मे जुन जुलाई अगस्ट सेप्टेम्बर अक्टोबर नोभेम्बर डिसेम्बर वर्ष
अधिकतम °से (°फे) औसत २४
(७६)
२७
(८०)
३१
(८७)
३२
(८९)
३३
(९१)
३१
(८८)
३२
(९०)
३१
(८८)
३१
(८७)
३१
(८७)
२८
(८३)
२५
(७७)
२९
(८५)
न्यूनतम °से (°फे) औसत १४
(५८)
१७
(६३)
२२
(७२)
२५
(७७)
२६
(७९)
२७
(८१)
२७
(८१)
२७
(८१)
२७
(८०)
२५
(७७)
२१
(६९)
१६
(६१)
२३
(७३)
औसत हिउँ/वर्षा मीमी (इञ्च) १०
(०٫३)
२०
(०٫८)
६०
(२٫३)
१२०
(४٫६)
२७०
(१०٫५)
३६०
(१४٫१)
४००
(१५٫७)
३२०
(१२٫५)
२६०
(१०٫१)
१६०
(६٫४)
३०
(१٫२)
१०
(०٫२)
१,९८०
(७७٫९)
[स्रोत नखुलेको]

शासकीय निकाय[सम्पादन गर्ने]

प्रशासन दिनाजपुर जिल्ला सन् १७८६ मा स्थापित भएको थियो । यस जिल्लालाई पहिला घोराघाट जिल्ला भनेर चिनिन्थ्यो । १८३३ देखि १८७० सम्म विभिन्न समयहरूमा पूर्णिया, रङ्गपुर र राजशाहि जिल्लाहरूमा जिल्लाका विभिन्न भागहरू समावेश गरिएको थियो । ठाकुरगाँउ र पञ्चगढ यस जिल्लाको उप-जिल्लाहरू थिए धने १९८४ मा स्वतन्त्र जिल्लामा परिणत भएका थिए । दिनाजपुरमा १३ वटा उप-जिल्लाहरू रहेका छन् जसमध्ये विरगञ्ज (४१३ वर्ग किलोमिटर) सबैभन्दा ठूलो उप-जिल्ला हो जसले दिनाजपुरको १३% क्षेत्रफल अोगटेको छ भने हाकिमपुर (९९.९२ वर्ग किलोमिटर) सबैभन्दा सानो उप-जिल्ला हो ।

अर्थतन्त्र[सम्पादन गर्ने]

दिनाजपुरको एक गाउँमा गरिएको अालु खेती

यस जिल्लाको मुख्य अाय श्रोतको बाटो भनेको कृषि र खेती हो । दिनाजपुर यहाँको धान उत्पादको रुपमा चिनिन्छ, यहाँ काठरीभोग धान सबैभन्दा लोकप्रिय छ जुन बङ्गलादेशमा सबैभन्दा धेरैमात्रामा उत्पादन हुन्छ । दिनाजपुर देशकै सबैभन्दा धेरै गँहु उत्पादन गर्न जिल्ला मध्ये एक हो । दिनाजपुरको लेची (फल) बङ्गलादेशकै सबैभन्दा उत्तम फलको रुपमा प्रचलित छ साथै यस जिल्लामा तरकारी र मौसमी फलहररूको पनि प्रचुर मात्रामा उत्पादन हुने गरेको छ । यस जिल्लामा धान कट्ने र प्रशोधन गर्ने मिल, तोरी मिल, गँहु मिला अादि रहेका छन् । यस जिल्लाबाट समय-समयमा विभिन्न इन्धनहरू पनि उत्खनन गरिँदै अाएको छ जसमा कोइला, प्राकृतिक ग्यास अादि । बङ्गलादेशको कुल ५ कोइला खानी मध्ये ३ कोइला खानी दिनाजपुर जिल्ला रहेको छ त्यसैले यस जिल्लाले देशको अर्थतन्त्रमा टेवा पुराउँदै अाएको छ । वर्तमान समयमा कोइला व्यवसायिक रुपमा दुनाजपुर जिल्लाको बारपुकुरिया भूमिगत कोइला खननबाट उत्पादन गरिन्छ जसले दैनिक १५०० टन कोइला उत्पादन गर्दै अाएको छ ।

यस जिल्लामा धान, मकै, गँहु, कोदो, फापर, अालु, गोलभेडा, भेन्दा अादि बालीहरू उत्पादन गरिन्छ भने फलफूल जस्तै- रुख कटर, लिची, कोरा, अङ्गुर अदि उत्पादन हुन्छ ।

यस जिल्लाको मुख्य अाय श्रोतको बाटो भनेको कृषि र खेती जसमा जिल्लाकै ६३.९०% मानिसहरू संलग्न छन् । यस जिल्लाका मानिसहरू अन्य जस्तै ३.२९% मजदुरी, व्यापार र उद्योगमा ०.३९%, वाणिाज्यमा १२.८९%, सञ्चार र यातायातमा ३.३५%, रेमिटेन्समा ०.२३%, सरकारी कार्यलयहरूमा ६.५८% ,धर्म सेवामा ०.१७% र अन्यमा ५.३२% रहेका छन् ।

शिक्षा[सम्पादन गर्ने]

यस जिल्लाको कुल साक्षरता दर ४५.७% रहेको छ जसमध्ये पुरुषको साक्षरता दर ५१% छ भने महिलाको साक्षरता दर ४९% रहेको छ । यस जिल्ला एक विश्वविद्यालय, १ पशु विज्ञान क्याम्पि, ११८ क्याम्पस, ६१७ माध्यमिक विद्यालय, १७१३ प्राथमिक विद्यालय, २९ गैरसरकारी विद्यालय अादि रहेका छन् । ती मध्ये हाजी महम्मद देनेश विज्ञान र प्रविधि विश्वविद्यालय (१९९९), पार्वतीपुर डिग्री क्याम्पस (१९६४), बराल डिग्री क्याम्पस (१९७२), माकीमपुर डिग्री क्याम्पस (१९८४), दिनाजपुर जिल्ला विद्यालय (१८५४), दिनाजपुर जिल्ला छात्रा विद्यालय (१८६९) अादि यहाँ उत्कृष्ट विद्यालयहरूको उदाहरण हुन् ।

सन्दर्भ सामग्री[सम्पादन गर्ने]

  1. "दिनाजपुर जिल्लाको जानकारी", वङ्गलापिडिया, २ फेब्रुअरी २०१८, अन्तिम पहुँच १० फेब्रुअरी २०१८ 

बाह्य लिङ्कहरू[सम्पादन गर्ने]