महान्यायाधिवक्ताको कार्यालय

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search


महान्यायाधिवक्ता नेपाल सरकारको प्रमुख कानुनी सल्लाहकारका अतिरिक्त नेपालको प्रमुख अभियोजनकर्ता (Chief Prosecutor) समेत भएकोले नेपाल सरकार वादी हुने कुनैपनि मुद्दा चलाउने वा नचलाउने भन्ने कुराको अन्तिम निर्णय गर्ने अधिकार महान्यायाधिवक्तालाई प्रदान गरेको छ। यसका साथै कुनैपनि मद्दा पुनरावेदन गर्ने या नगर्ने, मुद्दा दोहोर्‍याउने वा नदोहोर्‍याउने र पुनरावलोकनको लागि निवेदन गर्ने वा नगर्ने भन्ने विषयमा अन्तिम निर्णय गर्ने अधिकार महान्यायाधिवक्तालाई छ। सर्वोच्च अदालतको न्यायाधीश हुने योग्यता पुगेको व्यक्तिलाई प्रधानमन्त्रीको सिफारिसमा राजा बाट महान्यायाधिवक्ताको पदमा नियुक्त गर्ने संवैधानिक व्यवस्था छ।

कानुनी राज्यको अवधारणा अनुसार सरकारका कार्यहरू कानुन अनुरूप सम्पादन गर्न सरकारी काम कारवाहीमा कुनै संवैधानिक वा कानुनी द्विविधा उत्पन्न भएमा उचित राय सल्लाह उपलव्ध गराउन, नागरिकहरूको जीउ धन स्वतन्त्रताको गैरकानुनी ढंगबाट अपहरण नहोस् र अपराधीहरू माथि कानुन बमोजिम कारवाही गरी शान्ति र न्याय व्यवस्था कायम राख्न सकियोस् भन्ने उद्देश्यले नेपाल अधिराज्यको संविधान, २०४७को भाग १६ धारा १०९ देखि १११ सम्म संवैधानिक निकायको रूपमा महान्यायाधिवक्ताको व्यवस्था गरिएको छ।

उद्देश्य[सम्पादन गर्ने]

  • कानुनी राज्यको अवधारणा अनुसार सरकारका कार्यहरू कानुन अनुरूप सम्पादन गर्न सरकारी काम कारवाहीमा कुनै संवैधानिक वा कानुनी द्विविधा उत्पन्न भएमा उचित राय सल्लाह उपलव्ध गराउने,
  • नागरिकहरूको जीउ धन स्वतन्त्रताको गैरकानुनी ढंगबाट अपहरण हुनबाटरोक्ने र अपराधीहरू माथि कानुन बमोजिम कारवाही गरी शान्ति र न्याय व्यवस्था कायम राख्ने

काम, कर्तव्य र अधिकार[सम्पादन गर्ने]

नेपालको अन्तरीम संविधान, २०६३ बमोजिम लोकसेवा आयोगको काम, कर्तव्य र अधिकार निम्न बमोजिम छन :

  • महान्यायाधिवक्ता नेपाल सरकारको मुख्य कानुनी सल्लाहकार हुनेछ। संवैधानिक एवं कानुनी विषयमा नेपाल सरकार र नेपाल सरकारले तोकिदिएको अन्य अधिकारीलाई राय-सल्लाह दिनु निजको कर्तव्य हुनेछ।
  • नेपाल सरकारको हक हित वा सरोकार निहित रहेको मुद्दामा महान्यायाधिवक्ता वा निजको मातहतका अधिकृतहरूबाट नेपाल सरकारको प्रतिनिधित्व गरिनेछ।
  • कुनै अदालत वा न्यायिक अधिकारीका समक्ष नेपाल सरकारको तर्फाट मुद्दा चलाउने वा नचलाउने भन्ने कुराको अन्तिम निर्णर्य गर्ने अधिकार महान्यायाधिवक्तालाई हुन्छ।
  • माथि उल्लेख गरिएका काम, कर्तव्य र अधिकारका अतिरिक्त महान्यायाधिवक्ताको अन्य काम, कर्तव्य र अधिकार संविधान र अन्य कानुनद्वारा तोकिए बमोजिम हुनेछ।
  • आफ्नो पदीय कर्तव्यको पालन गर्दा महान्यायाधिवक्तालाई नेपाल अधिराज्यको जुनसुकै अदालत, कार्यालय र पदाधिकारीका समक्ष उपस्थित हुने अधिकार हुनेछ।
  • महान्यायाधिवक्ताले नेपाल अधिराज्यको संविधान बमोजिमको आफ्नो काम, कर्तव्य र अधिकार तो किएको शर्तहरूको अधिनमा रही प्रयोग र पालना गर्न मातहतका अधिकृतहरूलाई सुम्पन सक्नेछ।
  • प्रत्येक वर्षमहान्यायाधिवक्ताले संविधान र अन्य कानुन बमोजिम आफूले गरेको काम तथा नेपाल अधिराज्यमा भएका अपराध सम्बन्धी विवरण सहितको प्रतिवेदन नेपाल सरकारमा पेश गर्नेछ र नेपाल सरकारले सो प्रतिवेदन संसद समक्ष राख्नेछ।

सम्बन्धित निकायहरू[सम्पादन गर्ने]

सम्बन्धित लेखहरू[सम्पादन गर्ने]

सम्पर्क ठेगाना[सम्पादन गर्ने]

नेपाल राज्यको महान्यायधिबक्ताको कार्यालय
रामशाह पथ, काठमाडौं, नेपाल
फोन: ४२४६८६९
ईमेल: info@attorneygeneral.gov.np

आधिकारीक वेबसाईट[सम्पादन गर्ने]

www.attorneygeneral.gov.np