शिवसागर

विकिपिडिया, एक स्वतन्त्र विश्वकोशबाट
शिवसागर
सहर
Clockwise from top: Sivadol, Ajanpir Dargah, Garhgaon's Kareng ghar, Rang Ghar and night view of Sivasagar tank
Clockwise from top: Sivadol, Ajanpir Dargah, Garhgaon's Kareng ghar, Rang Ghar and night view of Sivasagar tank
शिवसागर is located in आसाम
शिवसागर
शिवसागर
साम, भारत मा अवस्थिती
शिवसागर is located in भारत
शिवसागर
शिवसागर
शिवसागर (भारत)
निर्देशाङ्क: २६°५९′N ९४°३८′E / २६.९८°N ९४.६३°E / 26.98; 94.63निर्देशाङ्कहरू: २६°५९′N ९४°३८′E / २६.९८°N ९४.६३°E / 26.98; 94.63
देशभारत
Stateआसाम
Districtशिवसागर
सरकार
 • अङ्गSivasagar Municipal Board
उन्नतांश
९५ मिटर (३१२ फिट)
जनसङ्ख्या
 (2011)
 • जम्मा५०,७८१
वासिन्दाSivsagarian
भाषा
 • आधिकारिकअसमिया
समय क्षेत्रयुटिसी+5:30 (IST)
PIN
785640
Telephone code91-3772
आइएसओ ३१६६ सङ्केतIN-AS
सवारी दर्ताAS 04
निकटतम प्रमुख शहरजोरहाट, Dibrugarh
वेबसाइटwww.sivasagar.nic.in

शिवसागर (प्रोन: /ˈsɪvəˌsʌɡər/ or /ˈʃɪvəˌsʌɡər/ ) (" शिवको समुद्र"), शिवसागर जिल्लाको मुख्यालय र शहर हो, असम । शिवसागर करिब ३६० किलोमिटर (२२४ mi) गुवाहाटीको उत्तरपूर्व। यो यसको अहोम दरबार र स्मारकहरूको लागि प्रसिद्ध छ। शिवसागर आज चिया र तेल उद्योगको लागि महत्त्वपूर्ण केन्द्र हो। [१] शिवसागर जोरहाट (लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र) को एक हिस्सा हो। [२] अखिल गोगोई सिबसागर (विधानसभा निर्वाचन क्षेत्र) का वर्तमान विधायक हुनुहुन्छ।

इतिहास[सम्पादन गर्नुहोस्]

शिवसागर, पहिले रंगपुर भनेर चिनिन्थ्यो, १६९९ देखि १७८८ सम्म अहोम राज्यको राजधानी थियो। अहोमहरूले असममा छ शताब्दीसम्म शासन गरे जबसम्म तिनीहरूको राज्य १८१९ मा बर्मीहरूको हातमा परेन र तिनीहरूको शासक वर्ग सबै मेटियो। [३]

गौरीनाथ सिंहको शासनकालमा शिवसागर ट्याङ्की वरपर मोआमरिया विद्रोहीहरूसँग युद्ध भएको थियो।

यो प्रान्त १८२५ मा अंग्रेजहरूले जितेको थियो र १८२६ मा पूर्ण रूपमा गाभिएको थियो। प्रशासनिक प्रयोजनको लागि, यसलाई तीन उप-डिभिजनमा विभाजन गरिएको थियो। [४]

नाम[सम्पादन गर्नुहोस्]

अहिले शिवसागर ट्यांकी रहेको ठाउँमा बसोबास गर्ने गाउँमा बस्ने ‘कलांसु गोहाइँ’को नामबाट शिवसागरको मूल नाम ‘कलांसुपर’ भएको बताइएको छ । [५] [६] सन् १७३३ मा अहोम रानी अम्बिका देवीले अहोमको राजधानी रंगपुरमा २५७ एकड क्षेत्रफलमा ट्याङ्की खनेकी थिइन् । यस ट्यांकीको किनारमा बनेको महान् शिव मन्दिर (शिव डोल) सँग सम्बन्धित भएकोले यस ठाउँलाई शिवपोर (शिवपुर) भनेर चिनिन थाल्यो। त्यसपछि समय बित्दै जाँदा सिबसागर नाम बन्यो । [७]

भूगोल[सम्पादन गर्नुहोस्]

शिवसागर अवस्थित छ२७°०९′N ९५°१५′E / २७.१५°N ९५.२५°E / 27.15; 95.25 यसको औसत उचाइ समुद्र सतहबाट ८६.६ मिटर छ। [८]

जनसाङ्ख्यिकी[सम्पादन गर्नुहोस्]

शिवसागरको आधिकारिक जनगणना २०११ विवरण २०११ मा, शिवसागरको जनसंख्या ५०,७८१ थियो जसमा पुरुष र महिला क्रमशः २६,९२५ र २३,८५६ थिए। २००१ को जनगणनामा, शिवसागरको जनसंख्या ५३,८५४ थियो। २००१ को जनगणनामा, शिवसागर जिल्लाको लागि यो संख्या असमको जनसंख्याको ०.१७ प्रतिशत थियो।

सन् २००१ को जनसङ्ख्याको तुलनामा जनसंख्यामा ५.७ प्रतिशतले परिवर्तन भएको थियो । भारतको अघिल्लो जनगणना २००१ मा, शिवसागरले सन् १९९१ को तुलनामा आफ्नो जनसंख्यामा ४४.२ प्रतिशतले वृद्धि गरेको थियो। सन् २०११ मा शिवसागरको औसत साक्षरता दर सन् २००१ को ७४.४७ को तुलनामा ८०.४१ थियो। लैङ्गिक हिसाबले हेर्ने हो भने पुरुष र महिला साक्षरता क्रमशः ८५.८४ र ७४.७१ रहेको छ । २००१ को जनगणनाको लागि, शिवसागर जिल्लामा समान संख्या ८१.५३ र ६६.८१ थियो। शिवसागर जिल्लामा कुल साक्षर ८१३,५०५ थियो जसमा पुरुष र महिला क्रमश ४४४,७६७ र ३६८,७३८ थिए।

जनसंख्या इतिहास

Population changes
Year 1951 1991 2001 2011
Population 10,622[९] 37,326 [१०] 53,854 [१०] 50,781 [१०]

जिल्ला अदालत[सम्पादन गर्नुहोस्]

सन् १९८४ मा शिवसागरलाई छुट्टै निजामती जिल्ला घोषणा गरेपछि सन् १९८५ मा जिल्ला न्यायपालिकाको स्थापना भएको थियो भने यसअघि गाभिएको शिवसागर जिल्लाको जिल्ला न्यायाधीश स्वर्गीय पूर्ण च. जोरहाटको शिवसागर मुख्यालयका तत्कालीन जिल्ला न्यायाधीश सैकिया, जसले जोरहाटबाट जिल्ला न्यायपालिकाको उद्घाटन गर्न सबै पहल गर्नुभयो र शिवसागरमा पहिलो जिल्ला तथा सत्र न्यायाधीश श्री जी एस बसुमतारी हुनुहुन्थ्यो, जसको उद्घाटन माननीय प्रधानन्यायाधीश श्री के. 16 अप्रिल, 1985 को दिन लाहिरी। C.J.M. सन् १९८३ मा शिवसागरमा अदालत खोलिएको थियो। उपविभागीय न्यायिक मजिस्ट्रेट, चरैदेव, सोनारीको अदालत सन् १९८४ मा स्थापना भएको थियो। दिवाणी न्यायाधीश तथा सहायक। सत्र न्यायाधीश, शिवसागर सन् १९८७ मा खोलिएको थियो। जिल्ला तथा सत्र न्यायाधीश (F.T.C) सन् २००१ देखि कार्यरत थिए । अतिरिक्तको सर्किट अदालत । जिल्ला तथा सत्र न्यायाधीश, चरैदेव, सोनारी डिसेम्बर 15, 2003 मा स्थापना भएको थियो। उप-डिभिजनल न्यायिक मजिस्ट्रेट अदालत (एम), नाजिराले 24 जुलाई 2014 काम गरिरहेको थियो। माननीय गुहाटी उच्च अदालतको आदेश अनुसार, नयाँ Addl। जिल्ला तथा सत्र न्यायाधीश, चरैदेव, सोनारी ०९-०२-२०१८ मा कार्यरत छन् । 27-02-2021 मा, चरैदेव न्यायिक अदालतहरू शिवसागर जिल्लाबाट अलग गरियो। शिवसागर जिल्लामा अहिले बाह्रवटा न्यायिक अदालत छन् र धेरै सुचारु रूपमा काम गरिरहेका छन्[११]

यातायात[सम्पादन गर्नुहोस्]

हवाई जोरहाट एयरपोर्ट शिवसागरबाट ७५ किलोमिटर टाढा जोरहाटमा अवस्थित छ। यहाँ पुग्नको लागि अर्को विकल्प डिब्रुगढ एयरपोर्ट हो, शहरबाट 95 किलोमिटरको दूरीमा अवस्थित छ।

रेल सिबसागर टाउन रेलवे स्टेशनले शहर सेवा गर्दछ। उत्तरपूर्वी सीमावर्ती रेलवेको तिनसुकिया-गुवाहाटी सेक्टरमा सबैभन्दा नजिकको रेलवे जंक्शन सिमालुगुरी जंक्शन हो, शिवसागरबाट १६ किलोमिटर (९.९ माइल)। बसहरू सिमालुगुरीबाट शिवसागर तर्फ नियमित रूपमा चल्छन्। यो सिमालुगुरी शहरबाट लगभग आधा घण्टाको बस सवारी छ। [१]

सडक शिवसागर राज्यको बाँकी भागसँग सडकबाट राम्रोसँग जोडिएको छ। राज्य-संचालित बसहरूले यसलाई शिवसागरको असम राज्य यातायात निगम (ASTC) बस स्टेशनबाट गुवाहाटी, डिब्रुगढ र जोरहाटमा जोड्छन्। निजी बसहरू पनि उपलब्ध छन्। ट्याक्सीहरू पनि भाडामा उपलब्ध छन्। शहर र वरपर अटो-रिक्शा र यातायातका अन्य मोडहरू उपलब्ध छन्। टाटा म्याजिक र टेम्पोजस्ता सस्तो यातायातका साधनहरू नाजिरा, मेचागढ र जोयसागर हुँदै शिवसागरसम्म उपलब्ध छन्।

हवाई[सम्पादन गर्नुहोस्]

जोरहाट एयरपोर्ट शिवसागरबाट ७५ किलोमिटर टाढा जोरहाटमा अवस्थित छ। यहाँ पुग्नको लागि अर्को विकल्प डिब्रुगढ एयरपोर्ट हो, शहरबाट 95 किलोमिटरको दूरीमा अवस्थित छ।[१]

रेल[सम्पादन गर्नुहोस्]

सिबसागर टाउन रेलवे स्टेशनले शहर सेवा गर्दछ। उत्तरपूर्वी सीमावर्ती रेलवेको तिनसुकिया-गुवाहाटी सेक्टरमा सबैभन्दा नजिकको रेलवे जंक्शन सिमालुगुरी जंक्शन हो, शिवसागरबाट १६ किलोमिटर (९.९ माइल)। बसहरू सिमालुगुरीबाट शिवसागर तर्फ नियमित रूपमा चल्छन्। यो सिमालुगुरी शहरबाट लगभग आधा घण्टाको बस सवारी छ। [१]

सडक[सम्पादन गर्नुहोस्]

शिवसागर राज्यको बाँकी भागसँग सडकबाट राम्रोसँग जोडिएको छ। राज्य-संचालित बसहरूले यसलाई शिवसागरको असम राज्य यातायात निगम (ASTC) बस स्टेशनबाट गुवाहाटी, डिब्रुगढ र जोरहाटमा जोड्छन्। निजी बसहरू पनि उपलब्ध छन्। ट्याक्सीहरू पनि भाडामा उपलब्ध छन्। शहर र वरपर अटो-रिक्शा र यातायातका अन्य मोडहरू उपलब्ध छन्। टाटा म्याजिक र टेम्पोजस्ता सस्तो यातायातका साधनहरू नाजिरा, मेचागढ र जोयसागर हुँदै शिवसागरसम्म उपलब्ध छन्।[१]

स्वास्थ्य र शिक्षा[सम्पादन गर्नुहोस्]

विश्वविद्यालयहरू[सम्पादन गर्नुहोस्]

असम राजीव गान्धी सहकारी व्यवस्थापन विश्वविद्यालय[१२]

पेट्रोलियम संस्थान[सम्पादन गर्नुहोस्]

राजीव गान्धी इन्स्टिच्युट अफ पेट्रोलियम टेक्नोलोजी[१३]

कलेजहरू[सम्पादन गर्नुहोस्]

  • सिबसागर कलेज[१४]
  • सिबसागर गर्ल्स कलेज[१५]
  • सिबसागर कमर्स कलेज[१६]

स्वास्थ्य सेवा[सम्पादन गर्नुहोस्]

सिउकाफा मल्टिस्पेशालिटी हस्पिटल, प्रगति हस्पिटल एण्ड रिसर्च सेन्टर, आदित्य डायग्नोस्टिक एण्ड हस्पिटल,[१७] सम्प्रीति हस्पिटल, ईस्ट प्वाइन्ट एण्ड रिसर्च सेन्टर, शिवसागर सिभिल हस्पिटल र सर्मा नर्सिङ होम।

राजनीति[सम्पादन गर्नुहोस्]

सिबसागर जोरहाट (लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र) का एक हिस्सा हो।[१८]आरडीका अखिल गोगोई शिवसागर विधानसभा क्षेत्रबाट वर्तमान विधायक हुन्।[१९]

उल्लेखनीय व्यक्तिहरू[सम्पादन गर्नुहोस्]

  • भास्कर ज्योति महन्ता, असम पुलिसका डीजीपी
  • भोगेश्वर बरुआ, पूर्व खेलाडी तथा प्रशिक्षक
  • हितेश्वर सैकिया, राजनीतिज्ञ
  • प्रणव कुमार गोगोई, राजनीतिज्ञ[२०]
  • मानस रबिन, संगीतकार
  • अखिल गोगोई, विधायक शिवसागर निर्वाचन क्षेत्र[२१]
  • देवोलिना भट्टाचार्य, भारतीय टिभी अभिनेत्री[२२]
  • अमृता गोगोई, असमिया अभिनेत्री

सन्दर्भहरू[सम्पादन गर्नुहोस्]

  1. १.० १.१ १.२ १.३ "About Sivasagar | Assam Rajiv Gandhi University of Cooperative Management | Government of Assam, India" 
  2. "List of Parliamentary & Assembly Constituencies", Election Commission of India, मूलबाट ४ मे २००६-मा सङ्ग्रहित। 
  3. "Imperial Gazetteer2 of India, Volume 6, page 33 -- Imperial Gazetteer of India -- Digital South Asia Library", dsal.uchicago.edu, अन्तिम पहुँच २०१४-०१-२८ 
  4. [h://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V22_358.gif "Imperial Gazetteer2 of India, Volume 22, page 352 -- Imperial Gazetteer of India -- Digital South Asia Library"], dsal.uchicago.edu, अन्तिम पहुँच २०१४-०१-२८ 
  5. http://onlinesivasagar.com/page_history.htm[dead link]
  6. "Profile of Sibsagar, History of Sibsagar, Sibsagar Economy", sibsagar.assamonline.in, मूलबाट २०१४-०५-३०-मा सङ्ग्रहित।  वेब्याक मेसिन अभिलेखिकरण २०१४-०५-३० मिति
  7. Assam District Gazetteers: Sibsagar District, पृ: १। 
  8. "About Sivasagar District", Sivasagar.nic.in, अन्तिम पहुँच २०२२-०८-०५ 
  9. [१] वेब्याक मेसिन अभिलेखिकरण २०२१-०१-१६ मिति
  10. १०.० १०.१ १०.२ "Assam (India): Districts, Cities and Towns - Population Statistics, Charts and Map" 
  11. "Sivsagar District Judiciary--[ About Us ]"  वेब्याक मेसिन अभिलेखिकरण २०२२-०६-२९ मिति
  12. "Home | Assam Rajiv Gandhi University of Cooperative Management | Government Of Assam, India", Argucom.assam.gov.in, २०२२-०७-०५, अन्तिम पहुँच २०२२-०८-०५ 
  13. "Official Website of Rajiv Gandhi Institute of Petroleum Technology, Jais, Amethi, India. / Recruitment" 
  14. "Sibsagar College", Sibsagarcollege.in, २०२२-०६-३०, अन्तिम पहुँच २०२२-०८-०५ 
  15. "Sibsagar Girls College", Sibsagar Girls College, १९७०-०१-०१, अन्तिम पहुँच २०२२-०८-०५ 
  16. colorlib, "SCC", Sibsagarcommercecollege.org.in, अन्तिम पहुँच २०२२-०८-०५ 
  17. "Sibsagar Branch – Aditya Hospital" 
  18. "Assam Elections 2021: Constituency Wise Live Result, Tally" 
  19. "Sibsagar Election Results 2016, Candidate list, Winner, Runner-up and Current MLAs" 
  20. "Pranab Gogoi(Indian National Congress(INC)):Constituency- SIBSAGAR(SIVSAGAR) - Affidavit Information of Candidate" 
  21. "Assam elections: Jailed activist Akhil Gogoi wins Sibsagar constituency" 
  22. "3 Lesser Known Facts about Assam Girl Devoleena Bhattacharjee aka Gopi Bahu", २० जुन २०१६। 

ढाँचा:Assam