पाटे बाघ

नेपाली विकिपीडियाबाट
यसमा जानुहोस्: परिचालन, खोज्नुहोस्
पाटे बाघ
पाटे बाघ
संरक्षण स्थिति
वैज्ञानिक वर्गीकरण
जगत: जन्तु जगत
संघ: Chordata
वर्ग: स्तनधारी
गण: Carnivora
कुल: Felidae
उपकुल: Pantherinae
वंश: Panthera
प्रजाति: Panthera tigris
उपप्रजाति: Panthera tigris tigris
त्रिपद नाम
Panthera tigris tigris
Pocock, 1929

वैज्ञानिक नाम प्याथरा टाइग्रिस टाइग्रिसले चिनिने पाटे बाघ (बंगाली बाघ)हरू मूलतः भारत, नेपालबंगलादेशको रैथाने जनावर हो । बाघहरू विभिन्न प्रकारका वासस्थानमा बस्न सक्छ । घांसेमैदान देखि उष्ण तथा समशितोष्ण सदाबहार जङ्गलहरू र झाडीहरूमा मात्र नभएर मरुभूमी आशपासका पतझर वनहरू, सुख्खा झाडीहरूमा र ओशीला दलदलहरूमा समेत बाघले आफ्नो वासस्थान बनाएको हुन्छ । जङ्गलमा खुल्लारूपमा विचरणगर्ने भाले बाघहरू साधारणतयअ २०५ देखि २२७ किलोग्राम सम्म तौल भएका हुन्छन् भने पोथी बाघहरू औशत रूपमा करिब १४१ किलोग्राम तौलका हुन्छन् । यद्यपी नेपाल तथा उत्तरभारतमा पाइने पाटे बाघहरू दक्षिण भारतमा पाइने बाघहरू भन्दा केही ठूलो शरीरका हुन्छन् जसको भालेको तौल लगभग २३५ किलोग्राम सम्मको हुन्छ । संरक्षणवादीहरूको दावी अनुसार अहिले पाटे बाघहरूको सङ्ख्या २००० भन्दा पनि कम भैसकेको छ । भारत सरकारको राष्ट्रिय बाघ संरक्षण विभागले गरेको पछिल्लो सर्बेक्षण अनुशार विगत १० वर्षमा बाघको सङ्ख्यामा ६०% कमी आएर अहिले करिब १,४११ पाटे बाघहरू अस्तित्वमा रहेको अनुमान गरिएको छ । सन् १९७२ देखि धेरै वन्यजन्तु संरक्षण अभियान सञ्चालन भएकाछन्, बाघ संरक्षणका लागि विभिन्न योजनाहरू सार्वजनिक गरिएका छन् । भारतीय अधिकारीहरूको पहलकदमीका बाबजुद भारतको सरिस्का बाघ आरक्षणबाट बाघ पूर्णरूपमा लोप भैसकेको छ ।

नेपालमा पाटे बाघ[सम्पादन गर्ने]

राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोषले विसं २०७० मा सार्वजनिक गरेको तथ्यांक अनुसार नेपालमा बाघको संख्या १ सय ७६ (विसं २०६५) बाट बढेर १ सय ९८ पुगेको छ । जसमध्ये चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा १ सय २०, बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्जमा ५०, शुक्लाफाँट वन्यजन्तु आरक्षमा १७, पर्सा वन्यजन्तु आरक्षमा ७ र बाँके राष्ट्रिय निकुञ्जमा ४ वटा बाघ रहेका छन् । चितवनमा विसं २०६५ भन्दा पाँच वटा बयस्क बाघ घटेका छन् भने बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्जमा १३ वटा बाघ बढेको कोषले जनाएको छ । [२][३]

सन्दर्भ सामग्रीहरू[सम्पादन गर्ने]

  1. Chundawat, R. S., Khan, J. A., Mallon, D. P. (2011), "Panthera tigris tigris", IUCN Red List of Threatened Species. Version 2012.2, International Union for Conservation of Nature 
  2. "नेपालमा बाघको संख्या १ सय ९८", imagechannels.com, इमेज च्यानल टेलिभिजन 
  3. पौडेल, रमेशकुमार, "नेपालमा बाघको संख्यामा वृद्धि, चितवनमा कमी", www.nagariknews.com, नागरिक न्युज डटकम