रैकाको ताम्रपत्र

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search

रैका राजा जुम्ला/दुल्लु बाट डोटी आएका हुन् । यिनका ताम्रपत्रको रैका आदेश/राईका//रायका भाषा भन्ने शब्दनै रैकाज्यु भन्ने शब्द बनेको हो । यिनका देवता मस्टो गणका छन् । हाम्रो समाजमा जुम्लाबाट आएका हुन् भन्ने छ । नागी मल्ल आफ्नो जन्मथलो जुम्ला जाँदा अछाम तिमल्सेना भन्ने गाउँमा बिधवा बमानीसंग सल्के भन्ने मान्यता छ । यी र यस्ता तममौ आधार प्रमाणले रैका जुम्ला /दुल्लु बाट डोटी पाल राज्य बिजयगरी बसेका हुन् । कत्यूरी वंशका राजाका ताम्रपत्र र रैका राजाका ताम्रपत्रमा पनि भिन्नता छ । रैका राजवंश का राजा जुम्ला (सिंजा) बाट डोटी आए जस्तै कत्यूरी राजवंश का राजा कार्तिकेयपुरी (कत्युर घांटी) कुमाऊ गडवाल बाट डोटी आएका हुन् ।

रैका राजा हरि शाही को ताम्रपत्रको प्रतिलिपि

विषयसूची

जुम्लाबाट डोटी प्रवेशगरेका रैका राजाका ताम्रपत्र र अभिलेखहरूको उतार[सम्पादन गर्ने]

(सिंजा ,दुल्लु , कुमाउँ गढवाल र डोटी )

नागराजको अभिलेख[सम्पादन गर्ने]

गढवाल,बाराहाट (उत्तरकाशी) मा प्राप्त एउटा बुद्धमूर्तिको पादपीठमा अङ्कित भएको यो अभिलेख नागराजको भन्ने भनाई छ । यो मूर्तिलाई आजकाल दत्तात्रेयका नामले पूजिन्छ । अभिलेख चम् —वो नगरजइ —थुव— प यसको नेपाली अनुवाद भट्टारक नागराज मुनिको (कृति) भन्ने हुन्छ ।

दुल्लु भँडेलवाडाको एउटा शिलास्तम्भमा अङ्कित जितारि मल्लको स्तम्भलेख[सम्पादन गर्ने]

क) अभिलेखको पाठ

(१)ॐ मणिपद्मे हूँ (२)ॐ स्वस्ति श्रीशाके (३) १२१३ (वि.स.१३४८)ज्येष्ठ माशे शुक्ले पक्षे तिथौं (४) १३ श्री जनका पुत्र (५)अजितमल्लदेवका मा (६) र्हतीको विजयस्तम्भः

ख) जितारी मल्लको पादुकास्थान शिलालेख अभिलेखको पाठ

(१) ॐ सत्बुध (२)श्री अजीतम (३) ल्ल राजा परिवा (४)र श्चिरंजयतु.... (५) ञ्जिनाथ राउत्र (६) शाके १२२१ (वि.स.१३५६ )

राजा रिपुमल्लका अभिलेखहरू[सम्पादन गर्ने]

३.१—रिपु मल्लको लुम्बिनी मायादेवीको मन्दिरको दक्षिणमा रहेको शिलास्तम्मभ “श्रीरिपुमल्लाश्चिरंजयतुः (२) संग्राम (म) ल्लः म (हाराज) जयः । “ नेपाली अनुवाद —यस अभिलेखले राजा रिपुमल्ल पछि उनका छोरा राज मल्ल राजा भएको पाईन्छ ।

सिंजाको पुर्वचौकी खोलाको पश्चिम सेरानामक स्थानमा विशाल हाँत्ती जस्तो ठाडो शिलालेख[सम्पादन गर्ने]

“लोकनाथ पदध्यनलघु रत्नत्रयाभिधा (त्मिका) लिखिता रिपुमल्लेन विद्यासवोर्थ साधनी“ वर्णनः — रिपुमल्लले सवोर्थ धर्म, अर्थ, काम र मोक्षसबै साधन हुने “रत्नत्रय“ (वुद्ध,धर्म र संघ) को बारे लेखेको चर्चा गरिएको छ ।

कपिलवस्तुमा प्राप्त रिपुमल्लको शिलालेख[सम्पादन गर्ने]

ॐ मणिपदमे हुँ ।। श्रीरिपुमल्लश्चिरंजयतु १२३४

कुमाउ बालेश्वर मन्दिरको अभिलेख[सम्पादन गर्ने]

  • शाके सम्वत.११४५ तथा वि.स.१२८० मा क्राचल्ल देवले कुमाऊ बालेश्वर मन्दिरमा रहेको ताम्रपत्र अनुसार कुमाऊको राज्यमा विजय गरेको कुरा उल्लेख रहेको छ । यस ताम्रपत्रमा
  • परम भट्टारक महाराजाधिराज श्रीमान क्राचल्लदेव नरपतिले
  • आफू राजा भएको सोह्रै वर्षमा कार्तिकेयपुरका राजालाई नष्टगरि
  • वहाँ आफनो अधिकार स्थापित गरे को कुरा लेखिएको पाईन्छ ।
  • —एकरुद्रबालेश्वर को मन्दिरमा प्राप्त क्राचल्ल को ताम्रपत्रअनुसार
  • क्राचल्ल १२०७ (वि.स.१२६४) मा क्राचल्ल दुल्लुको राजधानीमा बसेकोहुरा प्रमाणीत हुन्छ ।
  • यस ताम्रपत्रलेखनमा क्राचल्लले आफुलाई “परमसौगात“ अर्थात बुद्धका परम उपासक भन्ने विशेषणले विभुषित रुपमा आदर र श्रद्धा राख्दथे भन्ने तथ्य स्पष्ट हुन्छ ।

राजा अशोक चल्लका बोध गयामा प्राप्त अशोक चल्लका अभिलेख[सम्पादन गर्ने]

  • बोध गयाका अशोक चल्लका दुई वटा अभिलेख —
  • “श्रीमल्लरुवणसेनस्यातीतराज्य स.५१ भाद्रदिन २९“ र
  • “श्रीमल्लक्ष्मणसेनदेवपादानामतीतराज्य स.७४ वैशाषवदि १२ गरौ“
  • ”निखिलमहीपालजनकेत्यादिनिजनिखिलप्रशस्तिसमलड्कृतसपादलक्षशिखरि खसदेशराजाधिराजश्रीमदशोकचल्ल ”

व्याख्या:— राजाहरूमा श्रेष्ठ इत्यादि आफ्ना समस्त प्रशस्तिले विभुषित सवालाख पर्वत खसदेसका राजाधिराज श्रीमान अशोक चल्ल भन्ने वाक्याँस अंकित भएकाले अशोक चल्लको राज्य एक तर्फ विशाल रहेको ऐतिहाँसिक प्रमाण पाईन्छ । व्याख्या:— बुद्धगयामा गरेको धार्मीक कार्यकोवर्णन तिब्बती वंशावलीमा पनि उल्लेख छ ।

  • अशोक चल्लको वुद्धगयामाप्राप्त भएका अशोकचल्लका अभिलेखलाई धनबज्राचार्यले वि.स.१३१२ भाद्र २९ र वि.स.१३३५ वैशाख कृष्णद्धादसी वृहस्पतिवार मानेकाछन । टुचीले क्राचल्लको समय सन १२२३ (वि.स.१२८०) र अशोक चल्लको समय सन १२५१—१२७४ ई.(वि.स.१३०८ देखि १३३१ सम्म) मानेकाछन । आर.सी.मजदारले पनि अशोक चल्लका पालाका बुद्धगयाँका अभिलेखहरु मा लेखिएको आधारमा क्रमशः सन १२५१ र १२७४ ई (विस.१३०८ र १३३७ ) नै मानेकाछन ।

नेपालको उदभव तथा विकासको विश्लेषणात्मक इतिहास, प्रो.ढुण्डिराज भण्डारी, प्रकाश प्रकाशन, पेज १४७ वाट यिनै आधारहरुलाई केलाउदै प्रा.रामराहुलले तेहै शताब्दीमा लगभग आधा शताब्दीसम्म क्राचल्ल र अशोक चल्लले सप्मुर्ण कुमाऊ र गढवाल लाई आफनो अधिनस्त पारेको कुरा स्वीकारेकाछन ।

  • अशोक चल्लको गोपेश्वर त्रिशुल लेख

यो कुरा १६ फिट उच्चो धातुको त्रिशुलमा उल्लेख गरिएको छ ।

  • ॐ स्वस्ति ।। कृत्वादिग्विजयंमहालयमहादेवास्त्रसंस्थामिमां
  • राज्येश्रीमद्शोकचल्लनृपतिः स्तभच्छलान्नीतवान् ।।
  • पश्चाच्चप्रतिपारोप्यतत्रविजयस्तंभंप्रतिष्ठामगा
  • दुत्खातप्रतिरोपणंहिमहतांयुक्तंनतानां पुनः ।।

आदित्य मल्लको ताम्र पत्र[सम्पादन गर्ने]

आदित्यमल्लको शाके १२३८ ( वि.स.१३७३) को ताम्रपत्र

  • १) ॐ स्वस्ति । श्री सेञ्जाशुभस्थाने । समुन्द्रवंशोद्भव विराटपट्टाधिष्ठित प्रतिष्ठितेष्ट देवता श्री हेव
  • २)ज्रपादपद्म परिचर्या परायण । राजकंशनारायण । राजभू(ज) वलम ल्लाएकांगवीरेत्यादि
  • ३)विविध विरुदावलि विराजमान परमभट्टारक महाराजाधिराज श्रीमदादित्य
  • ४) मल्लदेवः सान्तः पुरः सकुमारः सपरिवाश्चिरंजयतु ।।राइका भाषा पासा भै
  • ५)अकड्या कोहि लइन नपावा गाग्रीपाटाका आला ३ अत्रु उपाध्या सिउद्यो
  • ६) उपाध्या जगद्यो उपाध्यां पसा भया छन् ।। त्वम्करि सेवांमादत्त छ सधैं भुच
  • ७) भाखा आदित्यमल्लकि शाखा प्रतिपाल । बांम्हनकि शाषा भुच । जसाषउन् पायूं
  • ८) छ । रक्षा सो यो धान् । मेरुस्चलति कल्पान्ते मर्यादा सागरो गति । प्रतिपन्नेमहा स
  • ९) त्यं न विचलंति कदाजनः । अत्र शाक्षिण रत्नत्रय ।।श्री शाके १२३८ मार्गसिर सुदि ।।
  • १०) द्वमदश्यां गुरौ लिखित मिति शुभम् ।।

आदित्य मल्लको ताम्र पत्र[सम्पादन गर्ने]

  • १).... सिञ्जासमावासितशुभस्थाने । दर्वारदोर्दडचंडिमसमाक्रान्तदु
  • २)र्दान्तविराटपीठधिष्ठितप्रतिष्ठितेष्टदेवतापरिचर्यापरायण ।राजकंसनारायणरा
  • ३)जभुजवलमल्लाराजसरस्वतीकंठाभरणराजकोदंडविद्यार्जुन ।
  • ४)डप्रतिज्ञापुरणैकपरशुराम । निस्सीमसाहसवीरवेतालविक्रमादित्यप्रभृति
  • ५)विरुदावलीविराजमानपरमभट्टारकमहाराजाधिराजपरमेश्वरश्रीमदादि
  • ६)त्यमल्लदेवः सान्तःपुरःसकुमारः सपरिवारश्चिंरजयतु ।।राइकापाया भाखा ।।
  • ७)पासाकि अक्रि । पंद्योजोइसिका कान्सा चेला । पद्मनाभ । धामु दुहुजना ।।
  • ८) ताम्कु जग्द्योभाटको आ १ वोहोरातोला जैसर्मको आ १ वाहितांमाको आलो १
  • ९)थापाको हुँदो । एति आला सर्वकर अकर दोहोलिकरि पसाकि अक्य्राछु ।।
  • १०) आदित्यमल्लकि शाखा पसाकर । पंद्यो जोइसिका शाखा भूचं । किक्करिकूर्म
  • ११) कुलाचलफणिपतिविधृतापिचलतिवसुधेयम् । प्रतिपन्नममलमनसानच
  • १२)लतिपुंसांयुगान्तेपि ।।१।। श्री शाके १२४३ आश्विन शुदि वृहस्पति वासरे [१]

राजापुण्य मल्लका अभिलेखहरू[सम्पादन गर्ने]

  • ७.१— कोटिस्तम्भलेख
  • “स स्वयं नागराजस्य नैवाशेषयदन्वयं । अथ गेलान्वय- पुण्यमल्लस्तत्राभ्यषिच्यत ।“
  • व्याख्या— प्रताप मल्ल आफु स्वायमले नागराजको वंशपरम्परा शेष छोडेर गएपनि (निःसन्तान भए र (नागराजका भैयाद ) गेलाराजाका वंशज पुण्यमल्ल सिजाको राजसिहाशनमा अभिषिक्त भए । *पुण्यमल्लको समय नेपाल सम्वत ४५४ वि.स.१३९१
  • ७.३ — पुण्यमल्लको शाके १२५८ (वि.स.१३९३) को कनकपत्र
  • १)ॐ स्वस्ति ।। सुमेरुसानुसन्निभादभ्राभ्रंलिहकनक कलशसंशोभितवरविहार मनोहरविपणिश्रे
  • २)णिसमुपविष्टसौराज्यसंतुष्टमहाजनतरुणीविहितनृत्योत्सवप्रहतमंजुमुरजजीमूतस्तनि
  • ३)तप्रमुदितशिखण्डिमण्डलविहितताण्डवाडंवरे । अंवरधुनीवंधुवंधुरवंहीयः समुल्लसद्विमलक
  • ४)ल्लोलगिरिकल्लोलिनिलोलकल्लोलहिंदोलखेलन्मरालीपक्षपालीपक्षविक्षोभविक्षिप्त शिशिरशीक
  • ५)रासारवाहिगंधवाहावधूनितपूगपुन्नागचंपकाशोककुरवकवकुललवलीलवंगसंविद्धमुग्धस्कं
  • ६)धमाकन्दमंजुलमंजरीरजः पुंजपिंजरितपरिसरे । श्रीमति सेंजाभिधानवर नगरे ।। गरुडध्वजावता
  • ७) रा पारसंसार सागरोत्तारसेतुभूता पधनश्रीघनाराधना धिगतप्राज्यराज्य रक्षाक्षमप्रचंडनिजभूजदंडचं
  • ८)डिमसमाक्रान्तविराटपीठाधिष्ठित प्रतिष्ठितेष्टदेवता परिचर्यापरायणराजचक्रनारायणगाग्र्यायण
  • ९)गौतमात्रिहारितापस्तंवादिधर्मराजनीतिशास्त्रनिपुर्णप्रष्ठअपाडराजजगज्ज्येष्ठराजतारातरणिप्र
  • १०)भृति विरुदावलि विराजमान परमभट्टारक महाराजाधिराजपरमेश्वर श्रीमत्पुण्यमल्लदेवाः सा
  • ११) न्तः पुरपरिवारा ः सकुमारा श्चिरंजयन्तु ।। श्री शाके १२५८ कार्तिक सुदि विजयादशम्यां रविवारे पिउथर्पु
  • १२) राजकरिअक्न्या भाखापसाभै ।। राइको आदेश ।।
  • १३)हुम दांगका पेखकअडै अधिकारि महर मँहँतौं सभौं
  • १४) प्रति सुना र तामा शासन कनकपत्रकि भाष करि जयाकरपंडित चतुः सीमापर्यन्त विशुद्ध आचंन्द्रा
  • १५) र्कस्थायी सर्ववाधाविनिर्मुक्तकरि पसाकरि अक्न्या छु पुण्यमल्लकि शाखा यो भाषा प्रतिपाल जया
  • १६) करपंडितंको पूत नाति भाइ भतिजा चेलिका चेला आदि भुँचन वस्यो रस्यो देखि
  • १७) कोहि उलटा पलटीकर्न नपावन् आप्नँ उचितैकरि जयाकरपंडितै ढुयन् अत्र
  • १८) साक्षिणौ सूर्याचन्द्रमसौं बुद्धधर्मसंहाः । लवंपादानं चत्वारिस्थानानि सर्वेहिताः
  • १९) सर्वेभांडागारिण ः ।। दिक्करिकूर्मकुलाचलफणिपतिविधृतापि चलति वसुधेय प्रति
  • २०) पन्नममलमनसांनचलन्तिपुंसांयुगान्तेपि ।। षष्टिर्वर्ष सहस्राणां स्वर्गे तिष्ठति भूमिदः
  • २१) आच्छेत्ता चानुमन्ता च तामेव नरके वसेत् ।। शत्रुणापि कृतो धर्म पालनीय ः प्रयत्न
  • २२) त ः शत्रुरेवहि शत्रुः स्याद्धर्म ः शत्रुर्नकस्यचित् । लिखितं श्री गोल्हणेन शिवमस्तु ।।
  • श्री ः ।। (मुन्द्रा) पुण्यमल्ल
  • यसको पुछारमा खड्क र पुण्यमल्लको मुन्द्रा अंकित छ ।
  • श्रीशाके १२५९ वैशाष सुदि १३ रवौं पिउथर्पु राजकरि अक्न्या भाषा पसा भै राइका आदेश ।
  • ठिक्यां उकुंका ।। आला २ सांखा रांछुको आलो १ लुसां विर्याको आलो १ कोट मनदेवको आलो १ सभै एकत्र आला ५ स्वभार्नु नाभानु मतिसमुपरक्ते श्रीमत् पुण्यमल्लदेवेन श्री विद्याकरविपश्चिद्भ्य ः *सर्वत ः सर्ववाधाविनिर्मुक्तं आलिका पंचकं प्रतिपादितं । सूर्यग्रहण सर्वकर अकर करि आला ५ पसा भया । श्री पुण्यमल्लकि शाखा प्रतिपाल विद्याकर पंडितंकि शाखा भाइ भतिजो चेलिको चेलो आदि *भुंच । अत्र साक्षिण ः सूर्यचन्द्रमसौ बुद्ध धर्म संहा ः चत्वारिलंवपादानंस्थानानि सर्वे हिताः भांडागारिणश्च । षष्टिर्वर्षसहसाणि स्वर्गे तिष्ठाति भूमिदः ।। आच्छेताचानुमन्ताचतान्येवनरकेवसेत् । *यतोधर्मस्ततोजयः । किंवाबहूक्तेनेति शुभम् ।।

[२]

पृथ्वीमल्लको कनकपत्र,ताम्रपत्र/अभिलेखहरू[सम्पादन गर्ने]

  • ८.१— पृथ्वी मल्लको अछाम विनायकको कुचिकालिका गाउँ विकास समितिको जलदेवताको मन्दिरको अग्रभागमा द्वार माथि वारपार एक लाईन अभिलेख यस्तो छ ।

स्वस्ति श्री शाके १२१६ महाराजाधिराज पुथ्वी मल्ल परिवार श्चिंरजयतु श्री देवस्मएकृत पुण्येन सर्वे सत्वार सुखिनो भवन्तु राईका वनाया लिखित वशिष्ठ दास सवुभूंचु । (पुर्ण प्रकाश नेपाल –यात्री) सेती अञ्चल दिग्दर्शन , ऐतिहासिक रुपरेखा पृष्ठ २२९) यहाँ पनि राईका (रैका) शब्द उल्लेख छ ।

  • ८.२— पृथ्वी मल्लको शाके १२७१ (वि.स.१४०६) को ताम्रपत्र
  • १)ॐ स्वस्ति । श्रीमतिसेंज्जाभिधनवरनगरेगरुडध्वजावतारा
  • २)(पा) र संसारसागरोत्तारसेतुभूतापघन श्रीघनाराधनाधिगतप्राप्त
  • ३)राज्यरक्षाक्षम प्रचंडनिजभुजदंडचंडिमममाक्रांत विराटपी
  • ४)ठाधिष्ठित प्रतिष्ठितेष्ट देवता परिचर्या परायण राजवलिनारा
  • ५) यण गाग्र्यायण गौतामादि प्रणीत राजनीतिशास्त्र प्रवीणप्रष्ठ अ
  • ६)पार... राज जगज्ज्येष्टि अदीक्षितराजदीक्षाशिक्षागुरु राजतारा
  • ७) तरणि प्रभृति विरुदावली विराजमान परमभट्टारक महारा
  • ८) जाधिराज परमेश्वर श्रीमन्पृथ्वीमल्लदेवपाद ः सांतः पुराः
  • ९)सपरिवाराः सव्र्वत्र विजयिन ः ।। श्रीशाके १२७१ कार्तिकवहुल
  • १०) एकादश्यां । गुरुवासरे ।। राइको आदेस
  • ११) अकुल्लिका अधिकारी कार्की प्र
  • १२) ति आ १ सुद्रडभाट । आ ।। कँदउँनको दाँमु जोइसि आ १ सेटिको उम्राका अ
  • १३) धालाको तियालो आस घालि आलो पुर्याइ शोभाक्र आ १ हिरुभाट । राछु भा
  • १४) ट एकत्र आ ३ ।। दोहोलि सव्र्वकर अकर करि सुह(द्र) ड भाट । दाँ
  • १५) मु जोइसि शोभाक्रहिरुभाट राछुभाट पसाकरि अक्य्रा छुं
  • १६) मुडालि पेटाली मोड् अपुतालि कोहि लैन नपाव । यो भाषा पृ
  • १७) थ्वीमल्लकि शाखा पसाकरि अक्न । सिंघाडिंकि शाखा चेलिको
  • १८) चेलो भूंच अत्र शाक्षिण ः सूर्यचन्द्रमसौं बुद्ध धर्मसंघाः र
  • १९) त्न व (प) द्म राउला ः अछाँमि राउला ः जुगराज राउला ।[१]

राजधानी दुललेध्ये[सम्पादन गर्ने]

पृथ्वीमल्ल को वर्षे राजधानी सेजा (सिंजा) थियो भने हिउदे राजधानी दुललेध्ये (दुल्लु) थियो शाके १२७८ (वि.स.१४१३ श्रावण सुदि शुक्रवार उल्लेख भएको कनकपत्र सिजा वाट आज्ञा जारि गरिएको छ । ताम्रपत्र यस प्रकार छ —“राजतारातरणिप्रभृतिविरुदावली विराजमान परमभट्टारक महाराजाधिराजपरमेश्र श्री मत्पृथ्वीमल्लदेव”

— पृथ्वीमल्लको शाके १२७९ (वि.स.१४१४) को ताम्रपत्र अभिलेख[३]

  • (१) –ॐ स्वस्ति ।। सुमेरु न्सातुसन्नितादब्राजलि सूक्तककलरा संज्ञो । स्वेतधर बिहार यं नो ह(ॐ स्वस्ति ।। सुमेरुसानुसन्निभ्रादभ्राभ्रलिह कनककलश संशोभित वरविहार मनोह–)
  • (२) – र विपणिम्रेणिसनुषधिक्षरो राह्यसेवुधमहाजन रकुली विहित नृन्थोत्सव प्र(र विपणिश्रेणि समुपविष्ट सौराज्य संतुष्ट महाजन तरुणीविहित नृत्योत्सव प्र–)
  • (३) –हतनं जुनुरजजीमूतध्वतिडासुदित सिखंडिमंडल विहित ताँडवे । श्रीमति सी(हत मंजुरजजीमूतस्तनित प्रमुदित सिखंडिमंडल विहित ताँडवे । श्रीमति सी–)
  • (४) –मिकरठात सेजानमकेमरुदध जावतानापान संसार सागरोन्तार सेजा जूरा(मिकरठात (?) सेजानगरे गरुडध्वजावतारापार संसार सागरोत्तार सेतुभूजा–)
  • (५) –पघन श्री घनाराधनाधिगत प्राज्ञ (प्राज्य) संपन्संतोषीताधि सार्धोङ्गिय मान प्रविन
  • (६)– पद पादान दक्षिण्यमुत (भूत) शील शौर्य सौदार्य धैर्य गाँजीग्र्रादि गुत (गुण) गरिमा गं
  • (७)– भीर संयम धीर परमभट्टारक महाराजाधिराज राजवलिनारायण । अ –
  • (८)–पाडराज जगज्जेष्ठ राजातारातरणिरंतिकार राजप्रवितजारद (राजप्रथितनारद) नीः सीम ।।
  • (९)–साहास विरवेताल विक्रमादित्य प्रभृति विविध विरुध पदावली विराजमा–
  • (१०)– न लल नद्रुष दीलीप ङथर नाभागभररभिगीरंध (नल नहूष दीलिप दशरथ राम सागर भगीरथ) समान राजपरमेश्वर श्रमि–
  • (११)– त्पृथ्वीमल्लदेवा ः सर्वत्र विजयिनः सात्रपुत (सान्तपुर) परिवार सुश्चिरं जयतु ।। श्री शाके
  • (१२)– १२७९ अषाड सुदि १३ गुरौ । राइको आदेश
  • (१३)– सिर्कोटका अधिकारि कार्किप्रति आ–
  • (१४)–लो १ कालागाँवँको कँवर वं नामकरलका दिउस । तिले कुशे संकल्प घालि स–
  • (१५)– र्वकर अकर । सर्वदोष विसुद (द्ध) दोहोली करि भड (द्र) जोइसि जैराज जोइसी । वा–
  • (१६)– व.(म) न भाट महिराज भाट । पसाकि अक्य्रा छु एई दोहोलि रत् । डंड कुँड । मोड
  • (१७)–अपुतालि । मुडालि । पेटालि । जारि चोरि झाप्या गुप्mया कडितो पाखो मागन्या चौथा (ग)
  • (१८)– पिठायो । पोटलो मागन्या । चौथा (ग्) वर्सिको आदि करि । त्रुत्रिसै (छत्तिसै) कर कोहि लैन न
  • (१९)– पाव एस् राँमशसना (ताम्रशसन) जो अपहरि करा (र) सो पापा (प) पाइय जो रक्षाकर सो मुक्ष्य (पुण्य)
  • (२०)– पाइय अत्र साक्षिणः । सूर्यचन्द्रमसौं । अत्र (बुद्ध) धर्म संहाः (घा) भूमंडलका साक्षि भर्था–
  • (२१)– कोटि राउला सरम (श्री) ब्रह्म राउला विस्यंति(वृहस्पति) राउला पैmच्या (त्या) ल् राउला्
  • (२२)– सक्तु भंडारि सक्तु जोइसि सिरुधो (शिवदेव) भंडारि विन्त्याहार जैसिंघ खडगाहा
  • (२३)–मैवन्यो (ल्यो) राउल् कटक स्वराडि (दिक्) करि कुर्म कुलाचल फणिपति विधृता–
  • (२४)–पि चल (ति) वसुधेयं प्रतिपन्न ममल मनसां न चलति प्रूसा (पुसा) युगान्तेपि
  • (२५)–षष्ठिवर्ष सहस्राणां स्वर्गे तिष्ठाति भूमिदः आच्छेन्ना (ता) चानुमंता च तामे–
  • (२६)– व नरके वसेत् । यो यस्मिन् समये राजा जायतेत्र तपोवलात् । तेनायं
  • (२७)– धर्मिण धर्मः पालनीय ः प्रयत्नतः ।। ताम्रपत्र करां षे (?) र्गधु साहो नियं ।।


  • — दुल्लुस्थित पृथ्वी मल्लको कीर्तिस्तम्भ शिलालेख

अग्रभागमा ॐ मणिपद्मे हुँ

पृथ्वीमल्लको शाके १२८० (वि.स.१४१५)को ताम्रपत्र[सम्पादन गर्ने]

  • १) ॐ स्वस्ति ।। अनिंधनसमिद्धोद्गे (ग) च्छज्जवालाजालजिह्वालप्रत्यक्षवैश्वानर त्रयाधिष्ठानपरमपावन
  • २) श्रीदुल्र्लध्यनगरे । गरुडध्वजावतारापारसंसारसागरोत्तारसेतुभूतापघनश्रीघनाराधनाधि
  • ३) गजप्राज्यराज्यरक्षाक्षमप्रचंडनिजभूजदंडचंडिमसमाक्रान्तविराटपीठाधिष्ठितप्रतिष्ठितेष्टदेवता
  • ४)परिचर्यापरायण ।राजवलिनारायण । गाग्र्यायणगौतमादिप्रणीतनीतिशास्त्र प्रवीणप्रष्ठ । आपा
  • ५)डराजजगजेष्ठ। अदीक्षितराजदीक्षाशिक्षागुरु । राजतारातरणिप्रभृतिविरुदावली विराजमान
  • ६) परमभट्टारक महाराजाधिराज परमेश्वरश्रीमत्पृथ्वीमल्लदेवपादा ः सान्त ः पुरसपरिवाराः सकुमा
  • ७)राःसर्वत्र विजयिनः ।। श्री शाके १२८० श्री सम्वत् १४१५ मार्गशिरवदि १३ सोमे । राइका आदेस् ।
  • ८) पँलाँता
  • ९) को मझडाको आलो ।। हाथैको छंदो मग्शिरमास संक्रांतिका दिन सोमवार तिँहिँ वैश्वानर हरिशं
  • १०)करियात्राकरि अक्न्या हुंदा तिलेकुशेसहित संकल्प घालि सर्वदोश (ष) विशुद्धसर्ववाधा विनिर्मुक्त तां
  • ११)वाशासनकरि देउराज जोइसि पसाकिअक्न्याछुँ । झांपा गुप्mयां कडता पाखो जिँउँपुलो मौनी चौनि डंड
  • १२) मोडअपुतालि मुडालि पेटालिसबैछाडि छत्तीसकर अकरकरि पसाकि अक्न्याछुँ । श्री पृ
  • १३)थ्वीमल्लकिसा (शा)खापसाकरि अक्नँ । देऊराज जोइसिकि शाखा चेलीको चेलोभुँच ।
  • १४) अत्र शा(सा) क्षिणः सूर्यचन्द्रमसौं । बुद्धधर्मसंघ । अमात्या जगतिसिंह राउला । वि
  • १५) स्पति राउला । किदि जेसवाल ।। वाछुँ भंडारी । सक्तु जोइसि । सँकद्र्योभँडारि । लेखक जु
  • १६) ठाद्यो जोइसि । षष्टिर्वर्षसहस्राणिस्वर्गे तिष्ठति भूमिदः । य भाषा पशा (सा) करि अक्न्याछु घात् ।
  • १७) तामाको वाप गाध मा सुगरि

यस अभिलेखको पुछारमा खड्क, सूर्य चन्द्र र पृथ्वीमल्ल मुन्दा अंङ्कित छन् ।


  • ८.८— पृथ्वीमल्लको शिलालेख कालिकोट थर्पुचाखा
  • अभिलेखको पाठ
  • ॐ मणिपद्मे हुँ
  • अनेनपुण्येन सर्वे सत्वा ः
  • सुखिनो भवन्तु ।। धर्मराज
  • श्री पुथ्वीमल्ल ः शुभंभवतु ।।[२]
  • — तारादेवीको शिलालेख अछाम घोडासैन[४]
  • ॐ मणिपद्मे हुँ
  • श्री तारादेवीश्चिरंजयतु

कनकपत्र,ताम्रपत्र/अभिलेख[५][सम्पादन गर्ने]

  • १— सूर्यमल्लको शाके १२८९ ( वि.स. १४२४) को कनपत्र
  • १)ॐ स्वस्ति ।। अस्तिकस्तूरिकामोदप्रमोदितजगत्त्रयम् सेंजाभिधानँनगर विख्यातंभुवनत्रये ।।
  • २)तत्रसमस्तक्षोणीरक्षाक्षमदक्षिणनिजभुजदण्डाग्रजाग्रत्करकमलकलितकरवालधाराकृत्त
  • ३)विपक्षलक्षलक्ष्मीसंभोगसुखरसिकअश्रान्तविश्राणनसुरद्रुमविद्रुमोष्ठपुटपाटल
  • ४)सरस्वतीसंतोषितसमस्तविद्वज्जन उत्तरधरित्रीधरताप्रवीण श्रीघनाराधनप्राप्त
  • ५)सतत जगद्विजयराजप्रतापमार्तण्डराजमत्तगजसिंहरिपुराजघनान्धकार जगज्योतिः
  • ६)साहनसमुद्रशौयौंदार्यगाम्भीर्यचातुरीप्रभृतिगुणमणिसमुद्रमहाराजाधिराजराज
  • ७)कार्पटिककाशीश्वरधारणागतराजराजन्यक्षादक्षसगर्वराजसर्वराजसर्वश्वहरणप्रवीणप्रभृति
  • ८)यथार्थविरुदविराजमान श्रीसूर्यमल्लपादाःसान्तःपुरपरिवारासमादिशन्ति । श्रीशा
  • ९) के १२८९ मार्गशीर्षदिवाद शम्यां । वुधे राइको आदेश
  • १०) सिर्कोट जामका अधिकारी कार्कीप्रति
  • ११) आलो १ गुआल्या पानिको सुखातोलांसहित आलो १ सेठान्यागावको । आलो १ वांधु
  • १२)र्गाको आलो ।। कालागांवको । आलो ।। जामदुवालिको एकत्र आला ४ कनकपत्र क
  • १३)रि जुठा जोइसि पसाकि अक्न्याछुं । चोरि जारि दंड कुंड मोड् ।अपुतालिमुडालिपेटालि
  • १४)जिउं कुडियो गुंप्mया कडित्या पोटलो पिठायो आदि करि छत्तिसकर अकर करि । टिका
  • १५) ढोया पुण्य पसाकि अक्न्या छुं । यो भाषा सूर्यमल्लकि शाखा चेलिको चेलो पसाकरि अक्न
  • १६)जुठा सोइसि कि शाखा चेलिको चेलो आदि भूंच । भाष् नमानि जो यो वृति घाल च(घ) ला
  • १७) व तासकि मां सुग्री वाप गाद्ध एकै सै पुरुषा तस्का धोवा कुंडल्झान् अत्र साक्षिण ः रत्नत्र
  • १८) यं । सूर्यचन्द्रमसौं । भूमण्डलका साक्षी च्यापजुन कुंवर, अछामी राउल्
  • १९) श्रीब्रह्म राउल । राजु राउल् , साङ्का राउल साझा (रु) भंडारि, संकद्र्योभंडारी
  • २०)स्वदत्तां परदत्तं वा यो हरेत्तु वसुन्धरां स विष्ठायांकृमिर्भूत्वा पितृभिः स
  • २१)हमज्जति । शत्रुणापि कृतो धर्म ः पालनीय ः प्रयत्नत ः शत्रुरेव हि शत्रु ः स्याद्धर्म
  • शत्रुर्नकस्यचित् । इति धर्मशास्त्रतो ज्ञात्वा पालनीयमिदं ।

अभयमल्लको कनकपत्र,ताम्रपत्र/अभिलेखहरु[सम्पादन गर्ने]

  • १०.१— अभयमल्लको शाके १२९८( वि.स.१४३३) को ताम्रपत्र
  • १.ॐ स्वस्ति । अविकलभुवनभरोद्वहनधैर्यप्राचुर्यकीर्तिकम्वेनेवाशेषकवलि
  • कलेवरस्यनीहारगौरस्यनन्तस्येवापरंवपुरुद्वहस्तस्तुहिनगिरेर्नितम्वेवर्तमानामभिगलिंतदुकू
  • लशंकामिवोद्वहन्त्या श्वेतसरितसमलङ्कृतपरिसरप्रदेशामुदुम्वरपुरीमधिवसन्ततुलभुजब
  • लविजितरिपुलवलकामिनीजननयननिर्गत वारिपूरसुदूरसमुत्सारितमत्सरिक्षिति प्रतिप्रता
  • पालन ः प्रचण्डंभुजदण्डकुण्डलितकोदण्डखण्डनिर्गच्छच्छरनिकरजज्र्जरीकृता रिभूधरा
  • सुरसंहरणवालगोपाल ः काम्वोजवानायुजवाल्हीकपारसीकद्युद्गतार्वरत्न संघसाहरसमुन्द्र ः
  • शवलसामन्तमण्डलीमौलिमण्डितचरणसरोजसपरिवार ः श्रीमानभयम ल्लश्चिरंजयतु ।।
  • श्रीशाके १२९८ फल्गुन वदि ७ रवौं । राइका आदेश ।।
  • वाज्रुका अधिकारि । कार्किप्रति ।। अंदरगावंको वेलकांटियो निभौनके गढे
  • सहित एकत्र आलो १।। सर्वकर अकर सर्वदोष विशुद्ध कि जैवम्ह् जोइसि । पसाकि
  • अक्यांछु । मुडालि पेटालि मोड्अपुतालि । जारि । दोष सभैं छाडि अक्न्याँछुँ ।
  • झयापा गुंप्mया कडित्या कुत् भात् । पोटलो पिठायो कोहिलैन नपाव जोभाषा
  • पृथ्वीमल्ल राइका पसाकिथि । तै भाषा म पसाकि । यो भाषा अभयमल्लकि साखा
  • पसाकि अक्न । जैवम्ह् जोइसि । महिराज जोइसिकि शाखा चेलिको चेलो आदि भूँच ।
  • अत्र साक्षिण । सूर्यचन्दमसौं रत्नत्रयं ।। भूमंडलका साक्षि ः जैतवम्ह राउला सिरिवम्ह राउला राज वम्ह राउला पेखक अजु खड्काहा लेखक धर्मदास जोइसि ।
  • १०.२ — अभयमल्लको शाके १२९८ (वि.स.१४३३)को ताम्रपत्र
  • १.ॐ स्वस्ति । अविकलभुवनभरोद्वहनधैर्यप्राचुर्यकीतिकदम्वननैकशेषकव
  • लितकलेवरस्यनीहारगौरस्यानंतसेवापरवपुरुद्धहस्तस्तुहिनगिरेर्नितम्वेवर्तमानामभिगलितदु
  • कूलशंकाभिवोद्वहंत्या श्वेतसरित ः समड्कृतपरिसरप्रदेशानुदुम्वरपुरीमधिवसन्तुलभूजवल
  • िवजितरिपुवल कामिनीजननयननिर्गतवारिपुरसुदूरभूजदंडकुंडलितकोदण्डखण्डनिर्गच्छच्छ
  • रनिकरप्रवाहजर्जरिकृतारिभूधरासुरसंहरणवालगोपालस्कांवोजवानायुजवाल्हीकपारसिकाद्यु
  • द्गता र्वरत्नसंघाहसमुद्गतसवलसामंतमंडलीमौलिमंडित चरण सरोज ः सपरिवार ः
  • श्रीमानअभयमल्लश्चिरंजयतु श्रीशाके १२९८ फाल्गुन सुदि भौमे राइको आदेस् ।।
  • जुसि कांपिलाका अधिकारी कार्की प्रति ।। निव्लिका माछा आधा ढुंखेतको
  • गाग्रीपाटालाई । नयाखेत । वडाखेत । वाज्याभूवांका गढा डुग्रिवगान । सिलधाको ।
  • भुगदिपाटो ३ कत्र आला २ मंमलाका तामापत्र शासन् कि । आचंडार्कश्छाइकि ।
  • महिराजसोति अभैराजसोति । प्रशुसोति । पसाकि अक्याँ छु । सर्वदोष विशुद्ध ।
  • सर्वकर अकर कि पसाकि अक्याँछु । झापा गुंफां कडित्या पोटलो पिठायो मोड
  • अपुतालि मुडालि पेटालि ।। जारि चोरि कोहि लैननपाव यो भाषा अभयमल्लकि शाखा
  • पसाकि अक्न सोतिकिशाखा भुंचं । अत्रसाक्षिण रत्नत्रयाः । सूर्यचन्द्रमसौ
  • जैतव्रह्मराउला ।। धेवु राउल ।। उदैसिंह राउला अछामी राउला शुभम् ।
  • १०.३ — अभयमल्लको शाके १२९९ (वि.स.१४३४) को ताम्रपत्र
  • १.ॐ स्वस्ति ।। रायअसुरनारायणरायवालगोपालरिपुरायदोषं दुमल्ला
  • २. श्रीअभयमल्लदेवपादाः सपरिवाराः सकुमाराः सर्वत्र विजयिनो भवन्तु ।
  • ३.श्रीशाके १२९९ वैशाख दिन सोमवासरे राइको आदेश ।
  • ४. अधिकारी कार्की वुढाथापा रोकाया सभैप्रतिकुमालतडको आलो ।।
  • ५. सुंनिकांटिया भाटगांवका सुनिका चौथाग दंदुरु नर्या वानियाको
  • ६.हुँदो । सुषा षोलाको उव्जनषटपडापढोमहुन्या उभो एक र चौथागा ।।
  • ७.शिहुडाद्वानिधर चिद्विथात् वाग्वोढारवोढोबाट उभो पाडिलतोला ।
  • ८. उभो वागागडो एति एकत्र सभै आला सूर्यग्रहण संकल्प घाली सिरु ।
  • ९.जोइसि पसाकि अक्रयांछु । डंड दोष मोड अपुताली कुत् भात् ।
  • १०.पोट्लो पिठायो जारी चोरी झाप्या गुप्या जिउ कुडियो मुडाली । पे
  • ११.टाली । आकाशको ढिडो पातालकी निध सर्वकर सर्वदोष विसुद ।
  • १२.करि अभैमल्लको चेलीको चेलो आदि पसाकरि सिरु जोइसिको चे
  • १३.लिको चेलो आदि भुंचा जैनाषडाभैमल्ल पसाकिछ तैताष जैतवह्म सिरवह्म
  • १४.मलैब्रह्म सुजानब्रह्मा तलकोटी सुरुलवम्म तैजाष जयाकर उपाध्यादिनाउछौं ।
  • १५. इनुकी साषा दे । जयाकर उपाध्याकी साषा भुंच अत्र साक्षिण ः रत्नत्रयायासू
  • १६.र्यचन्द्रमसौं । वुद्धवौद्ध । भूमण्डलका साछि जाङ राउला रामषड्गाहा ।
  • १७.तिपुरुभाट डोडुकंवर हरिवम्मो राउल लेषक विद्यकरजोर्यो धर्म प्रतिपला
  • १८.सो पुण्य पाइका । जो यइ वृति षचपचकर सो महापातक पाइया । मेरु
  • १९.श्चलति कल्पान्ते मर्यादा सागरोगति । प्रतिपन्नमहासत्यं (न) विचलन्ति क
  • २०.दाचन ।। स्वदत्तंपरदत्त वा यो हरेच्च वसुंधराम् षष्टि वर्ष सहस्राणि विष्ठायां जा
  • २१. यते कृतिः ।। शत्रुणापि कृतं धर्म पालनीय प्रयत्नतः शत्रुरेव ही शत्रुस्यात् धर्म
  • २२.शत्रुर्नकस्यचित् ।।
  • उधार शाके १३१३ श्री अभय
  • जसब्रह्म सुभं मल्ल
  • १०.४— अभयमल्लको शाके १२९९ (वि.स.१४३४) को ताम्रपत्र
  • १.ॐ स्वस्ति ।। अविकलभूवनभरोद्वहनधैर्यप्राचुर्यकीर्ति
  • २.कदम्वेनैवाशेषकवलितकलेवरस्यनिहारगौरस्यानन्तस्यवपुरुद्वह
  • स्ततुहिनगिरेर्नितम्वेवर्तमानम
  • ३.भिगलितदुकूलशंकाविमोद्वहन्त्यास्वेतसरितासमलंकृतपरिसरप्रदेशाश्रीसेगुड(पु)
  • ४.रिमधिवसनतुलभुजवलविजितरिपुवलका मिनीजननयननिर्गतवारिपुरसुदूर
  • ५.समुत्सरितमत्सरिक्षितिपतिप्रजापानल ः प्रचण्डभूजदण्डकुण्डलितकोदंडखंडनि
  • ६.र्गच्छच्छरनिकर प्रवाह जर्जरिकृतारिभूधरासुरसंहरणवालगोपाल ः काम्वोजवानायुजवा
  • ७.ह्लीकपारसिकद्युद्गतार्वरत्नसंघसाहरसमुद्र ः शवलसामन्तमण्डलिमौंलि (मण्डित) चरणसरोज ः
  • ८.सपरिवारःश्रीमानभयमल्लश्चिरंजयतुः।। श्री शाके १२९९फाल्गुन वदि ११ सोमे राइको आदेश ।।
  • ९.डुंग्राका अधिकारी कार्किप्रति । आ १ भात्याखोलाको । आ.।। खेती बाड्याको आ ।। डुम्री
  • १०.कोलाम्पाटा उभोभू एकत्र आ.२ताम्रपत्र सासनकि पुडु जोइसि । तिलु जोइसि । सिकठु
  • ११. जोइसि पसाकिअक्यांछु सर्वकर अकर सर्वदोष विशुद्धा झाप्या गुप्या कडित्या मोड अ
  • १२.पुतालि मुडाली पेटाली सभै छाडि अक्यांछु । कोहिल्यैन नपाव । यो भाषा ।
  • १३.अभयमल्लकि साषा पसाकि अक्यां पुडुसोइसि । तिलु सोइसि सिकठुजो
  • १४.इसि कि साषा चेलिको चेलो आदि भुंच । अत्र साक्षिणः सूर्यचन्द्रमसौं रत्न ।
  • १५.त्रया भूमण्डलका साक्षि । जैतु वम्म राउला सिरिवम्म राउला राजवम्म राउला
  • १६.सुमेरुवम्म राउला अंतिवम्म राउला अनेकु वम्म राउला तलकोटी राउला मेदिनिवम्म राउला थेवु राउला । गोल्ह्माल राउला ।
  • १७.लेषक धर्मदाश जोइसि । सिउराज षडका अत्र साक्षि ।।
                                 (मुन्द्र) अभै मल्ल

सिंजा राज्यका राइका रैका[सम्पादन गर्ने]

राजा महाराजाधिराज अभयमल्लको ताम्रपत्र डोटी मल्ल, शाही र शाहका पूर्वज (शौनक गोत्रीय,सूर्यवंशी ठकुरीहरु) राज्यका भारदार/रजवार तथा सहयोगीहरु

  • २)बझाङ, बाजुरा,
  • ३)अछाम,
  • ४)दुल्लु,दैलेख,
  • ५)जाजरकोट,रुकुम, सहित...का स्थानमा रहने राजा÷रजवार ठकुरीहरुकापूर्वजहरु ।मलैबम,सुमेरुबम, मेदनी बम

नोटः यसराज्यसँग सम्बन्धित राजा/रजवार÷ठकुरी र ब्राह्मणहरु मष्टो अन्तरगतका देवी देवतासँग सम्बन्धित छन् । कश्यप र अत्रि, आत्रेय गोत्रका ठकुरी र ब्राह्मणहरुको संख्या यिनमा ज्यादा छ ।

  • १०.६— अभयमल्लको शाके १३१३ ( वि.स.१४४८)को ताम्रपत्र
  • १.ॐ स्वस्ति श्रीगणेसायनमः ।। रायअन्जननारायण रायवालगोपाल
  • २. श्रीमानभयमल्लदेवसदाविजयिनोभवतु ।। श्रीशाके १३१३ वैशा
  • ३.षदिने स्वमवासरे राइका आदेस अदिकारी हितराउल रोकाया घो
  • ४.ग्रातलमुटिकनिक शकस्ना पपाटि चिंताराउलको आलो १ पंडा
  • ५.षेत उदो १९ षेत उनो सातारो केला घडि १ डालो दुमटपारेषनी
  • ६.वौरउनो पानीषालउनो १ आलो शुक्रयाडावर्धरकिक वसाउ १
  • ७.चौर जग्गा यति सव येकत्र करी वजगाहालाई संकल्प घाली ज
  • ८.याकर उपाध्या कि शाखा दियुं सर्वकर अकर सर्वदोष विशुद्ध क
  • ९.रिअक्यां सूर्यग्रहण याचित छो चन्द्र सूर्य साछि ... पगम अषि तै गषि
  • १०. जैतवम हरिराउल इतश्री ठेडुराव जैतिवम सिरुवम गंगाधरजोइसि
  • ११.साक्षि हरिरावल साक्षि रुपसिंहथापा भ्यू रोकाया साछि दोडुकु
  • १२. मल तिपुरुभाट लेखक विद्याकर जोइसि साछि चन्द्र्रसूर्यवुद्ध
  • १३.धर्म भूमण्डलका साछि मेरु चलती टरागर्त मेति सागरो गति
  • १४.प्रतिपनमया साछि नविचलंति तदा चल । स्वदत्तां परदत्तां वा
  • १५. यो हरेच्च वसुन्धरा । सष्टिवर्ष सहस्राणी विष्ठाया जायते क्रि
  • १६. मि ः ।। शुभमस्तु ।।

राजा नागी मल्लको शाके१३०९ माघ(वि.स.१४४४)को ताम्रपत्र[सम्पादन गर्ने]

यिनले डोटी क्षेत्रमा मानव कलंकको रुपमा रहेको डोटी क्षेत्रमा देउका /देउकी प्रथा (देउकी प्रथा) चलाएका थिए |

  • १) श्री ना ॐ स्वस्ति ।। श्री शाके १३०९ फाल्गुण मासे सोमवासरे दसभ्यां
  • २) तिथौ राइको आदेशस्
  • ३) चौकीका पेषक अधिकारी कार्कि बुढाथापा रोकाया वादा थापा
  • ४) सवैप्रति पिपलगावको अधालो वजाल गावको आला संकलि एकत्र पारि
  • ५) पसकि अक्रयाछु छतीसेकर अकरकरि भास्करे उपाध्या पसाकि अकन्या
  • ६) छु जो द्धालकरे तसनागमल्लको थारो । अत्र साक्षि सिउ
  • ७) राजविष्ठ मधु धइत चुनवा रावल केस भडारी पभु जो
  • ८) इसी चैत्र कार्कि सुहर वोहरा अर्जुन जोइसि लिषितं .........।।[६]

श्री रैका राजा त्रिभुवन मल्ल [७][सम्पादन गर्ने]

  • — राजा त्रिभुवन मल्ल को शाके १३१७ (वि.स. १४५२) को ताम्रपत्र
  • १) ॐ स्वस्तिश्री शाके १३१७ सम्वत् १४५२ मार्ग
  • २) शिरमासे रवीवासरे दर्याधराय भुतभैरहुरायनम् ।।
  • ३) अनाथ असवार रायसामानम घरवाचहिन
  • ४) रायको भन्नार श्री राजाधिराज त्रिभुवन मल्ल स्वीरंज
  • ५) यतु रैकाज्युले पालपसाकी अकनी ।। पाच
  • ६) मासकि जोइसिना पाल मधुभाट वित्र
  • ७) सर्वकर अकर किपाइ हिलपाणी
  • ८) अधुलसाहुली अत्रसाक्षि जैसिंघ भडारी रतन
  • ९) पाल रोतुल केश भडारी राउटु भडारी
  • १०) प्रभु जोइसि जैत पाल देउवा यसु सेटि चैन महर
  • ११) साहु पनेरु सुदु पण्डित सोदत्तां परदत्तां वा
  • १२) यो हरेच्च वसुन्धरा षष्ठिवर्षसश्राणी
  • १३) विष्ठायाम जायते क्रिभी ।।
  • १४) अर्जुन जोइसी लिषितम् ..........।।

राजा रिपु मल्ल[सम्पादन गर्ने]

  • १३.१ — राजा रिपु मल्लको शाके १३३६ (वि.स. १४७१) को ताम्रपत्र
  • १) ॐ स्वस्ति ।। श्री गणेशायनमः ।। दाराज परिभुरिताखिल महिसो जाग्य रोचिधि ः कि ।
  • २) तिस्तोमसिता हुनितीनतनु ः सवयण इस्वसदां । सलक्ष्मी सुति नागरं हित–तनुर्योनंतलक्षा ।
  • ३) कृतिद्दवादहृदयदर्शनादर्शनाश्रुतिसहसा आशक्तिव्रह्र्मानृपः
  • ४) भट्टारक । परमैल्कव । परमादानी । काधद्धकाया यत्रनतानां अंधकार नाघल ज्योति ।
  • ५) लोभी (जी) नायभायेमलां कुसाचतुदिशानाम्र यज्ञम्म अद्येत्यादि विरदावली विराजमान श्री ।।
  • ६) शक्तिव्रह्न नरेन्द्रेण दत्तजीवलभुदाकर सर्वविनिर्भुक्र आदलायगणीहीदे श्री शाके १३३६ ।
  • ७) पौष सुदि १ प्र. वुधदिने रिसाकर पर्वणी । शक्तिव्रह्नराउलो आदेश ।। कपिलीकार्की अधिकारी ।
  • ८) वुढाथापा ।। बुढो जैसी ।। प्रसत आलो १ किड्ई दुमकोट यकत्रधाली ।
  • ९) चनद्रग्रहण तीलकुश सहीत संकल्प घाली चनद्राकर्करथ ।। इ ।।
  • १०) वीवाधा विनिर्भुक्त ः । चतु ः सीभापर्यन्त विसुध दोहाली सारा ताम्रपत्र करि । सारुल जोइसि ।
  • ११) पसाकी अत्रयांछु । यस ताम्रपत्र जितर्कीवृत्तिकनिमितां सेवधारा । डडं । कुडंमोड । अपुताली ।
  • १२) मुडाली पुडाली चारी जारि झपयागुप्या कउल्यापाषो करकुत । लिउकुडियो वेठो वाउलो पिठायो ।
  • १३) पोटलो । थापा माथि अदिकरि । आकाशको ढीडो पाललकीनिधी छत्तिसैकर छाडि घा
  • १४) लगछु (ष.दि.ष.नि..उधी ) । यस ताम्रपत्र दि नर्किहते जो घाल पलापायान कोहट्टीलायल
  • १५) स्वधलनाकि सति वोलकर करा वा तस्करकैसै पुत्र वा केशीजीनयहने सुर
  • १६) व्रहमणतारका सनि शाषाआदि षानतो यसेमेरु धंमसारानलिन जुकरणे पुराण्याइय ।
  • १७) याहापछिका राजा पन्नहोइ यस प्रमाण सैरकि प्रतिपालनाकरि यस ताम्रपत्रकी भाष ।।।
  • १८) श्री शक्तिव्रह्नकि साखाय साकरा सारुल जोइसि कीण पणपुतु नाति भाइभतिजा चे
  • १९) लिको चेलो आदीकरि भंच ।। अत्रसाक्षि ।। सूर्यचन्द्रगो भुमंण्डलका साक्षि हरिवम्म राउल
  • २०) आधु षडगाहा नाछुवड देउवम्वजवड (ओड) स्वदत्तां परदत्तां वा यो हरेस्चवसधरा षष्ठि वर्ष सहश्रणि ।
  • २१) ध्येयं पत्तिपव्रह्ममलमनसा । विकलित प्रगताप ।। ममवंश यदाक्षिये नकोयपातयेत् ।
  • २२) भोय्या राउल सुवम्म भाट । हामीरुकुवर । भुसुकुवर । आगेल थापा शिउरोकाया दुर्गा कडाइत ।
  • २३) तस्मृतिपादलग्नाद्ममाउष्णा नलायेत्णलिषित साक्षि कृष्णकर देवहेन । शुभमस्तु ।
  • २४) कडारित्तनामविपुस्ववणत्रागावे सुरिमान मधन
  • २५) कापटसुरि भुडुली डाडा । रिपुमल्ल

स्रोत ः—राजाराम सुवेदी (बझाङ्गका जिल्लाका बाह् अभिलेखहरु ) कन्ट्रिब्युसन टु नेप्लीज स्टडीज भोलम् ६ नं २ (जुन १९७९ पृष्ठ ९४,९५ )

श्री रैका राजाअनन्द मल्ल[सम्पादन गर्ने]

  • १४.१ — रैकाराजा आनंद्द मल्लको सोके १३५३ (वि.स.१४८८) को ताम्रपत्र
  • १) ॐ ।। स्वस्ति ।। ।। श्री साके १३५३ समय अषाड मासे
  • २) ........ चन्दवासरे । श्रि राजाधिराज आनंद्द मल्ल श्रि.....
  • ३) रैकाज्यु पॉञा भाष पशिकि अकलि । बुढभाट । साउन
  • ४) भाट । चद्दालि संकलप ः करिपाइ । सर्वकर अकरा......
  • ५) सर्व सोत विवजीति । हिलपानि दुलसामलो । छ छोडि
  • ६) कंठो कोटिकि भाष भाषा । अन्यथा थान श्रि अत्रसाथधर्म ।। साषी
  • ७) देउवा राउला । वकोटि राउला । झुसु विष्ठ विसिधप्रदेति । जसबब्न
  • ८) विष्ठ देउवाराजसाउद । हर्ष भ‘डारि । जोगि दण साउद ।
  • ९) देउवारंजसाउद । तिलक शाउद पाठिक वोहरो विसिंघ साउद । शोराज वोहरो ।
  • १०) ......ए इ विशिकादुला बुढा..............सौराज सेठि ।। श्वदत्तपर पद्दम वा हरेतिव षुरठ
              इति शुभ ।।
  • नोट ः किनार टुटेको र पुरानो अक्षेर राम्रो संग पढन नआएको कारण जाने जति लेखिएको छ ।

लम्वाई २३ू चौडाई १६ू को अनुमानित २०० ग्राम जतिको तौल भएको तामाको पातामा लेखिएको पहाडको ठेगाना ः—डडेल्धुरा जिल्ला नवदुर्गा गा.वि.स.वार्ड नं–६ भट्ट गांऊ , हाल महेन्द्रनगर नगर पालिका वार्ड नं—५ सुखासाल निवासी पि.एच. भट्ट संग रहेकोा ताम्रपत्र , नोट ः— यो ताम्रपत्र प्रकासनमा आएको छैन । रिपुमल्ल पछि कल्याण मल्ल मात्र प्रकासनमा आएको छ कल्याण मल्ल र रिपुमल्ल को विचमा राज्य गर्ने आनंद्द मल्ल भएको प्रमाणित यस ताम्रपत्रले गरेको छ ।

श्री रैका राजा कल्याण मल्ल[सम्पादन गर्ने]

  • १५.१ — रैका राजा कल्याण मल्लको शाके १३६९ ( वि.स.१५०४) को ताम्रपत्र
  • १) स्वस्ति श्री शाके १३६९ समये कार्गसिर वधि नवमी बुधबा
  • २) सरे श्री राजाधिराज महाराज कल्याण मल्ल श्चिरंजय
  • ३) तु । रैकाज्यु पाया संकल्प पसकि अकन्यो । सगतु पनेरु सु
  • ४) जानु पनेरु लै पायो पल २ आलोश्कार पवा सर्वकर अ
  • ५) कर सर्वस्रोत बिवजित हिमपारि (नि) धुलसाउली आकाशको ढीडो पा
  • ६) तालकी निध उलीपेटिली राठ अपुताली समैपाई कल्यानम
  • ७) ल्कर उतलीकर उतेलदिना सगतु पनेरु सुजान पनेरु क
  • ८) चेलीका चेला षाना । अत्रसाक्षि सूर्यचन्द्र धर्मराज । भुमं
  • ९) डलका साक्षि सइब्रह्न देउवा इवसन वाकोटी अनेकु सा
  • १०) उद काल भडारी जगतु षडका मनि भकाल जैतु मुगीई भाग
  • ११) ल साउद षल साउद सिर्व साउद अजषडाइत विरा ंिग ना राउल
  • १२) सोतां परदत्तावा योहरेज्य वसुन्धरा । षष्ठिवर्ष सहश्राणि
  • १३) विष्ठाया जायते कृभि ः । ममवंश परिछेउ रभिरयक
  • १४) श्री श्रति भूपति भववेतत् स्यहिपदि लग्नोस्तिभं यदत्रं नभेपरेन् ।।
  • १५) लिषित । रिठु जोइशि ...................
  • (लम्बाई १६” चौडाई १२” )

स्रोत ः— डडेल्धुरा जिल्ला गणेशपुर ४ बाहुन गाउका नयन राज पनेरु बाट प्राप्त भएको ताम्रपत्र अनुसार

श्री रैका राजा सुर्तान मल्ल [८][सम्पादन गर्ने]

  • १६.१ —रैका राजा सुर्तान मल्लको शाके १३९० को ताम्रपत्र
  • १) ॐ स्वस्ति श्री शाके १३९० समये जेष्ठ सुदि पुनिमा तिथौ
  • २) षनिवासरे ।। राजाधिराज महाराज श्री सरतान मल्ल पादाश्चिरं
  • ३) जयतु रैकाज्यु पायसंकल्प पसाकी अकन्यो सुर्ज जोइशीले
  • ४) पायो दमाला ३ रावल्ली पावा ति दमुल्ला लागो गाडकी वगडी
  • ५) लेककी इजरी घाली संकल्प पायो सर्वकर अकर सर्व स्रोत वि
  • ६) वर्जित आकाशको ढिढो पातालकी निध करि रैकाबज्यु कर उतेली
  • ७) करौ तेल दिनु सर्जक चेलीक चेल पायो अत्र साषि चंन्द्रसुर्य भुमं
  • ८) डलका साक्षि देउवा वकोटी मोती उराज गोसाई कल्यान करउ
  • ९) प्रेति जोगी भडारी साण वम विष्ठ समेर सेटि सना साउद भानु भडा
  • १०) रि सुरतान पाडे सिउदाश रोशयारो दउराज वोहरो सुजान मध्या
  • ११) लि नाथु ठाकुर साक्षि देवश्चहरते भूमीं वंह्नणस्पथवा हरेन् ।।
  • १२) सो दत्ता परदत्ता वा योति वैतरनि सतौ ।। लिषितम जैदाश पनेरु
  • १३) अन्यथा नास्ति कीहीमरेडाका वटामाथिर चाहीदो
  • १४) टा उडो इ झत्रलाई संकल्प पायो ।। ...........
  • (लम्बाई ः ८” चौडाई ः ११” )


श्री रैकाराजा किर्ति मल्ल[९][सम्पादन गर्ने]

  • १७.१ — किर्तिमल्लको शाके १३९९ (वि.स.१५३४) को ताम्रापत्र
  • १) ॐ स्वस्ति श्री शाके १३९९ समये श्रावण सुदि
  • २) संक्रोरौ रविवासरे राजाधिराज महाराज श्री
  • ३) किर्तिमल्लपादाश्चिरंजयतु रैकाज्यु पायरा
  • ४) नि श्री इन्द्रवति पाय संकल्प पसाकियो सुर्जजो
  • ५) इसिलै पायो दमालो ५ जिजोडा माटिनीका सर्व
  • ६) करअकर सर्वस्रोत विवर्जित आकाशको ढिडो पा
  • ७)तालकी निध गाडकी वगडी लेककी इजरी घाली
  • ८) पाइ अत्रसाक्षि चनद्रसुर्य भूमंडलका साक्षि पि
  • ९) थु घोसाई षलचन्द्र देउवा सागरी बंम्म वाकोटी देवु उपे्र
  • १०) ति भात्रो विषमोर सेठि सना साउद भारु भडारि दे
  • ११) डराज वोहरा सुजान म घाली (ट्या) देव स्यहर ते भूमि वा
  • १२)हरण साववीहरे ः स्वदत्ता वा यो । रंति
  • १३) संता लिषित्र जैदास पनेरु अन्यथा नास्ति शुभम ।। (लम्वाई ः ९” चौडाई ः ८”)


श्री रैका राजापृथ्वी मल्ल[सम्पादन गर्ने]

  • १८.१— पृथ्वी मल्ल को शाके १४०७ (वि.स.१५४२ साल) को ताम्रापत्र
  • १) स्वस्ति शाके १४०७ समये मगसिर सुदी
  • २) प्रतिपदा तिथौ भौमवासरे राजाधिराज महाराजाश्री
  • ३)पृथ्वी मल्लपादाश्चिरंजयतु रैकाज्यु पाय संकल्प
  • ४) सुकि अकान्यो सुर्ज जोइसीलै पायो लटाउली
  • ५) नषा ग्रसीषाग्रकेस भडारीकिषाइपाई स
  • ६) वकर अकर सर्वसोत्रा विवर्जिता आकाशको
  • ७)ढीडो पातालकी नूध गाडकी वगडी लेककी
  • ८) इजरि घाली गयो रैकाज्युका रौतेलकिा रौ
  • ९) तेलीदिनु सुजैइसिक चेलिका चेलाषनु अ
  • १०) त्र साक्षि चंद्रसूर्यभुमण्डलका साक्षि मलैवम
  • ११) देउवा पिरोजबम वकोटी उप्रति पनेरु मेदु
  • १२) विष्ठ सानासाउद भानु (तुं) भडारी सेटी षडाईत वो
  • १३) हरा मटयाली ढाट निनाल चंदर वोहरो लिषित वली
  • १४) राजाष्ठि अनेथा नास्ति शुभम .........
  • (लम्वाई ८ ईन्च चौडाई १० ईन्च )

(डडेल्धुरा अजमेर —८ ,का कर्णाकर जोशी को ताम्रपत्र)

श्री रैका राजा अशोक मल्ल[सम्पादन गर्ने]

  • रैका राजा अशोक मल्लको शाके १४१९ ( वि.स.१५५४) को ताम्रपत्र
  • १) ॐ स्पस्ति श्री शाके १४१९ अषाड मासे आमावस्यां तस्थौ बुध
  • २) वासरे रोहिनी नक्षेत्र श्रीराजा राज असोगमल्ल माहा
  • ३) राजपादाश्चिरंजयतु असोक मल्ल दतपासकीयो मि
  • ४) अलकाट्यो फुलसु पल्याल चंदु पल्याक षसाय
  • ५) पायो साक्षि कवर प्रताप मल्ल प्रदान पत्र पिरोज व
  • ६) म वकोटी जसाउद गाडकी वगडी लेककी इजरि आ
  • ७) कासको ढिडो पातालकी निधि मुसडलीपेटिली नाठं अ
  • ८) पुटाली सर्वकर अकर सर्वस्रोत विवर्जित भूमंडलका
  • ९) साषी चन्द्रसुर्य अत्र साषि रतु देउवा भेद भडारी सुर्ज
  • १०) न विष्ठ गातुसडाइत विसन् । उप्रेति जैदास प
  • ११) नेरु लिषित साषि वासुपाडो गारु जोइसि सिठे च
  • १२) डारि सजन नभट्यो भुतिउ नमतं
  • १३) परिषेनोयकतिततभु (यात) रि भागमा........................।।
  • लम्बाई ६.२” चौडाई ९” )

स्रोत ः— गगनराज भटट् डडेल्धुरा जिल्ला भूतिउ गर्खा समेलि गाविस १ का संग्रहमा रहेको ताम्रपत्र को आधारमा


श्री रैका राजा प्रताप मल्ल[सम्पादन गर्ने]

[१०]

  • — रैका राजा प्रताप मल्लको शाके १४२८ (वि.स.१५६३) को ताम्रपत्र
  • १) स्वस्ति श्री शाके १४२८ समये चन्द्र पद सुदि अष्टम्या तिथौ बुधवासरे श्री
  • २) राजाधिराज महाराज प्रताप मल्ल पादाश्चिरं जयतु रैकाज्युपा संकल्प
  • ३) लि अकन्या रामु भडारी ग्यानु भडारीलै पावो शिषि (छ) वुडाकि छइमिकि अर्ण अ
  • ४) र्ध गरिपाई गाडकी वगडी लेककी इजरि घालीपाई पतेल डुगरो जति संकल्प
  • ५) करिपायो सर्वकर अकर सर्वस्रोत विर्वर्जित आकाशको ढिडो पातालकी नि
  • ६) ध मुडाली पेटालीनाठ अपुताली छतीसकर अकरगरिपाई रेकाज्युकी रौतेली हरौ
  • ७) धलि रिनु रामु भडारि ग्यानु भडारी क चेलीकचेलो षानु अत्रसाक्षि चन्द्रसुर्य
  • ८) समदु गोसाई मुसु गोसाई वागो गोसाई पिराजु ब्रह्न वगोटि रतु देउवा जस साउद सु
  • ९) जान भडारी सगर षडाइत सिगारु विष्ठ धनुराम वागु पांडे विश्वनाथ उप्रेति जैदास प
  • १०) नेरु विष्णु अवस्ति जस वोरो अजितु षडगा नाथ मट्याली दनु राउल षरु विष्ठ हत
  • ११) शनि जस ठाकुर राम वोरो नास्लोषाल जसवाग भिगारा वोरो माजिलवा
  • १२) रौतरु सटि लिषित साक्षि सिगारु जोइसि अन्यथाणि शुभम् श्वदत्तंपदत्तवा
  • १३) जेहरतिवसुधरा षष्टिवर्षसहश्रणि विष्ठयां जायेते कृति समवंश परिक्षी अना
  • १४) काश्रितु भूपति रावेततस्यादलग्नोस्मि द्धमदत्तंनलोपयत् ...........
  • (लम्बाई ११.९” चौडाई ६.५”)

श्री रैका राजा रुद्र शाही[सम्पादन गर्ने]

  • — रुद्र शाहीको शाके १५५२ (वि.स. १६८७ सालको ताम्रपत्र
  • १) श्री शाके १५५२ समये पौषमासे सुक्लपक्षे दुअखसेया तिथि .......
  • २) वासरे श्री रैका रुद्रसाह पादाश्चिरंजयतु श्री रैका ज्युले श्रीर.......
  • ३) पायभरावारा भूमीतेडी चढाई रज षडाइतले पाई अ.....
  • ४) त्रसाक्षि श्री भीम साही गुसाइज्यु विक्रम देउवा बहादुर
  • ५) वकोटी नागसाउन नाराइन वोरो धनेषडका नागर वि
  • ६) ष्ठ पुरन सेटि करन फुलारा वीना पनेरु वाड उ
  • ७) प्रेति उपुर्व चोषाल सपुरा वोरो सागर चोषाल जस वोरा
  • ८) लिषित साक्षी वसु जोइसी लीषीत पंथदाधर
  • ९) शुभमस्तु घटसुदा ।।
  • (लम्बाई ७.५” )

स्रोत ः— डोटी जिल्ला गडसेरा—७ का गंगाराम जोशीको संग्रहमा रहेको ताम्रपत्रको आधार


श्री रैका राजा पहाडी शाही[सम्पादन गर्ने]

  • — पहाडी शाही को शाके १५७० –वि.स.१७०५ को घण्टलेखन
  • १) श्री शाके १५७० समय् श्रावण सुदि पंचमी तीथौ वु
  • २) धवासरे श्री महाराजाधिराज श्री रैका पहाडी
  • ३) शाही पादा चिंरंजयतु श्री रैका ज्युपायले मयाचीतो
  • ४) इ जडामनीको इजर को इजर को द्धारी गउडा उ
  • ५) वो षोत गनु करालगडो वडो पंलेक ण्ल्कना उदो क
  • ६) ली वन सालकथ्याको डागो षंडलका उदो जोगभटले पा
  • ७) यो जारमै नाली ७ सात इजर कासि भटले पायो
  • ८) अत्र साक्षी चन्द्रसुर्जभूमडलका साक्षी विक्रम शाह गोसाईज्यु
  • ९) रुद्र देउवा कृति वोगटी रजवार पठान विष्ठ मनी साउ
  • १०) न सारंग वोरो परयाग वोरो विन कठाइत सागर चोषा
  • ११) ल साक्षी लेषित साक्षी भद्रजोइसी अन्यथा नास्ति
  • (लम्बाई ६.३ ईन्च चौडाई ८ ईन्च )(गडसेरा ९ कोमल प्रशाद भटट् बाट)

श्री रैका राजाविक्रम शाही[सम्पादन गर्ने]

  • — रैका विक्रम शाही को शाके १५९३ (वि.स.१७२८ साल)को ताम्रपत्रमा सांक्षी
  • १) शाके १५९३ समये अषाड मासे सुक्लपक्ष तृ
  • २) तीयायातिथौ बुधवासरे श्रमिहाराजधिराज श्री रैकाविक्रम साही
  • ३) पदाशिश्चरंजयतु श्री रैकाज्यु पायले ामायाचितै कोलाषेत घट (घट्ट)
  • ४)उजगला समित ठानु चरयाको रोतको पाजो मानसेघ भटले पायो
  • ५) वनारसमाथि निरइडयाषेत पायो अनंत सेजालको हुंदो पा
  • ६) यो सर्वकर अकर गरि पायो छत्तीसै नेग पायो अत्र सांक्षि चं
  • ७) द्रसूर्य भुमण्डलका साक्षि मान्धता गोसाईज्यु पगी साउन ज्यारडा (भगभड)
  • ८) री नी डु ६७ बाट –नीदुदेवार कथु वोगटी रजवार गंगापनेरु जोगा उप्रेति करन
  • ९) विष्ठज्यु ज्याविष्ठ विकरम षड्का लिषित साकि जोई
  • १०) सिजुनारद पंज्यु अन्यथा नास्ति गढग स्वदत्ता परदत्तावा ज्येह
  • ११) र.ते वसुन्धरा षष्ठिवर्षसहश्रणि विष्ठया जायते कृमि ः

(अजयमेर गाविस जीजोडाका टिका दत्त भट्टको संग्रहमा रहेको ताम्रपत्र)

  • डोटी राजा विक्रम शाह ले कञ्चनपुर जिल्ला को रैका तप्पामा नरोत्तम वडायक लाई जमिन प्रर्दान गरेको ताम्रपत्र
  • १) श्री शाके १६११ समये कार्तिक शुदि श्री महाराजा धिराज श्री रैका विक्रम सा
  • २) ह पादाचिरंजयतु श्री रैका ज्यु पायले मयाचितोई नरोतम वडाइक लै
  • ३) डहाउलो पायो श्री विक्रम शाह की सन्ततिले षुवाउनु नरोतम वडा
  • ४) इककी संततीले षानु जोकोई छडाई हाल त्यो आनवरा
  • ५) कोहो अत्रसाँक्षी चन्द्रसुर्य भुमण्डलका साँक्षी मान्धता गुसाई ज्यु
  • ६) शिवदास साउन,भीजाभंडारी रामदेउवा मथुरा वोगटी रजवा
  • ७) र भगीरथ विष्ट ज्यु मानसिह भटी ज्यु सुकेसरी विष्ट परताप साउ
  • ८) न लिषीत साँक्षी हरुजोईसि ज्यु लिषित पंथ नारदेव अन्य
  • ९) था नास्ती जो कुमाउनसी जातरेत्यो म का वि वि क छ ।।

स्रोत ः— कञ्चनपुर जिल्ला झलारी गाविस वार्ड नम्बर ९ कलवापुर वसोवास गर्ने श्रीमान रामभरोसा वडायक, श्रीमती पसोदा वडायक संग रहेको सक्कल ताम्रपत्र अनुसार

  • रैका विक्रम शाही को शाके १६०५ (वि.स.१७४० साल)को ताम्रपत्रमा*
  • १) श्री शाके १६०५ समये वैशाक सुदि १५ श्रमिहाराजा
  • २) धिराज श्री विक्रम साही देवज्युले मयाचीतोई
  • ३) कापडीले रिठासैन रडया ४ चौषेत संकल्प गरी
  • ४) पायो अत्र साक्षि मान्धता साही गुसाइज्यु
  • ५) शिवदास साउनपिया भडारी रामदेउवा रजवार
  • ६) मथुरा वोगटी रजवार गंगा पनेरुज्यु हरिके
  • ७) श भट ज्यु सितीकंठ पनेरुज्यु पिया विष्ठ .........।

स्रोत ः— डडेल्धुरा जिल्ला डोटी घटाल ४ कारिगाऊका उद्धवराज पंथको ताम्रपत्र बाट

  • — डोटीका राजा विक्रम शाहीको शाके १६०५ (वि.स.१७४०) को ताम्रपत्र[११]
  • १) श्री शाके १६०५ समय वैशाक वदि १५ श्री महाराजा
  • २) श्रीराजा श्री विक्रम साही देवज्युले मयाचितोई
  • ३) कापडीले रिठासैन रडया ४ चौषेत संकल्प गरी
  • ४) पायो अत्र साक्षि मान्धता साही गुसाइज्यु
  • ५) शिवदास साउन पिया भडारी राम देउवा रजवा
  • ६) र मथुरा बोगटी रजवार गंगा पनेरुज्यु हरिके
  • ७) श भट्टिज्यु सितीकंठ पनेरुजयु पिया विष्ठ


मान्धता शाही को शाके १६१२ (वि.स.१७४७) को ताम्रापत्र[सम्पादन गर्ने]

  • १) श्री शाके १६१२ समय वैशाख सुदि ५ श्री महाराजधिराज श्री रैका मान्ध
  • २) तासाीपादाश्चिरं जयतु श्री रैकाज्यु पायले मयाचितै पगरेतको षेत
  • ३) घट्ट उजगला समेतको टिलिभितर गरव्या सेटिको हुनो षेत उजगलो
  • ४) गाडकी वगडि लेककी इजरी सुदा हरिकेश भटिज्यरले संकलपगरि
  • ५)जीजोडालाई पायो सर्वकर अकर सर्वदोष विवर्जित गरिपायो
  • ६) धमसाउ चिम साउ (वभशाउ षिमसाउ) राठ वगसिपया अत्र साक्षी चन्द्र सुर्य भूमंडल
  • ७) का साक्षी रघुनाथ साई गुसाइज्यु शिवदास साउन मिया भडारी
  • ८) राम देउवा रजवार मथुरा वोगटी रजवार हशरथ पनेरु ज्युह
  • ९) रिकेश भटजयु नेवस्यामसेटि लिषित साक्षि दशरथ पोइसिज्यु
  • १०) लिषित पंथ नारदेव ।। ।। स्वदत्तां परदत्ता वा योहरद्धै वसुंधरा ष
  • ११) ष्ठिवर्षसहश्रणि विष्ठयां जायते कृभि ः ।। ।। पाषाणेक्षीय
  • १२) त रेषा समुन्द्रक्षीयते जल ।। पृथ्वीब्या क्षीयते रेणु मल्लभा
  • १३) षा नक्षीयते ।। ।। शुभं कडारित हरि साउ
  • (लम्बाई ः ९ ईन्च चौडाई ः ११ .८ ईन्च)[६]

सन्दर्भ सामग्रीहरू[सम्पादन गर्ने]

  1. १.० १.१ प्रा.डा.सूर्यमणि अधिकारीद्वारा प्रकाशित, दैलेखबाट प्राप्त खश साम्राज्यको इतिहास २०६१ अनुसार ।
  2. २.० २.१ योगी नरहरिनाथ, इतिहास प्रकाशमा सन्धिपत्र संग्रह भाग १, वि.स.२०२२ पृ. ७६१ बाट
  3. प्रा.डा.सुर्यमणि अधिकारी, बाइसे राज्यको इतिहास पेज नम्बर २६–२७ वाट उतार (वि.स.२०६०)
  4. राजा पृथ्वीमल्लको शाके१२७८को कनकपत्रमापनि तारादेइको नामआएको छ ।
  5. गोविन्द प्रसाद भट्टराईद्वारा, नेपाल र नेपाली (काठमाडौं) वि.स.२०३७) पृ.८९–९१बाट
  6. ६.० ६.१ रमेशजंग थापा ,प्राचिन नेपाल संख्या ः ३०–३९ पृष्ठ १२७ –२८ बाट
  7. डडेल्धुरा जिल्ला डोटी घटाल ४ कारिगाउका उद्धव राज पन्त को संकल्नमा रहेको ताम्रपत्र अनुसार
  8. डडेल्धुरा जिल्ला , अजयेमेर ८ रोली गांऊका श्री करुणार जोशीको संग्रहमा रहेको ताम्रपत्र अनुसार
  9. डडेल्धुरा जिल्ला,अजयमेहरु ८ का मुखिया करुणकर जोशीको संग्रहमा रहेको ताम्रपत्र ।
  10. केलाली जिल्ला धनगडी न.पा. ५ का डिल्ली राजा भण्डारीको संग्रहमा रहेको ताम्रपत्रको आधारमा तयार
  11. डडेल्धुरा जिल्ला भुमिराज ३ टाटरका डम्बर राज जोशी बाट कर्णाली प्रदेशमा मध्यकालीन डोटी राज्य पेज—३५४, राजाराम सुवेदी