सामग्रीमा जानुहोस्

पाली साहित्य

विकिपिडिया, एक स्वतन्त्र विश्वकोशबाट
टिपिटाकाका पूर्व-आधुनिक प्रतिलिपिहरू पाम-पात पाण्डुलिपिहरू संरक्षित गरिएको थियो, जसमध्ये अधिकांश दक्षिण एसिया र दक्षिणपूर्व एसियाको आर्द्र जलवायुबाट बाँचेका छैनन्।

पाली साहित्य मुख्यतया थेरवाद बौद्ध धर्म सम्बन्धित छ, जसमध्ये पाली परम्परागत भाषा हो। प्रारम्भिक र सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण पाली साहित्यले पाली क्यानन, थेरवाद स्कूलको आधिकारिक धर्मशास्त्रहरू गठन गर्दछ।

पाली साहित्यमा सुत्तहरू (बौद्ध प्रवचन विनय) (मठवासी अनुशासन अभिधम्म (दार्शनिक कविता, इतिहास, भाषाशास्त्र, हागियोग्राफी, धर्मशास्त्रको व्याख्या, र ध्यान नियमावली सहित धेरै विधाहरू समावेश छन्।

इतिहास[सम्पादन गर्नुहोस्]

पाली भाषा एक मिश्रित भाषा हो जसले विभिन्न मध्य आर्य भाषाहरूमाथि प्रभाव पार्छ।

धेरैजसो विद्यमान पाली साहित्य श्रीलङ्काको हो, जुन शताब्दीयौँसम्म थेरवादको मुख्यालय बन्यो। धेरैजसो विद्यमान पाली साहित्य त्यहाँ लेखिएको र रचना गरिएको थियो, यद्यपि केही दक्षिण भारत चौकीहरूमा पनि उत्पादन गरिएको थियो।[१] पाली साहित्यको सबैभन्दा पुरानो सङ्ग्रह, पाली क्यानन, श्रीलङ्कामा लगभग पहिलो शताब्दी ईसा पूर्वमा लेख्न प्रतिबद्ध थियो (यद्यपि यसमा धेरै पुरानो सामग्री समावेश छ, सम्भवतः पूर्व-साम्प्रदायिक बौद्ध धर्मको अवधिको हो।

१०औँ देखि १३औँ शताब्दीको बिचको सुधार कालले नयाँ पाली साहित्यको विस्फोट देख्यो।[१] यी साहित्यिक प्रयासहरू पछाडिको आवेगको एक भाग टापुमा युद्धले बौद्ध धर्मको पतन निम्त्याउन सक्छ भन्ने डर थियो।[२] यस साहित्यमा अनुराध, सुमङ्गल, सिद्धार्थ, सारिपुत्त थेर, डिम्बुलगलका महाकसपा र मोगल्लन थेराजस्ता प्रमुख विद्वानहरूको काम समावेश छ।[३]

सन्दर्भ सामग्रीहरू[सम्पादन गर्नुहोस्]

  1. १.० १.१ Gornall, Alastair (2020). Rewriting Buddhism: Pali Literature and Monastic Reform in Sri Lanka, 1157–1270, pp. 3-4. UCL Press.
  2. Gornall, Alastair (2020). Rewriting Buddhism: Pali Literature and Monastic Reform in Sri Lanka, 1157–1270, pp. 5-6. UCL Press.
  3. Perera, HR; Buddhism in Sri Lanka A Short History, Buddhist Publication Society, Kandy, Sri Lanka, page