मानव भूगोल

विकिपिडिया, एक स्वतन्त्र विश्वकोशबाट
देश अनुसार जनसङ्ख्याको घनत्व

मानव भूगोल भूगोलको एक शाखा हो जसले मानव समुदाय, संस्कृति, अर्थतन्त्रवातावरणसँगको तिनीहरूको अन्तरक्रियाहरू बीचको स्थानिय सम्बन्धहरू अध्ययन गर्दछ, जसका उदाहरणहरू शहरी फैलावट, शहरी पुनर्विकास आदि हुन्।[१] यसले गुणात्मक र मात्रात्मक विधिहरू मार्फत सामाजिक अन्तरक्रिया र वातावरण बीचको स्थानिय अन्तरनिर्भरताहरूको विश्लेषण गर्दछ।[२][३]

अध्ययनका क्षेत्रहरू[सम्पादन गर्नुहोस्]

मानव भूगोल मा अध्ययन को प्राथमिक क्षेत्रहरू को मुख्य क्षेत्रहरूको वरिपरि केन्द्रित:

  • संस्कृति: सांस्कृतिक भूगोल भनेको सांस्कृतिक उत्पादनहरू र मानदण्डहरूको अध्ययन हो - तिनीहरूको स्थान र स्थानहरूमा भिन्नता, साथै तिनीहरूको सम्बन्ध।[४]
  • विकास: विकास भूगोल भनेको पृथ्वीको भूगोलको जीवन स्तर र यसका मानव बासिन्दाहरूको जीवनको गुणस्तरको सन्दर्भमा, पृथ्वीभरि आर्थिक गतिविधिहरूको स्थान, वितरण र स्थानिय सङ्गठनको अध्ययन हो।
  • अर्थतन्त्र: आर्थिक भूगोलले मानव आर्थिक प्रणाली, राज्यहरू, र अन्य कारकहरू, र बायोफिजिकल वातावरण बीचको सम्बन्धको जाँच गर्दछ।
  • स्वास्थ्य: चिकित्सा वा स्वास्थ्य भूगोल स्वास्थ्य, रोग, र स्वास्थ्य हेरविचार को अध्ययन को लागि भौगोलिक जानकारी, परिप्रेक्ष्य, र विधिहरू को प्रयोग हो।
  • इतिहास: ऐतिहासिक भूगोल विगतका मानव, भौतिक, काल्पनिक, सैद्धान्तिक, र "वास्तविक" भूगोलहरूको अध्ययन हो।
  • राजनीति: राजनीतिक भूगोल राजनीतिक प्रक्रियाहरूको स्थानिय असमान नतिजाहरू र राजनीतिक प्रक्रियाहरू आफैंले स्थानिय संरचनाहरूबाट प्रभावित हुने तरिकाहरू दुवैको अध्ययनसँग सम्बन्धित छ।
  • जनसङ्ख्या: जनसङ्ख्या भूगोल वितरण, संरचना, माइग्रेसन, र जनसङ्ख्याको वृद्धिमा स्थानिय भिन्नताहरू तिनीहरूको वातावरण वा स्थानसँग सम्बन्धित छन् भन्ने तरिकाहरूको अध्ययन हो।
  • बन्दोबस्त: बसोबासको भूगोल, शहरी भूगोल सहित, बसोबासको स्थानिय, सापेक्षिक र सैद्धान्तिक पक्षहरूको विशेष सम्बन्धमा शहरी र ग्रामीण क्षेत्रहरूको अध्ययन हो।
  • सहरवाद: सहरी भूगोल भनेको सहर, सहर र अपेक्षाकृत घना बस्तीका अन्य क्षेत्रहरूको अध्ययन हो।[५][६]

सन्दर्भ सामग्रीहरू[सम्पादन गर्नुहोस्]

  1. Johnston, Ron (2000). "Human Geography". In Johnston, Ron; Gregory, Derek; Pratt, Geraldine et al.. The Dictionary of Human Geography. Oxford: Blackwell. pp. 353–60. 
  2. Russel, Polly, "Human Geography", British Library, अन्तिम पहुँच २६ फेब्रुअरी २०१७  वेब्याक मेसिन अभिलेखिकरण २६ फेब्रुअरी २०१७ मिति
  3. Reinhold, Dennie (७ फेब्रुअरी २०१७), "Human Geography", www.geog.uni-heidelberg.de (अङ्ग्रेजीमा), अन्तिम पहुँच २३ फेब्रुअरी २०१७ 
  4. Jordan-Bychkov, Terry G.; Domosh, Mona; Rowntree, Lester (१९९४), The human mosaic: a thematic introduction to cultural geography, New York: HarperCollinsCollegePublishers, आइएसबिएन 978-0-06-500731-2 
  5. Palm, Risa (१९८२), "Urban geography: city structures", Progress in Geography (अङ्ग्रेजीमा) 6: 89–95, डिओआई:10.1177/030913258200600104 
  6. Kaplan, Dave H.; Holloway, Steven; Wheeler, James O. (२०१४), Urban Geography, 3rd. Edition, Hoboken, NJ: Wiley, आइएसबिएन 978-1-118-57385-3