शनिका प्राकृतिक उपग्रहहरु

नेपाली विकिपीडियाबाट
यसमा जानुहोस्: परिचालन, खोज्नुहोस्
शनि को छल्लाहरु र उनको केही मुख्य उपग्रह (चित्रकार द्वारा बनाइएको चित्र)
शनि को केही मुख्य उपग्रह: टाइटन बीचको ठूलो नारंगी गोला छ जसको माथि बाकी चन्द्रमा दर्शाए गए हैं

हाम्रो सौर मण्डलको छैटौं ग्रह शनिका धेरै प्रकारका उपग्रह छन्, जसमा १ कि॰मी॰ भन्दा पनि कम आकारको शिशु-चन्द्र र भयंकर आकार भएको टाइटन (जो बुध ग्रह भन्दा पनि ठूलो छ) शामिल छन्। शनि को छल्लाहरुमा लाखों वस्तुहरुले शनिको परिक्रमा गरिरहेका छन् - तर यिनीहरु मध्ये धेरै त साना पत्थर वा धुलोका कण नै छन्। कुल मिलएर, सन् २०१० तक, शनि को ६२ ज्ञात उपग्रह थिए जसको परिक्रमा को कक्षाएँ परखी जा चुगरेको थियों। यिनीहरु मध्ये केवल १३को व्यास (डायामीटर) ५० किमी भन्दा अधिक थियो, र यिनीहरु मध्ये ५३को नामकरण गरे गयसकोको थियो। शनि को सात चन्द्रमा यति ठूलो छं को उनी आफ्नो गुरुत्वाकर्षण को खींच देखि स्वयं को पूरा गोल आकारको गरेर पाएँ छन्। यिनी सारा चंद्रमाहरुमा भन्दा दुइ वैज्ञानिकों को लागि विशेष दिलचस्पी राखछन: टाइटन, जुन सौरमंडलको दोस्रो सबै भन्दा ठूलो उपग्रह छ र जसपर पृथ्वी को तरिका नाइट्रोजन ग्याँस देखि भरपूर पृथ्वी भन्दा पनि घना वायुमंडल छ, र ऍनसलअडस, जसपर ग्याँस र धुल को फव्वारे हैं र जसको दक्षिणी ध्रुव को सतह को तल पानीको ठूलो जलाशय होने को सम्भावना छ।

आकार[सम्पादन गर्ने]

हबल अंतरिक्ष दूरबीन देखि खींची गयी शनि को अगाडी देखि गुजरते चार चंद्रमाहरुलाई तस्वीर

शनिको उपग्रह मण्डल धेरै नै एक-तरफा है: शनि को इर्द-गिर्द उनको उपग्रहों र छल्लोंमा मिलएर जितना पनि द्रव्यमान उनको परिक्रमा गरेर रहेको छ उनको ९६% भन्दा अधिक हिस्सा सिर्फ एक उपग्रह, टाइटनमा निहित छ। शनि को बाकी ६ गोलाकार चंद्रमाहरुमा लगभग ४% छ। अन्य ५० भन्दा पनि अधिक उपग्रहों र छल्लहरुलाई मिलाएर सिर्फ ०.०४% नै बनइन्छ।

शनि को मुख्य उपग्रह (पृथ्वी को चन्द्रमा को तुलना मा)
नाम
व्यास
(किमी)[१]
द्रव्यमान
(किलोग्राम)[२]
परिक्रमा कक्षाको अर्धव्यास
(किमी)[३]
एक परिक्रमाको समय
(दिन)[३]
माइमस 400
(जुनको 12%)
0.4×1020
(जुनको 0.05%)
185,000
(जुनको 50%)
0.9
(जुनको 3%)
ऍनसलअडस 500
(जुनको 14%)
1.1×1020
(जुनको 0.2%)
238,000
(जुनको 60%)
1.4
(जुनको 5%)
टथिस 1,070
(जुनको 30%)
6.2×1020
(जुनको 0.8%)
295,000
(जुनको 80%)
1.9
(जुनको 7%)
डायोनी 1,120
(जुनको 32%)
11×1020
(जुनको 1.5%)
377,000
(जुनको 100%)
2.7
(जुनको 10%)
रिया 1,530
(जुनको 44%)
23×1020
(जुनको 3%)
527,000
(जुनको 140%)
4.5
(जुनको 20%)
टाइटन 5,150
(जुनको 148%)
(जुनको 75%)
1,350×1020
(जुनको 180%)
1,222,000
(जुनको 320%)
16
(जुनको 60%)
आऐपिटस 1,470
(जुनको 42%)
18×1020
(जुनको 2.5%)
3,560,000
(जुनको 930%)
79
(जुनको 290%)

यिनलाई पनि हेर्नुहोस[सम्पादन गर्ने]

सन्दर्भ[सम्पादन गर्ने]

  1. Thomas, P.C (2007), "Shapes of the saturnian icy satellites and their significance" (PDF), Icarus 190: 573–584, Bibcode2007Icar..190..573T, doi: 10.1016/j.icarus.2007.03.012 , <http://www.geoinf.fu-berlin.de/publications/denk/2007/ThomasEtAl_SaturnMoonsShapes_Icarus_2007.pdf> 
  2. Jacobson, R. A.; Antreasian, P. G.; Bordi, J. J.; Criddle, K. E.; et al. (December 2006). "The Gravity Field of the Saturnian System from Satellite Observations and Spacecraft Tracking Data". The Astronomical Journal 132 (6): 2520–2526. Bibcode 2006AJ....132.2520J. doi:10.1086/508812
  3. ३.० ३.१ Williams, David R. (August 21, 2008), "Saturnian Satellite Fact Sheet"