टाइटन

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search
Titan in true color.jpg
Titan in true color
टाइटन
Titan in true color.jpg
Titan in natural color. The thick atmosphere is orange due to a dense organonitrogen haze.
আবিষ্কার
आविष्कारकक्रिस्टियन हाइजेन
आविष्कार भएको मितिमार्च २५ , १६६५
विवरण
उच्चारण/ˈttən/ ( )
वैकल्पिक नामहरूशनि छैटौ
विशेषणTitanean, Titanian[१]
कक्षपथको विशेषताहरू
अनुसूर१८६६८०किमी
अपसूर२५७०६०किमी
अर्ध-मुख्य अक्ष२२१८७०किमी
विलक्षणता०.०२८८
कक्षीय अवधि१५.९४५days
औसत कक्षीय गति५.५७ किमी/सेकेण्ड (हिसाब)
झुकाव०.३४८४°° (to Saturn's equator)
उपग्रहशनिग्रह
भौतिक विशेषताहरू
औसत व्यास५७४.७३±०.०९किमी (0.404 Earths)[२] (1.480 Moons)
सतहको क्षेत्रफल८.३×१०km2
(0.163 Earths) (2.188 Moons)
आयतन७.१६×१०१०किमी (0.066 Earths) (3.3 Moons)
द्रव्यमान(१.३४५२±०.०००२)×१०२३किलोग्राम
(0.0225 Earths)[३] (1.829 Moons)
औसत घनत्व१.८७९८±०.००४४g/cm3[३]
भूमध्यरेखीय सतहको गुरुत्वाकर्षण१.३५२m/s2 (०.१४g) (0.85 Moons)
रिहाइ वेग२.६३९km/s (0.236 Earths) (1.11 Moons)
घृर्णनकालSynchronous
अक्षीय ढालZero
प्रतिफलन अनुपात0.22[४]
तापक्रम९३.७ के (−१७९.५ °से)[५]
आपात मान८.२ देखि ९.०
वायुमण्डल
सतहको चाप१४६.७ढाँचा:Convert/ScientificValue/LonAonSoff (१.४५ढाँचा:Convert/ScientificValue/LonAonSoff)
गठनफरक-फरकe
समतापमण्डल:
98.4% नाइट्रोजन (N2),
1.4% मिथेन (CH4),
0.2% हाइड्रोजन (H2);
Lower troposphere:
95.0% N2, 4.9% CH4;[६]
97% N2, 2.7±0.1% CH4, 0.1–0.2% H2[७]

टाइटन शनि ग्रहको सबैभन्दा ठूलो र सौर्यमण्डलको दोश्रो ठूलो उपग्रह हो । यसको धरातलीय अवस्तथा र स्वरुप प्रृृथ्वीसंग मिल्दोजुल्दो रहेको छ ।

वातावरण[सम्पादन गर्ने]

यहाँको तापक्रम करिब माइनस १७९ डिग्री सेल्सियस रहेको छ ।

त्यसकारण त्यहाँ देखिने तलाउ, सागर र नदिहरु पानीले बनेको नभई तरल हाइड्रोकार्बनले बनेका हुन् । सन् १९९५ पछिका अनुसन्धानहरूले त्यो हाइड्रोकार्बन तरल मिथेन भएको पत्ता लागेको छ ।

टाइटनको धरातलमा भएको लगभग ४० प्रतिशत पानी चाहिँ कठोर वरफको रूपमा रहेको छ । पृथ्वीको भन्दा झण्डै दोब्बर बाक्लो रहेको यसको वायुमण्डल मिथेन, इथेन जस्ता कार्बनिक ग्याँसहरूले बनेको विश्वास गरिन्छ ।

पृथ्वीमा पानीको वर्षात भए जस्तै यहाँ मिथेन र केही अरु कार्बनिक पदार्थहरूको वर्षा हुन्छ । अर्थात् पृथ्वीको जलचक्र जस्तै टाइटनमा मिथेन चक्र हुने गर्छ । सतहमा स्थिर तरल पदार्थको भण्डारयुक्त आकासीय पिण्ड पृथ्वी बाहेक टाइटन मात्र हो। टाइटनका पहाडहरूका उचाईमा ठूलो विविधता पाइँदैन । यहाँ केही मिटर देखि १५०० मिटर हाराहारी उचाई भएका पहाडहरू रहेका छन् ।

जीवन सम्भावना[सम्पादन गर्ने]

यहाँ जीवित प्राणीहरू रहेको ठोस प्रमाण प्राप्त भइसकेको छैन । तर मिथेन र अन्य हाइड्रोकार्बनहरूको प्रचुरतालाई एकथरि वैग्यानिक हरू यहाँ जीवित प्राणीहरूको उपस्थिति रहेको प्रमाणको रूपमा लिन्छन् । कार्बनयुक्त यी पदार्थहरू मुख्य रूपमा जैविक स्रोतहरूबाट प्राप्त हुने भएकाले यस्तो तर्कमा वैग्यानिकता पाइन्छ । यहाँ उपलब्ध हुन सक्ने जीवनका सम्बन्धमा दुईथरी तर्कहरू पाइन्छ ।

  • यहाँ पाइने जीवहरू पृथ्वीका जलचरहरू जस्तै मिथेनको सागरमा रहन्छन् । यिनीहरूले स्वासप्रस्वासका लागि अक्सिजनको साटो हाइड्रोजन लिने र कार्बन डाइअक्साइडको साटो एसिटाइलिन छाड्ने गर्छन् ।
  • टाइटन मा पाइने बाक्ला बरफका ढिक्काभित्र तरल पानी पाइने भएकाले त्यहाँ पृथ्वीका जलचर जसरी नै सुक्ष्म जीवहरू रहेका हुन सक्ने मान्यता रहेको छ ।

यी दुवै तर्कहरू युक्तिसंगत दिखिए पनि ठोस प्रमाणहरू प्राप्त नभई यसै भन्न सकिने स्थिती छैन ।

सन्दर्भ[सम्पादन गर्ने]

  1. "Titanian" is the adjectival form of both Titan and Uranus's moon Titania. The latter may be pronounced with an ah vowel (/tɪˈtɑːniən/), but the form for Titan is only pronounced with an ay vowel: /tˈtniən/. The less common "Titanean" /ttəˈnən/ refers only to Titan.
  2. Zebker1, Howard A.; Stiles, Bryan; Hensley, Scott; Lorenz, Ralph; Kirk, Randolph L.; Lunine, Jonathan (१५ मे २००९), "Size and Shape of Saturn's Moon Titan", Science 324 (5929): 921–923, डिओआई:10.1126/science.1168905, पिएमआइडी 19342551 
  3. ३.० ३.१ Jacobson, R. A.; Antreasian, P. G.; Bordi, J. J.; Criddle, K. E.; Ionasescu, R.; Jones, J. B.; Mackenzie, R. A.; Meek, M. C.; Parcher, D.; Pelletier, F. J.; Owen, Jr., W. M.; Roth, D. C.; Roundhill, I. M.; Stauch, J. R. (डिसेम्बर २००६), "The Gravity Field of the Saturnian System from Satellite Observations and Spacecraft Tracking Data", The Astronomical Journal 132 (6): 2520–2526, डिओआई:10.1086/508812, बिबकोड:2006AJ....132.2520J 
  4. Williams, D. R. (फेब्रुअरी २२, २०११), "Saturnian Satellite Fact Sheet", NASA, अप्रिल ३०, २०१०-को मूल रूप सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २०१५-०४-२२  |deadurl= प्यारामिटर ग्रहण गरेन (सहायता)
  5. Mitri, G.; Showman, Adam P.; Lunine, Jonathan I.; Lorenz, Ralph D. (२००७), "Hydrocarbon Lakes on Titan", Icarus 186 (2): 385–394, डिओआई:10.1016/j.icarus.2006.09.004, बिबकोड:2007Icar..186..385M, फेब्रुअरी २७, २००८-को मूल रूप सङ्ग्रहित  |deadurl= प्यारामिटर ग्रहण गरेन (सहायता)
  6. उद्दरण त्रुटी: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Niemann
  7. Coustenis & Taylor (2008), pp. 154–155.