ओशो

विकिपिडिया, एक स्वतन्त्र विश्वकोशबाट
Jump to navigation Jump to search
ओशो
सन् १९८२ मा आचार्य रजनीश
न्वारनको नामचन्द्र मोहन जैन
जन्म११ डेसेम्बर १९३१
कुचवाडा, भोपाल राज्य, ब्रिटिस भारत (हाल मध्य प्रदेश, भारत)
मृत्यू१९ जनवरी १९९० (५८ वर्ष)
पुना, महाराष्ट्र, भारत
राष्ट्रियताभारतीय
विधाअध्यात्मवाद
अभियानजीवन जागृती आन्दोलन; नव-सन्यास
प्रमुखकार्यओशोको बारेमा ६०० भन्दा बडी पुस्तकहरू प्रकाशित भएका थिए भने उनले दिएको प्रवचनहरूको हजारोैँ अडियो तथा भिडियोहरू उपलब्ध रहेका छन्।

चन्द्र मोहन जैन (११ डिसेम्बर १९३१ - १९ जनवरी १९९०), आचार्य रजनीश नामबाट परिचित, सन् १९६० देखि १९८० को दशकसम्म भगवान श्री रजनीश र १९८९ देखि ओशोको नामले परिचित, एक भारतीय रहस्यवादी गुरु, आध्यात्मिक व्यक्तित्व तथा ओशो आन्दोलनका सुरुवातकर्ता थिए।

सन् १९६० को दशकमा उनले सार्वजनिक वक्ताको रूपमा पूरा भारतको यात्रा गरेका थिए। उनले राजनीतिज्ञहरू र राजनीतिक विचार, महात्मा गान्धी र संस्थागत धर्म बारेमा गरेको खरो आलोचनाले उनलाई विवादित बनाए जो आफ्नो विवादास्पद नयाँ धार्मिक (आध्यात्मिक) आन्दोलनको लागि चर्चित बनेका थिए। उनी भारत तथा संयुक्त राज्य अमेरिका पनि बसेका थिए। ओशोले प्रचलित धर्महरूको व्याख्या गर्दै प्रेम, ध्यान र खुसीहरूलाई जीवनका प्रमुख मूल्य मानेका थिए।

बाल्यकाल तथा युवा अवस्था[सम्पादन गर्ने]

ओशो रजनीशको जन्म सन् १९३१ डिसेम्बर ११ का दिन भारतको मध्य प्रदेश राज्यको जबलपुर सहरमा कपडा व्यापारीको छोराका रूपमा भएको थियो। उनका बाबुको नाम बाबुलाल जैन थियो भने आमाको नाम सरस्वती जैन थियो। उनका बुबा आमाका एधार जना सन्तान मध्ये ओशो जेठो सन्तान थिए। ओशो सात वर्षको उमेर सम्म आफ्नो मावली घरमा हुजुरबुवा तथा हजुरआमाको साथमा रहेका थिए। मावली बसाइले आशोको जीवनमा ठुलो प्रभाव छोड्यो। उनकी हजुरआमाले उनलाई स्वतन्त्र,छाडा छोडिदइन पढाइ तथा अन्यकुरा हरूको बोझ कहिल्यै दिइनन्।जब उनी सात वर्षका थिए उनका हजुरबुवाको मृत्यु भए पश्यात उनी गदारवारा आफ्नो माता पितासँग बस्नको लागी गए ।ओशोलाई आफ्नो हजुरबुवाको देहवसानले र पछि पन्ध्र वर्षको उमेरमा आफ्नी बाल प्रेमीका शशीको टाइफाइडका कारणले मृत्यु भएपछि निकैनै मर्माहत थिए र प्रताडित भएका थिए।जसका कारणले गर्दा उनको मानसपटलमा मृत्युको बारेमा बाल्यकाल र युवा अवस्था भरि गहिरो सोच रहयो।स्कुल पढदा रजनीस बिद्रोही प्रकारका बिध्यार्थी भएता पनि निकै तेज र प्रखर बक्ता थिए।वादविवादमा निपूर्ण बक्ता थिए।ओशो नास्तिक बने अनि सम्मोहन तर्फ पनि रूचि राख्न थाले भने सामाजवादी संस्थाहरू सँग संबन्ध पनि राख्न थाले:भारतीय राष्ट्रिय आर्मी तथा राष्ट्रिय स्वयमसेवक सङ्घ.तर ति संस्थाहरूमा ओशोको सदश्यता निकै छोटो हुन पुग्यो किनकी उनी कुनै पनि बाहिरि दर्शन,आदर्शबाट प्रभावित हुन सकेनन्।

विश्वविद्यालयका वर्षहरू तथा सामाजीक बक्ता -(१९५१-१९७०)[सम्पादन गर्ने]

सन १९५१,ओशोले उन्नाइस वर्षको उमेरमा जवलपुरको हितकर्नी कलेजबाट आफ्नो पढाइ आरम्भ गरे।तर शिक्षकसँगको ठाकठुकसँगै उनलाई कलेज छोडन लगाइयो र पछि फेरि जवलपुरकै डि.एन जैन कलेजमा भर्ना भए।तर निकै आक्रमक स्वभाव तथा बिद्रोही प्रवृतीका कारणले उनलाई परीक्षाको समयमा बाहेक कलेज जान अनिवार्यता थिएन।आफ्नो फुर्सदको समयलाई ओशोले स्थानिय पत्रिकामा साहयक संपादक बनेर उपयोग गरे।उनले जवलपुरमा आयोजना भएको सर्व धर्म भेला मा सहभागि बनेर आफ्नो सामाजीक बक्ताको छबि सुरुवात गरेका थिए।घर परिवारबाट बिवाहको निम्तीम अत्यधिक दबाब आए पनि उनले त्यसलाई बेवास्ता गरे।सन १९५३ मार्च २१का दिन ,२१ वर्षको उमेरमा जवलपुरमा ओशोले आफुलाई अध्यात्मिकरूपले दिब्यज्ञान प्राप्त भएको घोषणा गरेका थिए।

सन १९५५ मा डी.एन जैन कलेजबाट दर्शनशास्त्र मा बी.ए सकेपछि उनी सागर विश्वविद्यालयमा भर्ना भए । जहाँबाट सन १९५७ एम.ए को डिग्री बिसिष्ट श्रेणीमा हासिल गरेका थिए।तत्कालै उनले रायपुर संस्कृत कलेजमा शिक्षकको जागीर पाएका थिए । तर ओशो आफ्ना बिद्यार्थीहरूको नैतिकता,धर्म र आचरण लागि खतरनाक हुन सक्ने ठानि उपकुलपतिले उनलाई तुरुन्तै स्थानन्तरण गर्न लगाएका थिए।१९५८ बाट उनले जवलपुर विश्वविद्यालयमा लेक्चररकोरूपमा पढाउन सुरु गरेका थिए पछि १९६० मा प्रध्यापकमा बडुवा भए।

१९६०को दशकमा उनी 'आचार्य रजनीश'को नामले वा 'ओशो भगवान श्री रजनीश' नामले चिनिन थाले। उनी एक आध्यात्मिक नेता थिए । जो भारत र विदेशहरूमा प्रवचन दिदै हिडे।

ओशो भन्छन -

"धार्मिक व्यक्तिहरूको पुरानो धारणा "धर्म जीवन विरोधी हो"। उनिहरू यस जीवनको निंदा र आलोचना गर्दछन , यो साधारण जीवनलाई - उनिहरू क्षुद्र, तुच्छ, मोह भन्दछन। उनिहरू यसको तिरस्कार गर्दछन। म यहाँ यि तमाम कुराहरू प्रति तिम्रो संवेदनालाई जगाउनको निम्ति छु।"

कार्य[सम्पादन गर्ने]

ओशो अन्तर्राष्ट्रिय ध्यान केन्द्र

ओशोले सयौ पुस्तकहरू लेखेकाछन, हजारौ प्रवचन दिएका छन्। उनका प्रवचन पुस्तकका, अडियो क्यासेट तथा भिडियो क्यासेटका रूपमा उपलब्ध छन। उन्का प्रवचन हरु युट्युब मा पनि प्रस्सतै पाईन्छन। आफ्नो क्रान्तिकारी विचारबाट उनले लाखौ अनुयायी तथा शिष्य बनाए। अत्यधिक कुशल वक्ता ओशोका प्रवचनहरूका करीब ६०० पुस्तकहरू छन। संभोग से समाधि की ओर उनको सबैभन्दा चर्चित तथा विवादास्पद पुस्तक हो। उनको नामबाट आश्रमहरू पनि चलिरहेका छन।

ओशोले हरेक पाखण्डहरू माथी प्रहार गरेका छन।। सन्यासको अवधारणा लाई उनले भारत तथा विश्वको अनुपम देन भएको बताउदै सन्यासको नाममा भगवाको कपडा धारण गर्ने पाखन्डिहरूको धरै आलोचना गरेका छन। ओशोले सम्यक सन्यासिको पुनरुज्जीवित गरे। ओशोले पुनः बुद्ध का ध्यान, कृष्ण का बासुरी, मीराको घुंघरू तथा कबीरको मस्ती संन्यासिहरू लाई दिए। सन्यासि पहिले कहिल्यै यति धेरै समृद्ध थिएन जति आज ओशोको संस्पर्शले छ। त्यसैले उनी नव-सन्यासि हुन। उनको नजरमा सन्यासी त्यो हो जो आफ्नो घर-संसार, पत्नी तथा बच्चाको साथ रहेर पारिवारिक, सामाजिक जिम्मेवारिहरूको निर्वाह गर्दै ध्यान तथा सत्सँगको जीवन जिउदछ।

सन्दर्भ सामग्रीहरू[सम्पादन गर्ने]

बाह्य कडीहरू[सम्पादन गर्ने]

"https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=ओशो&oldid=981385" बाट अनुप्रेषित