कोरियाली भाषा

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search
कोरियाली
한국어 (韓國語) / 조선말 (朝鮮말)
Hanguk-eo, Chosŏnmal
मूल भाषीकोरियाली प्रायद्वीप
मातृभाषा प्रयोगकर्ताहरू
[१]
  • कोरियाली
हाङ्गुल (मुख्य)
हान्जा
आधिकारिक अवस्था
मान्यताप्राप्त अल्प संख्यक
 भाषा
चीन
भाषा कोड
आइएसओ ६३९-१ko
आइएसओ ६३९-२kor
आइएसओ ६३९-३विविध:
kor – [[]]
okm – [[]]
oko – [[]]
oko – [[]]
भाषाविद् सूची
okm
 oko
ग्लोटोलगkore1280[२]
भाषाविद् प्रयोगशाला45-AAA-a
{{{mapalt}}}
कोरियाली भाषीहरू (रातो), कोरिया भन्दा बाहिरका कोरियाली भाषीहरू (हरियो)
यो लेखमा आइपिए ध्वन्यात्मक चिन्हहरूको प्रयोग गरिएको छ । सही आइपिए सक्षम नभएमा तपाईँले युनिकोड अक्षरहरू प्रश्न चिन्ह, कोठा अथवा अन्य कुनै चिन्ह जस्तो देखिनेछ ।

कोरियाली भाषा (한국어/조선말) गणतन्त्र कोरियाप्रजातान्त्रिक जनवादी गणतन्त्र कोरियाको आधिकारिक भाषा हो । करिब ८० लाख मानिसहरूले कोरियाली भाषा बोल्ने अनुमान गरिन्छ ।[३] कोरियाली भाषा र जापानी भाषा एकै भाषा परिवारका हुन या होइनन् भन्ने विषय अझै विवादित विषय हो ।

इतिहास[सम्पादन गर्ने]

पन्ध्रौं शताब्दीमा राजा सिजोङले चिनियाँ लिपि (हान्जा) मात्र पर्याप्त नभएको ठानी वर्णमालाको विकास गरे । ती वर्णमाला लाई हाल हाङ्गुल भनिन्छ । हाङ्गुल छिट्टै लोकप्रिय बन्दै गई यसले कोरियाको साक्षरता बढाउँदैँ लग्यो । आजको समयमा हान्जाको कम प्रयोग गरिन्छ तर केही कलात्मक कार्यमा र भाषागत अध्ययनमा प्रयोग गरिन्छन् ।

७० वर्षको कोरियाली युद्धले दक्षिण र उत्तर कोरिया बिचमा भाषिक भिन्नता भने निम्त्याउँदैँ लगेको छ ।

नाम[सम्पादन गर्ने]

कोरियाली भाषालाई विभिन्न नामहरू दिइएका छन् । दक्षिण कोरियामा hanguk-eo (कोरियाली भाषा), hanguk-mal, uri-mal (हाम्रो भाषा) जस्ता नाम दिइएका छन् । उत्तर कोरिया र चीनमा भने Chosŏn-ŏ भनिन्छ ।

भाषा प्रयोग[सम्पादन गर्ने]

कोरियाली भाषा मुख्य रुपमा कोरिया र चीन, जापान, अमेरिका, रसिया जस्ता मुलुकहरूमा पनि बोलिन्छन् ।

कोरियाली भाषा दक्षिण कोरिया र उत्तर कोरियाली कामकाजको मुख्य भाषा हो । दक्षिण कोरिया अन्तर्गत नेसनल इन्सिच्ट्युट अफ कोरियान ल्याङ्गोयज र उत्तर कोरियाको ल्याङ्गोयज इन्सिच्ट्युट यस भाषाका संस्थाहरू हुन् ।

प्रकार[सम्पादन गर्ने]

hanguk

व्याकरण[सम्पादन गर्ने]

कोरियाली भाषा कर्ता-कर्म-क्रिया हुने भाषा हो । भाषा प्रयोगका लागि क्रिया नै पुग्दो हुन्छ । वाक्यमा (म, तिमी) जस्ता सर्वनामहरूको प्रयोग कमै गरिन्छन् । वचन, लिङ्ग, विभक्तिका कोरियाली भाषामा छैनन् ।

कोरियाली भाषामा सम्मानार्थ क्रियाको अन्तिममा त्यही स्वरुप दिई बोलिन्छन् । नेपाली भाषामा जस्तै सम्मानार्थ (दाजु, दिदी...) जस्ता शब्दका प्रयोग हुन्छन् । वाक्य आदारार्थ स्वरुप बोलिन्छन् ।

लिपि[सम्पादन गर्ने]

यहाँ कोरियाली वर्णमाला दिइएका छन् :

व्यञ्जन
हङ्गुल
नेपाली ब / प प् त् च् क् स् अं र / ल
RR b d j g pp tt jj kk p t ch k s h ss m n ng r, l
IPA p t t͡ɕ k t͡ɕ͈ t͡ɕʰ s h m n ŋ ɾ, l
स्वर
हङ्गुल
नेपाली ओए एओ यी ये यै या यो यु यौ वी वे वै वा वो
RR i e oe ae a o u eo eu ui ye yae ya yo yu yeo wi we wae wa wo
IPA i e ø ɛ a o u ʌ ɯ ɰi je ja jo ju ɥi we wa

शब्द[सम्पादन गर्ने]

कोरियाली शब्दहरू मुख्य रुपमा क, ल, म, न, ङ, प, त जस्ता व्यञ्जनमा अन्त हुन्छन् । अङ्ग्रेजी जस्ता बाह्य शब्दहरू आगन्तुक हुन आएमा इयु (ㅡ) थपिने गरिन्छ । जस्तै 'त' मा अन्त हुने अङ्ग्रेजी शब्दलाई तिउ बनाई उच्चारण गरिन्छ । अङ्ग्रेजी 'फ' मा अन्त हुने शब्दहरूलाई 'प' मा अन्त गरिन्छ ।

उत्तर र दक्षिण कोरियामा भिन्नता[सम्पादन गर्ने]

दक्षिण कोरिया र उत्तर कोरियामा उच्चारण, व्याकरण, शब्दगत भिन्नताहरू पाइन्छन् ।[४]

दक्षिण कोेरियामा अङ्ग्रेजी भाषाहरू बाट शब्दहरू विकास हुँदै गएका पाइन्छन् भने उत्तर कोरियामा रसियाली शब्दको प्रवेश वा नयाँ शब्दहरू विकास गरिएका पाइन्छन् ।

भाषा अध्ययन[सम्पादन गर्ने]

अरेबिक, चिनियाँ, जापानीसँगै कोरियाली भाषालाई अध्ययनका लागि कठिन भाषा मानिन्छ ।[५] जापानी भाषीहरूलाई भने कोरियाली भाषा सजिलो हुने बताइन्छ ।[६]

कोरियाली भाषा जाँचका लागि मुख्य रूपमा KLPT र TOPIK जाँच रहेका छन् । TOPIK सन् १९९७ बाट सुरुवात गरिएको थियो र २२७४ जाना व्यक्तिहरूले परीक्षा दिएका थिए, हालसम्म एक लाख भन्दा बढी व्यक्तिले TOPIK भाषा परीक्षा दिई सकेका छन् ।[७]

नेपालमा[सम्पादन गर्ने]

सन्दर्भ सामग्री[सम्पादन गर्ने]

  1. [१] at Ethnologue (18th ed., 2015)
    [२] at Ethnologue (18th ed., 2015)
    [३] at Ethnologue (18th ed., 2015)
    [४] at Ethnologue (18th ed., 2015)
  2. Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert तथा अन्य, सं (2013). "Korean". Glottolog 2.2. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology. http://glottolog.org/resource/languoid/id/kore1280. 
  3. Summary by language size, table 3 .
  4. Kanno, Hiroomi (ed.) / Society for Korean Linguistics in Japan (1987). Chōsengo o manabō (『朝鮮語を学ぼう』), Sanshūsha, Tokyo. ISBN 4-384-01506-2
  5. "Languages", United States Department of State, अन्तिम पहुँच २०१६-०५-२७ 
  6. Fujita-Round, Sachiyo; John C. Maher (2007). "Language Education Policy in Japan". Language policy and political issues in education. United States: Springer. pp. 393–404. . 
  7. "Korean language test-takers pass 1 mil.", The Korea Times, अन्तिम पहुँच २५ जनवरी २०१३ 

बाह्य लिङ्कहरू[सम्पादन गर्ने]