माकेमाके

माकेमाके

हाबल अन्तरीक्ष दूरबीनद्वारा लिइएको माकेमाकेको तस्वीर
खोज
खोजकर्ता	माइकल इ ब्राउन च्याड ट्रुजिलो डेभिड रोबिनोइट्ज
खोज मिति	सन् २००५ मार्च ३१
सङ्केत चिन्हहरू
नामकरण	(136,472) माकेमाके
उच्चारण	/ˌmækiˈmæki/, /ˌmɑːkiˈmɑːki/ or /ˌmɑːkeɪˈmɑːkeɪ/ ( )
नामकरणको आधार	माकेमाके
वैकल्पिक नामहरू	२००५ एफवाई९
सानो ग्रहको श्रेणी	शिशु ग्रह
विशेषणहरू	माकेमाकीय
प्रतीक
कक्षीय विशेषताहरू
युग जुलियन दिन २४५७०००.५ (९ डिसेम्बर २०१४)
अपहेलियन	५२.८४० महाकाशीय इकाई
पेरिहेलियन	३८.५९० ख.ई
अर्ध-मुख्य अक्ष	४५.७१५ ख.ई
विकेन्द्रता	०.१५५८६
कक्षीय अवधि (साइडरियल)	३०९.०९ जुलियन वर्ष (१,१२,८९७ (दिन)
औसत कक्षीय गति	४.४१९ किमी प्रति सेकेन्ड
औसत विसङ्गति	१५६.३५३°
झुकाव	२९.००६८५°
आरोही नोडको देशान्तर	७९.३६५९°
तर्क पेरिहेलियन	२९१.२४०°
भौतिक विशेषताहरू
आयाम	(१४३४ × १४२२) ± १४ ध्रुवीय पक्षबाट हेरिएको (१५०२ ± ३५) × (१४०० ± ९) किमी
औसत अर्धव्यास	७१५ ± ७ किमी ७३९ ± १७ किमी< ७१० ± ३० किमी
फ्ल्याटनिङ	०.०५
सतहको क्षेत्रफल	≈ 6,900,000 km2
आयतन	≈ 1.7×109 km3
औसत घनत्व	१.४–३.२ g/cm3
साइडरियल परिक्रमा अवधि	७.७७१ ± ०.००३ घण्टा
अल्बिडो	0.81+0.01 −0.02
तापक्रम	३२–३९ केल्भिन ४०–४४ केल्भिन
वर्णक्रम प्रकार	B−V=0.83, V−R=0.5
दृश्य कान्तिमान	१६.७ विमुखता
निरपेक्ष कान्तिमान (H)	−0.3

माकेमाके (प्रतीक: ) सौर्यमण्डलको काइपर घेरामा अवस्थित एक शिशु ग्रह हो। यस शिशु ग्रहको पहिलो काल्पनिक चित्रण हबल अन्तरिक्ष दूरबीनबाट लिइएको थियो। यस शिशु ग्रहको वास्तविक नाम १३६४७२ माकेमाके हो जसलाई अन्तर्राष्ट्रिय खगोलीय सङ्घद्वारा नामकरण गरिएको थियो। यो सौर्यमण्डलमा अवस्थित तेस्रो सबैभन्दा ठूलो शिशु ग्रह हो भने यसको औसत व्यास १,३६० देखि १,४८० किलोमिटर अनुमान गरिएको छ। यसको आयतन शिशु ग्रह यमको दुई तिहाइ भनि अनुमान गरिएको छ। हालसम्म केइपर घेरामा अवस्थित शिशु ग्रहहरू मध्ये माकेमाके सबैभन्दा दोस्रो ठूलो शिशु ग्रह हो भने यस शिशु ग्रहसँग एक उपग्रह रहेको छ जसको खोज सन् २०१५ मा गरिएको थियो। यसको शिशु ग्रहको औसत तापक्रम निकै न्युन रहेको छ भने यसको औसत तापक्रम लगभग ३० केल्भिन (−२४३.२ °से) का बीच अनुमान गरिएको छ। यस ग्रहको सतह मिथेन, इथेन र सम्भवतः नाइट्रोजनको बरफले ढाकिएको मानिन्छ।

सन् २००५ मार्च ३१ का दिन माइकल इ ब्राउनको नेतृत्वमा रहेको एउटा टोलीले माकेमाकेलाई पत्ता लगाएको थियो भने आधिकारिक रूपमा सन् २००५ जुलाई २९ का दिन यसको खोजलाई घोषणा गरिएको थियो। पत्ता लागेपछि सुरुमा एफवाई_९ नामकरण गरिएको यस शिशु ग्रहलाई पछि १३६४७२ सङ्ख्या प्रदान गरिएको थियो। सन् २००८ को जुलाईमा यसलाई अन्तर्राष्ट्रिय खगोलीय सङ्घद्वारा शिशु ग्रहहको मान्यता प्रदान गरिएको थियो। पोलिनेसिया क्षेत्रको इस्टर द्वीपका मानिसहरूद्वारा पालन गरिएको धर्मका अनुसार माकेमाके एक देवताको नाम थियो जसलाई मानवजातिको सृष्टिकर्ताको रूपमा श्रेय दिइन्छ। यस शिशु ग्रहको नाम माकेमाके देवताबाट लिइएको हो।

वायुमण्डल

मेकमेकमा यममा जस्तै वायुमण्डल हुनसक्ने अनुमान लगाइएको थियो तर यसको सतहको चाप यमको भन्दा कम थियो। सन् २०११ अप्रिल २३ का दिन २३ मेकमेक १८ रेक्टर स्केलको ताराको अगाडिबाट पार भएकाले अचानक यसको प्रकाश रोकिएको थियो। परिणामले देखाएअनुसार मेकमेकमा हाल पर्याप्त वायुमण्डलको अभाव छ र यसको सतहमा भएको चापमा ४-१२ नानोबारको माथिल्लो सीमासम्म तोकिएको छ। माकेमाके शिशु ग्रहमा मिथेन र नाइट्रोजन पाइनुले यस शिशु ग्रहको अपदूरविन्दु नजिकै यमको जस्तै क्षणिक वायुमण्डल हुनसक्ने अनुमान गरिएको थियो। यदि छ भने नाइट्रोजन नै यसको प्रमुख तत्त्व हुनेछ। वायुमण्डलको अस्तित्वले पनि नाइट्रोजन ह्रासको प्राकृतिक व्याख्या प्रदान गर्दछ जसको प्रमुख कारण यसको गुरुत्वाकर्षण बल यम, एरिस र ट्रिटोनको भन्दा कमजोर हुनु हो।

उपग्रह

माकेमाके र यसको उपग्रहको तस्वीर

माकेमाके शिशु ग्रहका साथ एक उपग्रह रहेको छ जसको आधिकारिक नाम एस/२०१६ (१३६४७२) हो भने यसलाई एमके२ को उपनाम दिइएको छ। यो उपग्रह माकेमाकेबाट २१,००० किलोमिटर (१३,००० माइल) टाढा अवस्थित छ भने यसको व्यास १७५ किलोमिटर (११० मिटर) अनुमान गरिएको छ।

माकेमाके प्रणाली

नाम	व्यास (किमी)	पत्ता लगाएको मिति
माकेमाके	≈ १४३०	३१ मार्च २००५
एस/२०१५ (१३६४७२) १	≈ १७५	सन् २०१५ अप्रिल