गुरुत्वाकर्षण बल

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
यसमा जानुहोस्: परिचालन, खोज्नुहोस्

दुई वा सो भन्दा बढी आकाशिय पिण्डहरुमा एक अर्काबिच उत्पन्न हुने आकर्षण बललाई गुरुत्वाकर्षण बल भनिन्छ । उदाहरणका लागी पृथ्वीचन्द्रमा बिच गुरुत्वाकर्षण बल उत्पन्न हुने भएकाले चन्द्रमा पृथ्वीबाट फुत्केर जान पाउँदैन ।

ब्रह्माण्डमा भएका हरेक तारा, ग्रह, उपग्रह, शिशु ग्रह लगायत सबैमा गुरुत्वाकर्षण बल उत्पन्न भएको हुन्छ । त्यै भएर हाम्रो सौर्यमण्डलमा सूर्यको गुरुत्वाकर्षण बलका कारण ग्रहहरुले सूर्यलाई परिक्रमा गर्छ्न् ।

गुरुत्वाकर्षण बल सम्बन्धी प्रशिद्ध बैज्ञानिक आइज्याक न्यूटनले गुरुत्वाकर्षणको नियम प्रतिपादन गरेका छ्न् ।

गुरुत्वाकर्षण बल सापेछ सिद्धान्त बाट पनि वर्णन गरिएको छ । जसमा गुरुत्वाकर्षण बल spacetime खुम्चिएर उत्पन्न हूने गर्छ । गुरुत्वाकर्षण बल ब्रह्माण्डमा सबै ठाउंमा लागु हुन्छ । न्यूटन को सिद्धांत अनुसार यो बल गणित मा यस पकार रहेको छ । F=Gm1m2/d2 जसमा

m1=पहिलो वस्तु को पिण्ड 
m2=दोसो वस्तु को पिण्ड 
d2=तिनीहरुको दुरी (square)
G=gravitational constant (6.67×10^-11) 

न्युटनले पता लगाको यो नियम ब्रह्माण्डमा जुनै वस्तु मा पनि लागू हुन्छ । गुरूत्वाकर्षण बल अरु कुनै चिजबाट असर हुंदैन ।यो बल ले वस्तु हरुलाई आफु तिर तान्ने गर्छ । अल्बर्ट आइन्सटाईनले यस बललाई अर्कै मानेको छ । उनको अनुसार यो बल होईन अर्कै चिज हो । माईकल फराडेले गुरुत्व बल कसरी काम गर्छ भन्ने नियम बनाएको थियो । उसका अनुसार यो बल एक ठाउंबाट अर्को ठाउंमा फिल्ड बनाएर जाने गर्छ । तर आज पनि यो बल कसरी उत्पन्न हुन्छ भन्ने रहस्य छ । पृथ्वीको गुरुत्वाकर्षण बल ९.८ न्युटन हो ।

गुरुत्व बल प्रकृति को चार बल मध्य निकै कम्जोर बल हो।यस बल को फोर्स लाई एक ठाँउ बता अर्को ठाँउ मा ग्रवितोन (graviton) नामक पदार्थले पठाउन सहयोग गर्छ । यस बल ब्रह्माण्ड को सबै बस्तु मा लागु हुने गर्छ ।यो बलकै कारण दुई बस्तु एक आपस आकर्शित हुन्छ।