साहिवाल विभाग

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search
साहिवाल
ساہیوال
—  विभाग  —
पाकिस्तानको नक्शामा साहिवाल विभागको अवस्थिति
देश Flag of Pakistan.svg पाकिस्तान
प्रदेश Punjab (Pakistan) पञ्जाब
सदरमुकाम साहिवाल
स्थापना २००८[१]
जिल्लाहरू
सरकार
 - प्रकार विभाग
 - प्रमुख अायुक्त अली बहादुर अोजी
 - उप-अायुक्त
क्षेत्रफल
 - जम्मा १०,३०२ किमी (३,९७७.६ वर्ग मी)
जनसङ्ख्या (२०१७)[२]
 - जम्मा ७,३८०,३८६
 जनघनत्व ७१६.४/किमी (१,८५५.५/वर्ग मी)
  साहिवाल जिल्लाको कुल जनसङ्ख्या
मुख्य भाषाहरू
 - उर्दु, अङ्ग्रेजी, पञ्जाबी
समय क्षेत्र पाकिस्तानी समय (युटिसी+५)
हिलाक कोड ५७०००
सम्पर्क कोड ०४०[३]
वेबसाइट sahiwal.gov.pk

साहिवाल विभाग (पञ्जाबी, उर्दू: ساہیوال) पाकिस्तानको पञ्जाब प्रदेशको ९ अौँ विभागको एक हो । सन् १९९८ मा यस विभागको जनसङ्ख्या ६,२७१,२४७ थियो भने वार्सिक जनसङ्ख्या विद्ध दर १.९२% रहेको छ । सन् २००८ मा साहिवाल विभाग तीन जिल्लामा विभाजन भएको छ जसमा -साहिवाल जिल्ला, अोकरा जिल्ला, पाकपट्टन जिल्लाहरू हुन् । साहिवाल शहर दुवै साहिवाल जिल्ला र साहिवाल विभागको राजधानी शहर हो ।

यस विभागको १८ माइल (२९ किलोमिटर) दक्षिण-पश्चिममा हडप्पा विभाग रहेको छ जुन पाकिस्तानको एक प्रचीन सिन्धु उपत्यका एक भाग थियो । यस विभागबाट कमिलिया शहरबाट २८ माइल (४५ किलोमिटर) जुन ३२५ ई.पूमा एलेक्जेन्डर द ग्रेटले अाफ्नो काबुमा लिएका थिए । सन् १८४९ मा पाकपट्टन प्रशासनिक जिल्ला लाहौर र मल्तान को बीच मा स्थापित भएको थियो । १८५१ मा पाकपट्टनको मुख्यालय गोगरा जिल्लामा सारियो । पकपट्टन प्रशासनिक जिल्लाको गोगरा जिल्लाको नाममा सारिएको थिए ।

अवस्थिति[सम्पादन गर्ने]

साहिवाल विभाग पाकिस्तानको पञ्जाब प्रदेशमा ३०.६ डिग्री उत्तर अक्षांश र ७३.१ डिग्री देशान्तरणमा अवस्थिति । यो पाकिस्तान को राष्ट्रिय राजमार्ग लाहोर र मल्तान को बीच आधे बाटोमा पर्छ । साहिवाल विभागको पश्चिममा फैसलाबाद विभाग रहेको छ भने लाहोर विभाग उत्तरमा पर्छ । त्यस्तै गरि बहावलपुर विभाग र भनरतका केही जिल्लाहरूले पुर्वबाट घेरेको छ भने मुल्तान विभागले दक्षिणबाट घेरेको छ । साहिवाल विभाग दुई नदीको बिचमा छ । यस विभागको रवि नदी पश्चिममा पर्छ भने सुतलज नदि पूर्वमा छ ।

जनशाङ्खिकि[सम्पादन गर्ने]

Interior of Beautiful Sunni Mosque at Main Road Tariq Bin Zyad Colony, Sahiwal - panoramio (1).jpg

सन् १९९८ को राष्ट्रिय जनगणना अनुसार यस विभागको जन्म ६२,७१२,४७ रहेको छ जसको जनधनत्तव ६०८ प्रति किलोमिटर रहेको छ । यस साहिवाल विभागको कुल जनसङ्ख्या मध्य ४७% महिला रहेका छन् । कुल जनसङ्ख्याको ७५% मानिसहरू शहरी क्षेत्रमा बसोबास गर्छन् । यस विभागको साक्षरता दरको ६०.७ % मानिसहरू शहरी क्षेत्रमा बस्छन् भने ३३.८% मानिसहरू ग्रामीण क्षेत्रमा बसोबास गर्दै अाएका छन् ।

धर्म[सम्पादन गर्ने]

साहिवाल विभागको मुख्य धर्म इस्लामी हो जसले सन् १९९८ मा कुल जनसङ्ख्याको ९८.७% अोगटेको छ । यश क्षेत्रमा इस्लाम धर्म महम्मद बिन कसिम (६९५ इ.पू-७१५ इ.पू) ले ल्याएका हुन् । पाकिस्तानको स्वतन्त्रता भन्दा पहिले साहिवाल विभागमा धेरै मुस्लिम अावाधीले अखिल भारतीय मुस्लिम लीग र पाकिस्तान आन्दोलन को समर्थन गरेका थिए ।

भाषाहरू[सम्पादन गर्ने]

यस विभनगको मुख्य भाषा पञ्जाबी हो जसको अावाधी कुल जनसङ्ख्याको ९५% रहेको छ भने हरियाणवी भाषा यहाँको दोस्रो भाषा हो जसको अावाधी कुल जनसङ्ख्याको २.८% रहेको छ भने उुर्दु भाषा बोल्ने मानिसहरूको जनसङ्ख्या २% रहेको छ ।

मौसम[सम्पादन गर्ने]

अर्थतन्त्र[सम्पादन गर्ने]

साहिवाल विभागको अर्थव्यवस्था कृषि र सम्बन्धित उद्योगमा निर्भर छ । सबैभन्दा ठूलो बाली गँहु हो भने त्यसपछिको कपास खेती हो ।

कृषि[सम्पादन गर्ने]

साहिवाल विभागको छेउछाउमा नदिहरू र सिंचाइ नहर भएका कारण यहाँको जमिन उर्वर छ । साहिवाल विभागको खाद्यान्नको उत्पादनको लागि खेती गरिन्छ । धेरै प्रकारका खाद्यान्नहरूको उत्पादन हुने गरेको छ । यस विभागमा मौसमको अनुकूलताका कारण यहाँ धेरै मात्रमा खेतीको उत्पादन हुँदै अाएको पाइन्छ । यस विभागमा विशेष गरि : गँहु, उखु, कपास, खैनी, धान अादिको उत्पादन हुँदै अाएको छ । यस विभागमा तरकारीहरू जस्तै आलु, प्याज, कालो खुर्सानी, गोलभेडा र गाँजर पनि खेतीहुदै अाएका छन् । साहिवाल विभागमा मुख्य रुपमा अम्बा, अाँप, सुन्तला अादि फलफूलहरूको पनि उत्पादन हुने गरेको छ ।

शिक्षा[सम्पादन गर्ने]

साहिवाल विभाग (साहिवाल, ओकरा र पाकपट्टन) को औसत शहरी साक्षरता दर ६०.७ प्रतिशत छ भने औसत ग्रामीण साक्षरता दर ३३.८ प्रतिशत रहेको छ । [४]

सन्दर्भ सामग्री[सम्पादन गर्ने]

  1. "अाधिकारिक वेबसाइटबाट", मूलबाट ९ अप्रिल २०१४-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २०११-११-१३  |deadurl= प्यारामिटर ग्रहण गरेन (सहायता)
  2. "२०१७- पाकिस्तानको जिल्ला अनुसारको जनगणना", पिबिएस सेन्सस, मूलबाट २९ अगस्ट २०१७-मा सङ्ग्रहित।  |deadurl= प्यारामिटर ग्रहण गरेन (सहायता)
  3. "राष्ट्रिय सम्पर्क कोड", पाकिस्तान दूरसञ्चार कम्पनी लिमिटेड, अन्तिम पहुँच ९ मार्च २०१५ 
  4. पाकिस्तान सरकार शिक्षा विभाग

बाह्य लिङ्कहरू[सम्पादन गर्ने]