चन्द्रगुप्त विक्रमादित्य

विकिपिडिया, एक स्वतन्त्र विश्वकोशबाट
चन्द्रगुप्त द्वितीय
विक्रमादित्य, भट्टरका, महाराजधिराज
ChandraguptaIIOnHorse.jpg
गुप्त सम्राट
शासनकाल३७६ – ४१५ ई
पूर्वाधिकारीसमुद्रगुप्त, सम्भवतः रामगुप्त
उत्तराधिकारीकुमारगुप्त प्रथम
वंशगुप्त वंश
बाबुसमुद्रगुप्त
आमादत्तदेवी
धर्महिन्दु धर्म[१]

चन्द्रगुप्त द्वितीयलाई उनको उपाधि विक्रमादित्य, साथै चन्द्रगुप्त विक्रमादित्यले पनि चिनिन्छ, भारतमा गुप्त साम्राज्यका तेस्रो शासक थिए, र गुप्त वंशका सबैभन्दा शक्तिशाली सम्राटहरूमध्ये एक थिए। चन्द्रगुप्तले आफ्ना पिता समुद्रगुप्तको विस्तारवादी नीतिलाई जारी राखे, मुख्यतया सैन्य विजयको माध्यमबाट। ऐतिहासिक प्रमाणहरूले सुझाव दिन्छ कि उनले पश्चिमी क्षत्रपहरूलाई पराजित गरे, र गुप्त साम्राज्यलाई पश्चिममा सिन्धु नदीदेखि पूर्वमा बङ्गाल क्षेत्रसम्म र उत्तरमा हिमालयको फेदबाट दक्षिणमा नर्मदा नदीसम्म विस्तार गरे। विक्रमादित्यको पौराणिक व्यक्तित्व सम्भवतः चन्द्रगुप्त द्वितीय (अन्य राजाहरू मध्ये) मा आधारित छ, र प्रख्यात संस्कृत कवि कालिदास उनको दरबारी कवि हुन सक्छ।

शासन[सम्पादन गर्नुहोस्]

चन्द्रगुप्त समुद्रगुप्त र रानी दत्तदेवीका छोरा थिए, जसको आफ्नै शिलालेखले प्रमाणित गरेको छ। आधिकारिक गुप्त वंशावली अनुसार, चन्द्रगुप्त गुप्त सिंहासनमा आफ्नो बुबाको उत्तराधिकारी भए।[२] उनको साम्राज्य पश्चिममा सिन्धु र उत्तरी पाकिस्तानको मुखबाट पूर्वमा बङ्गाल क्षेत्रसम्म र उत्तरमा हिमालय तराई क्षेत्रदेखि दक्षिणमा नर्मदा नदीसम्म फैलिएको देखिन्छ।[३]

ऐतिहासिक र साहित्यिक प्रमाणहरूले सुझाव दिन्छ कि चन्द्रगुप्त द्वितीयले पश्चिम-मध्य भारतमा शासन गर्ने पश्चिमी क्षत्रपहरू (शकहरू पनि भनिन्छ) विरुद्ध सैन्य सफलता हासिल गरेका थिए।[४] चन्द्रगुप्तका धेरै सुन र चाँदीका सिक्काहरू, साथै उहाँ र उहाँका उत्तराधिकारीहरूद्वारा जारी गरिएका शिलालेखहरूले उहाँलाई परम-भागवत अर्थात् विष्णुको भक्तको रूपमा वर्णन गर्दछ।[५]

सन्दर्भ सामग्रीहरू[सम्पादन गर्नुहोस्]

  1. Doniger, Wendy (२००९), The Hindus: An Alternative History (अङ्ग्रेजीमा), पृ: ३७९, आइएसबिएन 9781594202056, अन्तिम पहुँच २०२२-०९-२४ 
  2. Tej Ram Sharma (१९८९), A Political History of the Imperial Guptas: From Gupta to Skandagupta, Concept, आइएसबिएन 978-81-7022-251-4 
  3. Hermann Kulke; Dietmar Rothermund (२००४), A History of India, Psychology Press, आइएसबिएन 978-0-415-32920-0 
  4. R. C. Majumdar (१९८१), A Comprehensive History of India, 3, Part I: A.D. 300-985, Indian History Congress / People's Publishing House, ओसिएलसी 34008529 
  5. J. N. Banerjea (१९८२), "Vaishnavism, Saivism and Minor Sects", in R. C. Mujumdar, A Comprehensive History of India, III, Part II, Indian History Congress / Orient Longmans। 
चन्द्रगुप्त विक्रमादित्य
राजकीय पद
अघिल्लो
समुद्रगुप्त
चन्द्रगुप्त विक्रमादित्य
३७६ – ४१५ ई
पछिल्लो
कुमारगुप्त प्रथम