धीरूभाई अम्बानी

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search
धीरूभाई अम्बानी
जन्म (१९३२-१२-२८)२८ डिसेम्बर १९३२
चोरभाद, गुजरात, भारत
मृत्यु ६ जुलाई २००२(२००२-०७-०६) (६९ वर्ष)
मुम्बई, महाराष्ट्र, भारत
मृत्युको कारण हृदयघात
राष्ट्रियता भारतीत
जातीयता गुजराती[१]
पेशा रिलायन्स उद्योग, रिलायन्स पावर तथा रिलायन्स क्यापिटको स्थापक
धर्म हिन्दु
जिवनसाथी कोकिलावेन अम्बानी
सन्तान मुकेश अम्बानी
अनिल अम्बानी
नीना कोठारी
दिप्ती सालगाओन्कर
पुरस्कार पद्यम विभुषण (२०१६)

धीरूभाई हिराचन्द "धीरूभाई" अम्बानी (२८ डिसेम्बर १९३२ – ६ जुलाई २००२) एक भारतीय प्रसिद्ध व्यवसायी थिए, [२] उनले आफ्नो नातेदातसँग मिलेर भारतको बम्बेमा रिलायन्स उद्योगको थालनी गरेका थिए । उनी द सनडे टाइसमा एसिया महाद्विपको ५० शिर्ष व्यवसायी मध्ये एकको रूपमा उल्लेख गरिएको थियो ।[३] उनले रिलायन्स उद्योगलाई सन् १९७७ मा पब्लिकमा परिणत गरेका थिए र सन् २००७ सम्ममा उनको परिवारको सगोल सम्पत्ति युएसडि ६० विलियन भएको थियो तथा अम्बानी परिबार संसारको तेश्रो धनी परिवार समेत भएका थिए । अम्बानीको मृत्यु ६ जुलाई २००२ मा भएको थियो । [४] सन् २०१६ मा उनलाई मरणोपरान्त पदम विभुषणबाट सम्मान गरिएको थियो, जुन भारतको दोश्रो उच्चतम नागरिक सम्मान हो । यो सम्मान उनलाई व्यापार तथा उद्योगको क्षेत्रमा उनको योगदानको लागि प्रदान गरिएको थियो । [५][६]

प्रारम्भिक पेशागत जीवन[सम्पादन गर्ने]

उनले सन् १९६६ मा रिलायन्स उद्योगको स्थापना गरेका थिए र सन् २०१२ सम्ममा यस कम्पनीमा ८५,००० भन्दा बढी कर्मचारी तथा केन्द्रिय सरकारको जम्मा कर राजश्वमा लगभग ५ प्रतिशत योगदान रहेको थियो । सन् २०१२ सम्मा रिलायन्स उद्योगमा फर्च्युन ५०० मा शिर्ष १० को सूचीमा राजस्वको आधारमा सूचीकृत भएको थियो ।  [७]

मृत्यु[सम्पादन गर्ने]

उनलाई ठूलो हृदयघात भए पश्चात २००२ जुन २४ मा मुम्बईको ब्रिच क्याडि हस्पिटलमा भर्ना गरिएको थियो । यो उनको दोश्रो हृदयघात थियो, सन् १९८६ फेब्रुअरीको पहिलो हृदयघातले उनको दाँया हातमा पक्षघात भएको थियो । उनी हप्ता भन्दा बढी समयको लागी कोमा रहे तथा उनको उपचारमा विभिन्न डाक्टरहरू संलग्न थिए । उनको मृत्य सन् २००२ जुलाई ६ मा भएको थियो ।

धीरूभाई पछिको रिलायन्स[सम्पादन गर्ने]

सन् १९८६ मा भएको हृदयघात पश्चात उनले रिलायन्सको नियन्त्रण आफ्ना छोराहरू मुकेश अम्बानी तथा अनिल अम्बानीलाई सुम्पेका थिए । सन् २००२ जुलाई ६ मा हृदयघातको कारणले ब्रिच क्याडि हस्पिटलमा उनको मृत्यु भएको थियो ।[८] सन् २००४ नोभेम्बरमा मुकेश अम्बानीले एक अन्तरवार्तामा उनको भाई अनिल अम्बाईसँग स्वामित्वको कारण मनमुटाब रहेको स्विकारेका थिए । उनले मनमुटाब घरायसी रहेको समेत भनेका थिए ।[९] धिरूभाई अम्बानीको मृत्यु पश्चात समूहलाई रिलायन्स उद्योग लिमिटेड मुकेश अम्बानीको अध्यक्ष भएको तथा रिलायन्स अनिल धिरूभाई अम्बानी समूह अनिल अम्बानी अध्यक्ष भएको दुई संस्थामा टुक्रिएको थियो ।

सन्दर्भ सामग्रीहरू[सम्पादन गर्ने]

  1. Indian to the Core, and an Oligarch, ANAND GIRIDHARADAS, The New York Times, 15 June 2008
  2. Srikar Muthyala (२९ सेप्टेम्बर २०१५), "The List of Great Entrepreneurs of India in 2015", MyBTechLife। 
  3. Dhirubhai Ambani. 4to40.com
  4. Dhirubhai Ambani vs Ratan Tata – Difference and Comparison.
  5. "Padma Awards 2016" 
  6. "Padma Awards 2016: Full List", NDTV.com, २५ जनवरी २०१६। 
  7. Pandey, Piyush (9 July 2012) Indian Oil, Reliance Industries in Fortune 500 companies list.
  8. Reliance chairman Dhirubhai Ambani dead. The Times of India (7 July 2002). Retrieved 28 July 2013.
  9. "Mukesh Ambani admits to differences with Anil", Rediff.com, १८ नोभेम्बर २००४, अन्तिम पहुँच ३१ डिसेम्बर २०१०