नेपाल धितोपत्र बोर्ड

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search
नेपाल धितोपत्र बोर्ड
नेपाल धितोपत्र बोर्ड
[[file:
नेपाल धितोपत्र बोर्ड सेबोन
|200px]]
निकाय संक्षेप
स्थापना: वि. सं. २०५० जेष्ठ २५ गते
सम्बन्धन: नेपाल सरकार
प्रधान कार्यालय: जावलाखेल ललितपुर आनन्द सदन
निकाय: कार्यकारीहरू: रेवत बहादुर कार्की,
अध्यक्ष;
परिस्थ नाथ पौडेल, Executive Director
निरज गिरी, Executive Director
वेबसाइट:
sebon.gov.np

नेपाल धिताेपत्र बाेर्डको स्थापना वि.सं. २०४९ सालमा धिताेपत्र काराेबार एेन, २०४० लाई प्रथम संशाेधन गरी धिताेपत्र बजारकाे नियमन तथा सुपरिवेक्षण गर्न नेपाल सरकारबाट वि.सं. २०५० जेष्ठ २५ मा धिताेपत्र बजारकाे नियमनकारी निकायकाेरुपमा धिताेपत्र बाेडर्काे स्थापना भएकाे हाे ।[१] यसरी धिताेपत्र बजारमा एक स्वायत्त नियमन निकायकाे रुपमा बाेर्ड स्थापना भएकाे समयलाई नेपालकाे धिताेपत्र बजारकाे दाेस्राे चरणकाे रुपमा हेर्न सकिन्छ । बाेडकाे स्थापना कालमा धिताेपत्र बजारकाे आकार अत्यन्त सानाे थियाे भने धिताेपत्र सम्बन्धी एेन, नियम तथा व्यवस्थाहरुसमेत पयार्प्त थिएनन् । धिताेपत्र काराेबारकाे लागि आवश्यक बजार मध्यस्थ संस्थाहरुकाे प्रवेश नभएकाे तथा धिताेपत्र विनिमय काराेबारसमेत व्यवस्थित हुन नसकेकाे पृष्ठभूमिमा बजारकाे समयसापेक्ष विकास तथा विस्तारका लागि बाेर्ड सामु मुख्यतः दुई(२) प्रकारका चुनाैतीहरु रहेका थिए । अपयार्प्त रुपमा रहेकाे कानूनी तथा नीतिगत व्यवस्थामा संरचनात्मक परिवतर्न ल्याउने र नयाँ कानूनी तथा नीतिगत व्यवस्था माफर्त् सानाे आकारमा रहेकाे धिताेपत्र बजारकाे अवस्थामा सुधार गरी जारलाइर्उपयुक्त दिशा प्रदान गनेर् पहिलाे चुनाैती तथा जिम्मेवारी बोर्डलाई थियाे भने स्थापनाकालकाे प्रारम्भमा दुई(२) टेलिफाेन लाइर्न, तीन (३) थान कम्प्युटर र दुई महाशाखा अन्तर्गत छ (६) जना कमर्चारी मात्र रहेकाेअवस्थामा  सीमित  स्राेत  र  साधनबाट  पनि  धिताेपत्र  बजार  रेखदेख  गर्ने सक्षम  नियमन  निकायकाे  रुपमा  स्थापित  हुन  आन्तरिक  व्यवस्थापनलाई  पनि  प्रभावकारी  बनाउनु पर्ने अर्काे चुनाैती  रहेकाे  थियाे  । [२]

सोच (Vision)[सम्पादन गर्ने]

विकसित पूँजी बजारमार्फत दिगो आर्थिक वृद्धी गर्न सघाउ पुर्याउने ।

लक्ष्य (Goal)[सम्पादन गर्ने]

राष्ट्रिय बचत तथा लगानी एवं अन्तर्राष्ट्रिय लगानीलाई आकर्षित गर्दै अर्थतन्त्र पूँजी लगायत कमी ल्याउने गरी पूँजी बजारलाई सक्षम्, गतिशील र विश्वसनीय बनाउने ।

नेपाल स्टक एक्सचेन्ज लिमिटेड (नेप्से) काे स्थापना[सम्पादन गर्ने]

धिताेपत्रसम्बन्धी  सम्पूणर्  कार्य गर्दै आएकाे सेक्युरिटी  खरिद  विक्री  केन्द्र लाई स्थापना  भएकाे  करिब  १७  वषर्पछि नेपाल स्टक एक्सचेन्ज लिमिटेड (नेप्से) मा परिवतर्न गरी धिताेपत्रकाे दाेस्राे बजारकाे सञ्चालन तथा व्यवस्थापन गर्ने छुट्टै दाेस्राे बजारकाे व्यवस्था भयाे । यसरी परिवतर्न भएकाे नेप्सेकाे पूँजी संरचनामा समेत परिवतर्न भई कुल चुक्ता पूँजी रु. ३० कराेड कायम भयाे । नेप्सेकाे पूँजी संरचना देहाय अनुसारकाे रहेकाे छ ।

स्वामित्व साझेदारी[सम्पादन गर्ने]

हिस्सा
नेपाल सरकार ५८.६६ प्रतिशत
नेपाल राष्ट बैंक ३४.६० प्रतिशत
नेपाल आैद्याेगिक विकास निगम ६.१२ प्रतिशत
इजाजतप्राप्त ब्राेकरहरु ०.६२ प्रतिशत
कुल १०० प्रतिशत

[२]

पूँजीबजारको विकास गरी धितोपत्रमा लगानी गर्ने लगानीकर्ताहरुको हित संरक्षण गर्न, धितोपत्रको निष्काशन, खरिद, बिक्री, वितरण र विनिमय कार्यलाई प्रभावकारी रुपमा व्यवस्थित बनाई धितोपत्र बजार र धितोपत्र व्यवसायमा संलग्न व्यक्तिहरुको काम, कारबाहीलाई नियमित तथा व्यवस्थित गर्नको लागि नेपाल सरकारबाट वि. सं. २०५० जेष्ठ २५ गते नेपाल धितोपत्र बोर्ड (अङ्ग्रेजी: Securities Board of Nepal) को स्थापना भएको हो ।

अध्यक्षहरू[सम्पादन गर्ने]

सि.नं. अध्यक्षको नाम देखी सम्म
१. डम्बर प्रसाद ढुङ्गेल २०५०-०२-२५ २०६०-०५-१४
२. दीपक राज काफ्ले २०६०-०५-१५ २०६४-०५-१०
३. डा. चिरञ्जीवी नेपाल २०६४-०५-११ २०६५-०८-११
४ . सुरबिर पौड्यल् २०६५-०९-०९ २०६८-०५-१०
५ . बाबु राम श्रेष्ठ २०६८-०६-३० २०७२-०६-२९
६ . डा. रेवत बहादुर कार्की


सन्दर्भ[सम्पादन गर्ने]

  1. धितोपत्र अध्यादेश २०६२
  2. २.० २.१ नेपाल धितोपत्र बोर्ड रजत जयन्ती बर्ष स्मारिका २०७५