नेपाल धितोपत्र बोर्ड

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search
नेपाल धितोपत्र बोर्ड
नेपाल धितोपत्र बोर्ड
सेबोन.png
निकाय संक्षेप
स्थापना: वि. सं. २०५० जेष्ठ २५ गते
सम्बन्धन: नेपाल सरकार
प्रधान कार्यालय: जावलाखेल ललितपुर आनन्द सदन
निकाय: कार्यकारीहरू: भिष्मराज ढुंगाना,
अध्यक्ष;
परिस्थ नाथ पौडेल, कार्यकारी निर्देशक
निरज गिरी, कार्यकारी निर्देशक
वेबसाइट:
sebon.gov.np

नेपाल धिताेपत्र बाेर्डको स्थापना वि.सं. २०४९ सालमा धितोपत्र काराेबार ऐन, २०४० लाई प्रथम संशोधन गरी धिताेपत्र बजारकाे नियमन तथा सुपरिवेक्षण गर्न नेपाल सरकारबाट वि.सं. २०५० जेष्ठ २५ मा धिताेपत्र बजारकाे नियमनकारी निकायकाे रूपमा धिताेपत्र बोर्डको स्थापना भएकाे हाे।[१] यसरी धितोपत्र बजारमा एक स्वायत्त नियमन निकायको रुपमा बोर्ड स्थापना भएकाे समयलाई नेपालको धितोपत्र बजारकाे दोश्रो चरणको रुपमा हेर्न सकिन्छ। बाेडको स्थापना कालमा धितोपत्र बजारकाे आकार अत्यन्त सानाे थियो भने धितोपत्र सम्बन्धी ऐन, नियम तथा व्यवस्थाहरुसमेत पयार्प्त थिएनन्। धितोपत्र काराेबारकाे लागि आवश्यक बजार मध्यस्थ संस्थाहरुको प्रवेश नभएकाे तथा धिताेपत्र विनिमय कारोबारसमेत व्यवस्थित हुन नसकेकाे पृष्ठभूमिमा बजारको समयसापेक्ष विकास तथा विस्तारका लागि बाेर्ड सामु मुख्यतः दुई(२) प्रकारका चुनौतीहरु रहेका थिए। अपयार्प्त रुपमा रहेकाे कानूनी तथा नीतिगत व्यवस्थामा संरचनात्मक परिवतर्न ल्याउने र नयाँ कानूनी तथा नीतिगत व्यवस्था माफर्त् सानो आकारमा रहेकाे धिताेपत्र बजारको अवस्थामा सुधार गरी बजारलाइ उपर्युक्त दिशा प्रदान गर्ने पहिलाे चुनाैती तथा जिम्मेवारी बोर्डलाई थियाे भने स्थापनाकालको प्रारम्भमा दुई(२) टेलिफोन लाइन, तीन (३) थान कम्प्युटर र दुई महाशाखा अन्तर्गत छ (६) जना कमर्चारी मात्र रहेको अवस्थामा सीमित श्रोत र  साधनबाट पनि धितोपत्र बजार रेखदेख गर्ने सक्षम नियमन निकायको रुपमा स्थापित हुन आन्तरिक  व्यवस्थापनलाई पनि प्रभावकारी बनाउनु पर्ने अर्को चुनाैती रहेको थियो। [२]

सोच[सम्पादन गर्ने]

विकसित पूँजी बजारमार्फत दिगो आर्थिक वृद्धी गर्न सघाउ पुर्याउने।

लक्ष्य[सम्पादन गर्ने]

राष्ट्रिय बचत तथा लगानी एवं अन्तर्राष्ट्रिय लगानीलाई आकर्षित गर्दै अर्थतन्त्र पूँजी लगायत कमी ल्याउने गरी पूँजी बजारलाई सक्षम्, गतिशील र विश्वसनीय बनाउने।

नेपाल स्टक एक्सचेन्ज लिमिटेड (नेप्से) काे स्थापना[सम्पादन गर्ने]

धिताेपत्रसम्बन्धी  सम्पूणर्  कार्य गर्दै आएकाे सेक्युरिटी  खरिद  विक्री  केन्द्र लाई स्थापना  भएकाे  करिब  १७  वषर्पछि नेपाल स्टक एक्सचेन्ज लिमिटेड (नेप्से) मा परिवतर्न गरी धिताेपत्रकाे दाेस्राे बजारकाे सञ्चालन तथा व्यवस्थापन गर्ने छुट्टै दाेस्राे बजारकाे व्यवस्था भयाे । यसरी परिवतर्न भएकाे नेप्सेकाे पूँजी संरचनामा समेत परिवतर्न भई कुल चुक्ता पूँजी रु. ३० कराेड कायम भयाे । नेप्सेकाे पूँजी संरचना देहाय अनुसारकाे रहेकाे छ ।

स्वामित्व साझेदारी[सम्पादन गर्ने]

हिस्सा
नेपाल सरकार ५८.६६ प्रतिशत
नेपाल राष्ट्र बैंक ३४.६० प्रतिशत
नेपाल आैद्याेगिक विकास निगम ६.१२ प्रतिशत
इजाजतप्राप्त ब्रोकरहरू ०.६२ प्रतिशत
कुल १०० प्रतिशत

[२]

पूँजीबजारको विकास गरी धितोपत्रमा लगानी गर्ने लगानीकर्ताहरुको हित संरक्षण गर्न, धितोपत्रको निष्काशन, खरिद, बिक्री, वितरण र विनिमय कार्यलाई प्रभावकारी रुपमा व्यवस्थित बनाई धितोपत्र बजार र धितोपत्र व्यवसायमा संलग्न व्यक्तिहरुको काम, कारबाहीलाई नियमित तथा व्यवस्थित गर्नको लागि नेपाल सरकारबाट वि. सं. २०५० जेष्ठ २५ गते नेपाल धितोपत्र बोर्डको स्थापना भएको थियोे।

अध्यक्षहरू[सम्पादन गर्ने]

सि.नं. अध्यक्षको नाम देखी सम्म
१. डम्बर प्रसाद ढुङ्गेल २०५०-०२-२५ २०६०-०५-१४
२. दीपक राज काफ्ले २०६०-०५-१५ २०६४-०५-१०
३. डा. चिरञ्जीवी नेपाल २०६४-०५-११ २०६५-०८-११
४ . सुरबिर पौड्यल् २०६५-०९-०९ २०६८-०५-१०
५ . बाबु राम श्रेष्ठ २०६८-०६-३० २०७२-०६-२९
६ . डा. रेवत बहादुर कार्की २०७२-०७-०१ २०७६-०६-३०
७. भिष्मराज ढुंगाना २०७६ पुस २३

यो पनि हेर्नु होस्[सम्पादन गर्ने]

सन्दर्भ[सम्पादन गर्ने]

  1. धितोपत्र अध्यादेश २०६२
  2. २.० २.१ नेपाल धितोपत्र बोर्ड रजत जयन्ती बर्ष स्मारिका २०७५